Shloka 8

चिन्तयामास च तदा रामः पितृहिते रतः।किं स्विदद्यैव नृपतिर्न मां प्रत्यभिनन्दति।।।।

cintayāmāsa ca tadā rāmaḥ pitṛhite rataḥ | kiṁ svid adyaiva nṛpatir na māṁ pratyabhinandati ||

అప్పుడు తండ్రి హితంలో నిమగ్నుడైన రాముడు ఆలోచించాడు—“ఈ రోజే ఎందుకు నృపతి నాకు ప్రత్యభినందనం చేయడం లేదు?”

चिन्तयामासreflected/thought
चिन्तयामास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√चिन्त् (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
तदाthen
तदा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
पितृहितेin (his) father's welfare
पितृहिते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपितृ-हित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (पितुः हिते)
रतःdevoted/engaged
रतः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरत (प्रातिपदिक; √रम् (धातु) से क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; रामः इति विशेषणम्
किम्why/what
किम्:
Sambandha (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative particle)
स्वित्indeed, I wonder
स्वित्:
Sambandha (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootस्वित् (अव्यय)
Formप्रश्न-निश्चयार्थक-अव्यय (interrogative particle: I wonder)
अद्यtoday
अद्य:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (today)
एवonly/just
एव:
Sambandha (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphasis: only/just)
नृपतिःthe king
नृपतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
not
:
Sambandha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया (कर्म), एकवचन
प्रत्यभिनन्दतिgreets/returns greeting
प्रत्यभिनन्दति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-अभि-√नन्द् (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

O Joy of the Raghus, O son of the Raghu race, carry out the word of promise given by the king and save him by helping him keep the truth which is great.

R
Rama
D
Dasaratha

FAQs

Dharma here is mindful service: Rāma reads relational signals and worries about his father’s well-being rather than focusing on his own honor.

Rāma notices an unusual coldness/silence from Daśaratha and tries to understand what has changed.

Considerate attentiveness (pitṛhita)—a son’s steady concern and emotional intelligence.