Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 19, Shloka 8

एकोनविंशः सर्गः (Sarga 19): Rāma’s Unshaken Acceptance of Exile and Kaikeyī’s Urgency

किं पुनर्मनुजेन्द्रेण स्वयं पित्रा प्रचोदितः।तव च प्रियकामार्थं प्रतिज्ञामनुपालयन्।।2.19.8।।

kiṃ punar manujendreṇa svayaṃ pitrā pracoditaḥ | tava ca priya-kāmārthaṃ pratijñām anupālayan || 2.19.8 ||

అయితే మరింతగా ఏమనాలి? స్వయంగా మనుజేంద్రుడైన నా తండ్రి ఆజ్ఞాపించాడు; నీ ప్రియ కోరిక నిమిత్తం నేను నా ప్రతిజ్ఞను అనుసరిస్తున్నాను।

किम्what/why
किम्:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootkim (प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative particle)
पुनःmoreover; needless to say
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरुक्ति/अधिक्यसूचक (again; moreover)
मनुजेन्द्रेणby the king (lord of men)
मनुजेन्द्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमनुजेन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (करण/Instrumental), एकवचन; समासः मनुज + इन्द्र (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘मनुजानाम् इन्द्रः’)
स्वयम्personally; himself
स्वयम्:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formअव्यय, आत्मनः/स्वतः (oneself; personally)
पित्राby (his) father
पित्रा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (Instrumental), एकवचन
प्रचोदितःhaving been urged/commanded
प्रचोदितः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र-चुद् (धातु)
Formकृदन्त, क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थः ‘having been urged/ordered’
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति (Genitive), एकवचन; सर्वनाम
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
प्रियकामार्थम्for (your) desired pleasure’s sake
प्रियकामार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन/हेतु)
TypeNoun
Rootप्रिय + काम + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः प्रियकामस्य अर्थः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
प्रतिज्ञाम्promise
प्रतिज्ञाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रतिज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन
अनुपालयन्keeping; observing
अनुपालयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअनु-पाल् (धातु)
Formकृदन्त, शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; परस्मैपदी

In order to keep the promise I shall do everything to fulfil your desire. Needless to say that my father has ordered this.

R
Rāma
D
Daśaratha
K
Kauśalyā

FAQs

Satya as lived dharma: keeping a promise and honoring a rightful command are treated as non-negotiable moral duties.

Rāma continues persuading his mother that his compliance is doubly justified—by royal command and by the obligation to uphold a pledged word.

Fidelity to vows (pratijñā-pālana): Rāma’s identity is anchored in promise-keeping.