Shloka 12

Devanagari script

एवमुक्ताः स्त्रिय स्सर्वाः सुमन्त्रेण नृपाज्ञया।प्रचक्रमु स्तद्भवनं भर्तुराज्ञाय शासनम्।।।।

Transliteration

evam uktāḥ striyaḥ sarvāḥ sumantreṇa nṛpājñayā | pracakramus tad-bhavanaṃ bhartur ājñāya śāsanam ||

Translation

రాజాజ్ఞ ప్రకారం సుమంత్రుడు అలా చెప్పగా, ఆ స్త్రీలందరూ భర్త ఆజ్ఞను గ్రహించి ఆ భవనమునకు బయలుదేరారు.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Prakara (प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)

• उक्ताः: (having been) addressed
• उक्ताः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘having been told’

• स्त्रियः: women
• स्त्रियः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सुमन्त्रेण: by Sumantra
• सुमन्त्रेण: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: सुमन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• नृपाज्ञया: by the king's order
• नृपाज्ञया: Hetu/Karana (हेतु/करण)
• Type: Noun
• Root: नृप + आज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुषः (नृपस्य आज्ञा)

• प्रचक्रमुः: set out; went
• प्रचक्रमुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + क्रम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• तद्भवनम्: to that palace
• तद्भवनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् + भवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (तस्य भवनम्)

• भर्तुः: of the husband (lord)
• भर्तुः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• आज्ञाय: having learned
• आज्ञाय: Purvakala (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + ज्ञा (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव; ‘having understood/known’

• शासनम्: command
• शासनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शासन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Context

Thus addressed by Sumantra in accordance with the king's order, all the women went to their husband's palace.

Characters & Entities

• Sumantra
• Daśaratha
• Queens/consorts (collective)
• Palace (bhavana)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Responsiveness to rightful authority: the household acts promptly upon the king’s instruction, reflecting ordered dharma within the palace.

What is the narrative situation?

After being informed by Sumantra, the queens proceed to Daśaratha’s location.

Which character virtue is emphasized?

The queens’ disciplined compliance with legitimate command and household duty.