Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

सुमन्त्रदर्शनम् तथा रामस्य राजदर्शनाय प्रस्थानम्

Sumantra Meets Rama; Rama Departs to See the King

दिष्ट्या खलु महाराजो महिष्या प्रियया सह।सुमन्त्रं प्राहिणोद्दूतमर्थकामकरं मम।।।।

diṣṭyā khalu mahārājo mahiṣyā priyayā saha |

sumantraṃ prāhiṇod dūtam arthakāmakaraṃ mama || 2.16.18 ||

మన భాగ్యం ధన్యం! మహారాజు తన ప్రియ మహిషితో కలిసి, నా అర్థమును ధర్మోచిత కోరికలను నెరవేర్చు దూత సుమంత్రుని పంపెను।

साshe
सा:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
प्रहृष्टाdelighted
प्रहृष्टा:
Kartā (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpra-√hṛṣ (हृष् धातु) (कृदन्त)
FormKta (क्त) state adjective, Strīliṅga, Prathamā, Ekavacana
महाराजम्the great king
महाराजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahā + rājan (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya ‘mahān rājā’; Puṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; object with ‘anuvartinī’ (following)
हितकामा-अनुवर्तिनीfollowing (him), wishing (my) good
हितकामा-अनुवर्तिनी:
Kartā (कर्ता)
TypeAdjective
Roothita + kāma + anuvartinī (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa chain: ‘hitaṃ kāmayate’ + ‘anuvartinī’ (one who follows); Strīliṅga, Prathamā, Ekavacana; viśeṣaṇa of ‘sā/jananī’
जननीmother
जननी:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootjananī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
also
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta
अर्थकामाseeking my welfare
अर्थकामा:
Kartā (कर्ता)
TypeAdjective
Rootartha + kāma (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa ‘arthaṃ kāmayate’; Strīliṅga, Prathamā, Ekavacana; viśeṣaṇa of ‘jananī’
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive (6th/षष्ठी), Ekavacana; enclitic form
केकय-अधिपतेःof the lord of Kekaya
केकय-अधिपतेः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootkekaya + adhipati (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa ‘kekayānām adhipatiḥ’; Puṃliṅga, Ṣaṣṭhī vibhakti, Ekavacana
सुताdaughter
सुता:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootsutā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; apposition to ‘jananī’

It is our fortune that the king and his dear queen have sent Sumantra as messenger who is interested in my prosperity and pleasure.

R
Rama
S
Sita
D
Dasharatha
K
Kaikeyi
S
Sumantra

FAQs

It suggests that artha and kāma are rightful when aligned with dharma—Rāma views the royal summons as a legitimate, auspicious step toward responsible rule.

Rāma interprets Sumantra’s arrival as a favourable sign that the king and queen are moving forward with plans for his consecration.

Rāma’s optimism grounded in duty, and Sumantra’s reliability as a trusted royal emissary.