Valmiki Ramayana 2.35.27 — Ayodhya Kanda, Sarga 35, Shloka 27

सुमन्त्रस्य कैकेयी-निन्दा

Sumantra’s Reproof of Kaikeyi in the Royal Assembly

Devanagari script

तथा त्वमपि राजानं दुर्जनाचरिते पथि। असद्ग्राहमिमं मोहात्कुरुषे पापदर्शिनि।।2.35.27।।

Transliteration

tathā tvam api rājānaṁ durjanācarite pathi | asadgrāham imaṁ mohāt kuruṣe pāpadarśini ||2.35.27||

Translation

అలాగే నీవు కూడా, ఓ పాపదర్శినీ, మోహవశమై ఈ అన్యాయ దురాగ్రహాన్ని పట్టుకొని రాజును దుష్టుల నడకగల మార్గంలో నెట్టుచున్నావు।

Word by Word

• तथा: thus/likewise
• तथा: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमान/प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb: thus/in that manner)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; उत्तमपुरुषार्थे (2nd person pronoun); प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• अपि: also
• अपि: सम्बन्ध/निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle: also/even)

• राजानम्: the king
• राजानम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• दुर्जनाचरिते: trodden by wicked people
• दुर्जनाचरिते: अधिकरण-विशेषण (Qualifier of locus)
• Type: Adjective
• Root: दुर्जन + आचरित (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (दुर्जनानाम् आचरितः); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; पथि इति विशेषणम्

• पथि: on the path
• पथि: अधिकरण (Adhikarana/Locus)
• Type: Noun
• Root: पथिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• असद्ग्राहम्: unjust insistence/false grasp
• असद्ग्राहम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: असत् + ग्राह (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय/तत्पुरुषभावः (असन् ग्राहः); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• इमम्: this
• इमम्: कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण; पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; असद्ग्राहम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• मोहात्: from delusion
• मोहात्: हेतु (Cause/पञ्चमी)
• Type: Noun
• Root: मोह (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेतौ (cause)

• कुरुषे: you do
• कुरुषे: क्रिया (Main verb)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद

• पापदर्शिनि: O evil-minded one
• पापदर्शिनि: सम्बोधन (Address/Vocative)
• Type: Noun
• Root: पाप + दर्शिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (पापं पश्यति इति); स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

Context

O evil-minded one you, too, are following the path of wickedness, forcing the king infatuated (with you) to act unrighteously.

Characters & Entities

• Sumantra
• Kaikeyi
• Dasaratha (implied as rājā)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Avoiding adharma through coercion: forcing a ruler into unrighteous action is condemned as a wicked path.

What is the narrative situation?

Sumantra directly rebukes Kaikeyi for her stubborn demand that drives Dasaratha toward an unethical course.

Which character virtue is emphasized?

Moral discernment (viveka) is urged by contrast—Kaikeyi is criticized for acting under delusion (moha).