Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

तपस्विनाम् औत्सुक्यं राक्षसत्रासश्च

Ascetics’ Anxiety and the Fear of Rakshasas

अथर्षिर्जरया वृद्धस्तपसा च जरां गतः।वेपमान इवोवाच रामं भूतदयापरम्।।2.116.8।।

atha ṛṣir jarayā vṛddhas tapasā ca jarāṃ gataḥ | vepamāna ivovāca rāmaṃ bhūtadayāparam || 2.116.8 ||

అప్పుడు ఆ తపస్వి—వయస్సుతో వృద్ధుడై, తపస్సుతో క్షీణించి—వణుకుతున్నట్టుగా, సమస్త భూతాలపై దయగల శ్రీరామునితో పలికెను।

अथthen
अथ:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; आरम्भ/अनन्तर (then)
ऋषिःthe sage
ऋषिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जरयाby old age
जरया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootजरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
वृद्धःaged
वृद्धः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवृद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘ऋषिः’)
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
जराम्old age
जराम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
गतःhaving attained
गतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having reached/attained’
वेपमानःtrembling
वेपमानः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवेप् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘trembling’
इवas if
इव:
Upama (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
रामम्to Rama
रामम्:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
भूत-दया-परम्devoted to compassion for beings
भूत-दया-परम्:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeAdjective
Rootभूत (प्रातिपदिक) + दया (प्रातिपदिक) + पर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भूतेषु दया यस्य सः/दया-परः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘रामम्’)

Has Sita devoted in her service to me and engaged in serving you failed to follow the conduct befitting a woman?

R
Rāma
ṛṣi (aged ascetic)
B
bhūtas (beings/creatures)

FAQs

Dharma is framed through compassion and respectful speech: the elder ascetic addresses Rāma recognizing his universal kindness, setting a truthful and gentle tone for counsel.

After Rāma’s questions, an elderly sage prepares to respond, physically frail yet authoritative through tapas.

Rāma’s bhūta-dayā (compassion to all beings), acknowledged as a defining trait.