Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

द्वादशः सर्गः — Kaikeyi’s Boons and Dasaratha’s Moral Collapse

Ayodhya Kanda 12

तस्मिन्नार्जवसम्पन्ने देवि देवोपमे कथम्।पापमाशंससे रामे महर्षिसमतेजसि।।।।

tasminn ārjavasampanne devi devopame katham |

pāpam āśaṃsase rāme maharṣisamatejasi ||

హే దేవీ! ఆర్జవసంపన్నుడై, దేవతుల్యుడై, మహర్షిసమ తేజస్సుతో ప్రకాశించే శ్రీరామునకు నీవు ఎలా పాపమును—అనిష్టమును—కోరగలవు?

tasminin that (person)
tasmin:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma (pronoun), Puṃliṅga (m.), Saptamī vibhakti (Locative/अधिकरण), Ekavacana (sg.)
ārjava-sampanneendowed with uprightness
ārjava-sampanne:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootārjava (प्रातिपदिक) + sampanna (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Saptamī vibhakti (Locative), Ekavacana (sg.); tatpuruṣa: 'ārjavena sampannaḥ' = endowed with uprightness
deviO देवी
devi:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Sambodhana vibhakti (Vocative/सम्बोधन), Ekavacana (sg.)
deva-upamegodlike
deva-upame:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootdeva (प्रातिपदिक) + upama (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Saptamī vibhakti (Locative), Ekavacana (sg.); tatpuruṣa: 'devaiḥ upamaḥ' = like the gods
kathamhow
katham:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
FormPraśna-avyaya (interrogative adverb/प्रश्न)
pāpamevil, harm
pāpam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpāpa (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga (n.), Dvitīyā vibhakti (Accusative/कर्म), Ekavacana (sg.)
āśaṃsaseyou wish/desire
āśaṃsase:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā + √śaṃs (धातु)
FormLaṭ lakāra (Present/वर्तमान), Madhyama puruṣa (2nd person), Ekavacana (sg.), Ātmanepada
rāmein/against Rama
rāme:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Saptamī vibhakti (Locative/अधिकरण), Ekavacana (sg.)
maharṣi-sama-tejasi(in him) equal in radiance to great seers
maharṣi-sama-tejasi:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootmaharṣi (प्रातिपदिक) + sama (प्रातिपदिक) + tejas (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Saptamī vibhakti (Locative), Ekavacana (sg.); tatpuruṣa chain: 'maharṣibhiḥ samaṃ tejaḥ yasya' (elliptic) used as 'equal in splendor to great seers'

How do you, O Devi, wish to harm Rama who is endowed with uprightness, who resembles the gods and in lustre to great ascetics?

R
Rāma
K
Kaikeyī
D
Devas (gods)
M
Maharṣis (great sages)

FAQs

To harm the righteous is itself adharma; the verse frames moral outrage at wishing “pāpa” toward one who embodies uprightness.

Daśaratha challenges Kaikeyī’s intention, contrasting her harsh demand with Rāma’s saintly and divine-like qualities.

Rāma’s ārjava (straightforward integrity) and tapas-like radiance, aligning him with sages and gods.