Valmiki Ramayana 2.116.11-12: Ayodhya Kanda, Sarga 116, Shlokas 11-12

तपस्विनाम् औत्सुक्यं राक्षसत्रासश्च

Ascetics’ Anxiety and the Fear of Rakshasas

Devanagari script

रावणावरजः कश्चित् खरो नामेह राक्षसः ।

उत्पाट्य तापसान्सर्वाञ्जनस्थाननिकेतनान् ॥११॥

धृष्टश्च जितकाशी च नृशंसः पुरुषादकः ।

अवलिप्तश्च पापश्च त्वां च तात न मृष्यते ॥१२॥

Recitation with translationValmiki Ramayana 2.116.11-12

Transliteration

rāvaṇāvarajaḥ kaścit kharo nāmeha rākṣasaḥ |

utpāṭya tāpasānsarvāñjanasthānaniketanān ||11||

dhṛṣṭaśca jitakāśī ca nṛśaṃsaḥ puruṣādakaḥ |

avaliptaśca pāpaśca tvāṃ ca tāta na mṛṣyate ||12||

Translation

ఓ మా బిడా, రావణుని సోదరులలో ఒకడైన ఖరుడు అనే రాక్షసుడు సమీపంలోని జనస్థానంలో నివసిస్తున్నాడు. అతడు ధృష్టుడు, యుద్ధ విజేత అని పేరున్నవాడు, క్రూరుడు, పాపాత్ముడు, మానవ మాంస భక్షకుడు, అహంకారి. అతడు జనస్థానంలోని సమస్త తపస్వులను ఉచ్చటించాడు. అతడు నిన్ను కూడా సహించడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• रावण-अवरजः: Ravana's younger brother
• रावण-अवरजः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक) + अवरज (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (रावणस्य अवरजः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कश्चित्: a certain
• कश्चित्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कश्चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अनिश्चितवाचक (indefinite pronoun)

• खरः: Khara
• खरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: खर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• नाम: by name
• नाम: Nipata (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नामनिर्देशार्थक (particle: ‘by name’)

• इह: here
• इह: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (here)

• राक्षसः: a rakshasa
• राक्षसः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘खरः’ इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन

• उत्पाट्य: having uprooted
• उत्पाट्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद्-√पट्/पट् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund); ‘having uprooted/expelled’

• तापसान्: ascetics
• तापसान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तापस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘तापसान्’)

• जनस्थान-निकेतनान्: dwelling in Janasthana
• जनस्थान-निकेतनान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: जनस्थान (प्रातिपदिक) + निकेतन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (जनस्थाने निकेतनाः = residents of Janasthana); पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘तापसान्’)

• धृष्टः: impudent
• धृष्टः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: धृष्ट (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of Khara)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• जित-काशी: with a triumphant look
• जित-काशी: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जित (प्रातिपदिक; कृदन्त) + काशी (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (जिता काशिः/कान्तिः यस्य = having a ‘victorious’ appearance); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• नृशंसः: cruel
• नृशंसः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नृशंस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• पुरुष-आदकः: man-eater
• पुरुष-आदकः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक) + आदक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (पुरुषान् अदति = man-eater); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अवलिप्तः: haughty
• अवलिप्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अव-लिप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP used adjectivally); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• पापः: sinful
• पापः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• च: also
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• तात: O dear child
• तात: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• न: not
• न: Nishedha (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• मृष्यते: forgives/tolerates
• मृष्यते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मृष् (धातु)
• Form: लट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘does not tolerate/forgive’

Context

O dear child, Khara, one of the brothers of Ravana is dwelling in nearby 'Janasthana'. He is impudent, reportedly winner of battles, cruel, sinful, a man-eater and haughty.He has uprooted all the ascetics from Janasthana. He will not tolerate even you.

Characters & Entities

• Khara
• Ravana
• Rama
• Janasthana
• Ascetics

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse establishes the conflict between dharma (represented by the ascetics and Rama) and adharma (represented by Khara and the rakshasas). It illustrates how forces of unrighteousness threaten the peaceful practice of spirituality and the protection of the virtuous. The ascetic's warning foreshadows Rama's role as the defender of dharma against demonic forces.

What is the narrative situation?

An elderly ascetic warns Rama about the dangerous rakshasa Khara, who is Ravana's brother, dwelling in nearby Janasthana. The sage describes Khara's cruelty and his persecution of ascetics, indicating that Rama's presence in the forest may bring him into conflict with this powerful enemy who has already driven away the holy men from the region.

Which character virtue is emphasized?

The verse emphasizes the virtue of vigilance and the responsibility of the righteous to protect the vulnerable. The ascetic's warning demonstrates concern for Rama's safety while also highlighting the need for a protector of dharma. It sets the stage for Rama to embody the role of the divine warrior who confronts and defeats evil forces.