Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 13, Shloka 9

अयोध्याकाण्डे त्रयोदशः सर्गः | Kaikeyi Presses the Boons; Dasaratha’s Lament and Collapse

शूरश्च कृतविद्यश्च जितक्रोधो क्षमापरः।कथं कमलपत्राक्षो मया रामो विवास्यते।।।।

śūraś ca kṛtavidyaś ca jitakrodho kṣamāparaḥ | kathaṃ kamalapatrākṣo mayā rāmo vivāsyate ||

శూరుడూ, విద్యావంతుడూ, క్రోధాన్ని జయించినవాడూ, క్షమాగుణానికి పరుడూ, కమలపత్రాక్షుడైన రాముని నేను ఎలా వనవాసానికి పంపగలను?

शूरःbrave
शूरः:
Karta (कर्ता/Qualifier)
TypeAdjective
Rootशूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; रामः इति विशेषण
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
कृतविद्यःlearned
कृतविद्यः:
Karta (कर्ता/Qualifier)
TypeAdjective
Rootकृत-विद्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः: कृता विद्या येन (learned)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
जितक्रोधःone who has conquered anger
जितक्रोधः:
Karta (कर्ता/Qualifier)
TypeAdjective
Rootजित-क्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः: जितः क्रोधः येन (anger-conquered)
क्षमापरःforgiving
क्षमापरः:
Karta (कर्ता/Qualifier)
TypeAdjective
Rootक्षमा-पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः: क्षमायां परः (devoted to forgiveness)
कथम्how
कथम्:
Prashna (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय
कमलपत्राक्षःlotus-petal-eyed
कमलपत्राक्षः:
Karta (कर्ता/Qualifier)
TypeAdjective
Rootकमल-पत्र-अक्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः: कमलपत्रे इव अक्षिणी यस्य (one whose eyes are like lotus petals)
मयाby me
मया:
Kartr-karana (कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन; कर्तृ-करण (agent in passive)
रामःRama
रामः:
Karma (कर्म/Patient in passive)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे कर्म (patient)
विवास्यतेis exiled
विवास्यते:
Kriya (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootवि-वास् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि (passive): ‘is made to dwell away / is exiled’

How can I exile Rama, whose eyes resemble lotus petals, who is learned, who has subdued his anger and who is always full of forgiveness?

D
Daśaratha
R
Rāma

FAQs

Recognition of virtue as a basis for rightful protection: a ruler/father should uphold and honor the dharmic qualities of the worthy, not punish them without cause.

Daśaratha argues that exiling Rāma is morally unbearable because Rāma embodies ideal qualities of self-mastery, learning, and compassion.

Rāma’s virtues—courage, learning, angerlessness (jitakrodha), and forgiveness (kṣamā).