Previous Verse
Next Verse

Shloka 44

अयोध्याकाण्डे विंशः सर्गः

Rama Enters Kauśalyā’s Antaḥpura; Ritual Preparations and the Shock of Exile

नित्यक्रोधतया तस्याः कथं नु खरवादितत्।कैकेय्या वदनं द्रष्टुं पुत्र शक्ष्यामि दुर्गता।।।।

nityakrodhatayā tasyāḥ kathaṃ nu kharavāditat | kaikeyyā vadanaṃ draṣṭuṃ putra śakṣyāmi durgatā ||

పుత్రా! నేను ఇంత దుర్గతిలో ఉన్నాను; ఎల్లప్పుడూ కోపంతో, కఠిన వాక్యాలతో మాట్లాడే ఆ కైకేయి ముఖాన్ని నేను ఎలా చూడగలను?

नित्यक्रोधतयाdue to (her) constant anger
नित्यक्रोधतया:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootnitya-krodha-tā (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa: nitya + krodha; abstract noun with -tā; Feminine, Instrumental (3/तृतीया), Singular; expresses cause/means
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Feminine, Genitive (6/षष्ठी), Singular
कथम्how
कथम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
FormAvyaya, interrogative adverb (प्रश्न)
नुindeed (question)
नु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnu (अव्यय)
FormAvyaya, interrogative particle
खरवादितत्harshly spoken
खरवादितत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkhara-vādita (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya: khara (harsh) + vādita (spoken, PPP from √vad); Neuter, Nominative/Accusative, Singular; used adverbially qualifying speech/face-context
कैकेय्याःof Kaikeyi
कैकेय्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootkaikeyī (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Genitive, Singular
वदनम्face
वदनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvadana (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
द्रष्टुम्to see
द्रष्टुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
FormInfinitive (तुमुन्), avyaya-kṛdanta
पुत्रO son
पुत्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
शक्ष्यामिwill be able
शक्ष्यामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootśak (धातु)
FormLuṭ (लुट्, simple future), Parasmaipada, Uttama-puruṣa, Singular
दुर्गताin a miserable state
दुर्गता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdur-gata (प्रातिपदिक)
FormPPP (क्त) from √gam with dur-; Feminine, Nominative, Singular; predicate to speaker

Fallen into an unfortunate state how can I look at Kaikeyi's face who is always harsh and in temper?

K
Kaikeyī
R
Rāma

FAQs

The verse highlights the moral struggle of maintaining restraint and dignity amid injustice; Dharma here is the inner discipline to endure grief without abandoning righteousness.

Kausalyā laments to Rāma after the exile decree, expressing her anguish and humiliation at having to face Kaikeyī, whom she views as cruel and perpetually angry.

Kausalyā’s honesty and emotional transparency are emphasized; she does not disguise her pain, even while remaining within the bounds of decorum.