Shloka 52

रामदर्शनार्थं दारानयनम्

The Queens Summoned; Rama’s Leave-Taking and Dasaratha’s Collapse

Devanagari script

पिता हि दैवतं तात देवतानामपि स्मृतम्।तस्माद्दैवतमित्येव करिष्यामि पितुर्वचः।।।।

Transliteration

pitā hi daivataṃ tāta devatānām api smṛtam | tasmād daivatam ity eva kariṣyāmi pitur vacaḥ ||

Translation

తాత, తండ్రి దేవతలకైనా దైవమని స్మరించబడతాడు. అందుచేత తండ్రినే నా దైవంగా భావించి నేను తండ్రి ఆజ్ఞను నెరవేర్చుతాను॥

Word by Word

• पिता: father
• पिता: कर्ता
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः (कर्तृ); एकवचनम्

• हि: indeed, for
• हि: सम्बन्ध/निपात
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः (emphatic/causal particle)

• दैवतम्: divinity; god
• दैवतम्: प्रधानेन विधेय (predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: दैवत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम्

• तात: dear father (vocative)
• तात: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; सम्बोधन-विभक्तिः; एकवचनम्

• देवतानाम्: of the gods
• देवतानाम्: षष्ठी-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: देवता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः; षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध); बहुवचनम्

• अपि: also, even
• अपि: सम्बन्ध/निपात
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपातः (inclusion/emphasis)

• स्मृतम्: is declared/remembered (as)
• स्मृतम्: विधेय (predicate)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम्; (अत्र) विधेय-विशेषणरूपेण

• तस्मात्: therefore, from that
• तस्मात्: हेतु/अपादान
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक-लिङ्गम्; पञ्चमी-विभक्तिः (अपादान/हेतु); एकवचनम्; अव्ययीभावेन प्रयोगः (therefore)

• दैवतम्: as divinity; (as) god
• दैवतम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दैवत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः (कर्म); एकवचनम्

• इति: thus, as
• इति: वाक्य-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-निपातः (quotative particle)

• एव: only, indeed
• एव: सम्बन्ध/निपात
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपातः (restrictive/emphatic particle)

• करिष्यामि: I will do; I will carry out
• करिष्यामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (simple future); उत्तम-पुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्

• पितुः: of (my) father
• पितुः: षष्ठी-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध); एकवचनम्

• वचः: word; command
• वचः: कर्म
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः (कर्म); एकवचनम्

Context

Father is divine even for the gods as cited in scriptures, therefore, looking upon father as my god, I will carry out his words, O father!

Characters & Entities

• Daśaratha
• Rāma
• father (pitā)
• devatāḥ (gods)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Pitṛ-dharma: treating the father’s command as sacred authority, and obeying it as one would obey the divine.

What is the narrative situation?

Rāma responds to Daśaratha’s painful order of exile, affirming that the father’s word must be honored.

Which character virtue is emphasized?

Filial devotion and steadfast obedience grounded in dharma.