Shloka 24

अयोध्याकाण्डे षट्त्रिंशः सर्गः

Daśaratha’s orders for Rama’s escort; Kaikeyi’s fear; the Asamañjasa precedent

Devanagari script

तं यानं शीघ्रमारोप्य सभार्यं सपरिच्छदम्।यावज्जीवं विवास्योऽयमिति स्वानन्वशात्पिता।।।।

Transliteration

taṃ yānaṃ śīghram āropya sabhāryaṃ saparicchadam | yāvajjīvaṃ vivāsyo 'yam iti svān anvaśāt pitā ||2.36.24||

Translation

తండ్రి అతనిని భార్యతోను, సమస్త సామగ్రితోను త్వరగా రథంలో ఎక్కించి తన అనుచరులకు ఆజ్ఞాపించాడు—“ఈయన యావజ్జీవం నిర్వాసితుడై ఉండవలెను (వనవాసానికి పంపుడి)” అని।

Word by Word

• तम्: him
• तम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• यानम्: vehicle/carriage
• यानम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: यान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: सम्बन्ध (Sambandha)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण/adverb: quickly)

• आरोप्य: having placed (him)
• आरोप्य: पूर्वकाल-क्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
• Type: Verb
• Root: आ-रुह् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), causative sense in usage: "having made (him) mount/placed"

• सभार्यम्: with (his) wife
• सभार्यम्: कर्म (Karma)
• Type: Adjective
• Root: स-भार्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः/सह-समासः (भार्यया सह)

• सपरिच्छदम्: with belongings/attire
• सपरिच्छदम्: कर्म (Karma)
• Type: Adjective
• Root: स-परिच्छद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सह-समासः (परिच्छदेन सह)

• यावज्जीवम्: for life
• यावज्जीवम्: कालाधिकरण (Kāla-adhikaraṇa)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत्-जीव (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; अव्ययवत् प्रयोगः ("as long as life" = for life)

• विवास्यः: is to be exiled
• विवास्यः: विधेय (Predicate)
• Type: Verb
• Root: वि-वास् (धातु)
• Form: यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/future passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; "to be banished"

• अयम्: this (one)
• अयम्: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• इति: thus
• इति: सम्बन्ध (Sambandha)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (उक्त्यर्थक/quotative particle)

• स्वान्: his own
• स्वान्: कर्म (Karma)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; विशेषण (own)

• अन्वशात्: ordered
• अन्वशात्: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: अनु-शास् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• पिता: the father
• पिता: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Context

Then the father made him and his wife climb a carriage with the clothes they had at the time on them and at once ordered his servants to banish him for life.

Characters & Entities

• King Sagara (father)
• Asamañja

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma in governance includes decisive enforcement: when harm is severe and persistent, punishment (including exile) is executed swiftly to restore safety and moral order.

What is the narrative situation?

The king formalizes exile: Asamañja is placed in a carriage with his wife and possessions and expelled permanently by royal command.

Which character virtue is emphasized?

Firmness in justice—acting promptly and clearly once wrongdoing is established.