Sarga 113

Verse 1

तत श्शिरसि कृत्वा तु पादुके भरतस्तदा।आरुरोह रथं हृष्टः शत्रुघ्नेन समन्वितः।।।।

అప్పుడు భరతుడు పాదుకలను శిరస్సుపై ఉంచుకొని, శత్రుఘ్నునితో కలిసి, హర్షంతో రథాన్ని అధిరోహించాడు।

Verse 2

वसिष्ठो वामदेवश्च जाबालिश्च दृढव्रतः।अग्रतः प्रययु स्सर्वे मन्त्रिणो मन्त्रपूजिताः।।।।

వసిష్ఠుడు, వామదేవుడు, దృఢవ్రతుడైన జాబాలి—మంత్రసలహాతో గౌరవింపబడిన సమస్త మంత్రులతో కలిసి—అందరి ముందుగా ముందుకు సాగిరి।

Verse 3

मन्दाकिनीं नदीं रम्यां प्राङ्मुखास्ते ययुस्तदा।प्रदक्षिणं च कुर्वाणाश्चित्रकूटं महागिरिम्।।।।

అప్పుడు వారు తూర్పుముఖులై రమ్యమైన మందాకినీ నదివైపు సాగి, మహాగిరి చిత్రకూటాన్ని ప్రదక్షిణ చేస్తూ ముందుకు వెళ్లిరి।

Verse 4

पश्यन्धातुसहस्राणि रम्याणि विविधानि च।प्रययौ तस्य पार्श्वेन ससैन्यो भरतस्तदा।।।।

అనేక సహస్రాల రమ్యమైన, వివిధమైన ధాతువులను దర్శిస్తూ, అప్పుడు సైన్యంతో కూడిన భరతుడు ఆ పర్వతపు ప్రక్కనగా ముందుకు సాగెను।

Verse 5

अदूराच्चित्रकूटस्य ददर्श भरतस्तदा।आश्रमं यत्र स मुनिर्भरद्वाजः कृतालयः।।।।

చిత్రకూటానికి దూరం కాని చోట భరతుడు అప్పుడు ఆ ఆశ్రమాన్ని చూచెను; అక్కడ ముని భరద్వాజుడు తన నివాసాన్ని ఏర్పరచుకున్నాడు।

Verse 6

स तमाश्रममागम्य भरद्वाजस्य बुद्धिमान्।अवतीर्य रथात्पादौ ववन्दे भरतस्तदा।।।।

ఆ ఆశ్రమానికి చేరిన బుద్ధిమంతుడైన భరతుడు రథం నుండి దిగిపోయి, అప్పుడు భరద్వాజ ముని పాదాలకు నమస్కరించెను।

Verse 7

ततो हृष्टो भरद्वाजो भरतं वाक्यमब्रवीत्।अपि कृत्यं कृतं तात रामेण च समागतम्।।।।

అప్పుడు హర్షితుడైన భరద్వాజుడు భరతునితో ఇలా అన్నాడు— “తాతా, నీవు వచ్చిన కార్యం నెరవేరిందా? శ్రీరామునితో నీకు సమాగమం కలిగిందా?”

Verse 8

एवमुक्त स्स तु ततो भरद्वाजेन धीमता।प्रत्युवाच भरद्वाजं भरतो धर्मवत्सलः।।।।

వివేకవంతుడైన భరద్వాజుడు ఇలా పలికినప్పుడు, ధర్మానురాగి భరతుడు అప్పుడు భరద్వాజునికి ప్రత్యుత్తరం చెప్పాడు.

Verse 9

स याच्यमानो गुरुणा मया च दृढविक्रमः।राघवः परमप्रीतो वसिष्ठं वाक्यमब्रवीत्।।।।

గురువర్యుడిచేత, నాచేత కూడా ప్రార్థింపబడినప్పటికీ, దృఢవిక్రముడైన రాఘవుడు పరమానందంతో వశిష్ఠునితో ఈ వాక్యాలు పలికాడు.

Verse 10

पितुः प्रतिज्ञां तामेव पालयिष्यामि तत्त्वतः।चतुर्दश हि वर्षाणि या प्रतिज्ञा पितुर्मम।।।।

నేను నా తండ్రి చేసిన ఆ ప్రతిజ్ఞను యథార్థంగా కాపాడుతాను—అది పద్నాలుగు సంవత్సరాల ప్రతిజ్ఞ.

Verse 11

एवमुक्तो महाप्राज्ञो वसिष्ठः प्रत्युवाच ह।वाक्यज्ञो वाक्यकुशलं राघवं वचनं महत्।।।।

ఇలా పలికినప్పుడు మహాప్రాజ్ఞుడు, వాక్యజ్ఞుడు, వాక్కులో నిపుణుడైన వశిష్ఠుడు రాఘవుని (రాముని) మహత్తరమైన, గంభీరమైన వచనాలతో ప్రత్యుత్తరం చెప్పెను.

Verse 12

एते प्रयच्छ संहृष्टः पादुके हेमभूषिते।अयोध्यायां महाप्राज्ञ योगक्षेमकरे तव।।।।

హే మహాప్రాజ్ఞా! హర్షంతో ఈ స్వర్ణాభరణాలతో అలంకరించిన రెండు పాదుకలను ప్రసాదించుము; అవి నీ తరఫున అయోధ్యకు యోగక్షేమాన్ని కలిగించుగాక.

Verse 13

एवमुक्तो वसिष्ठेन राघवः प्राङ्मुखः स्थितः।पादुके ह्यधिरुह्यैते मम राज्याय वै ददौ।।।।

వశిష్ఠుడు ఇలా చెప్పగా రాఘవుడు తూర్పుముఖంగా నిలిచెను; ఆ పాదుకలను అధిరోహించి (ధరించి) నా రాజ్యపాలనార్థం నాకు వాటిని ప్రసాదించెను.

Verse 14

निवृत्तोऽहमनुज्ञातो रामेण सुमहात्मना।अयोध्यामेव गच्छामि गृहीत्वा पादुके शुभे।।।।

సుమహాత్ముడైన రాముని అనుమతి పొందిన నేను తిరిగి బయలుదేరుతున్నాను; ఈ శుభ పాదుకలను తీసుకొని నేను అయోధ్యకే వెళ్తున్నాను.

Verse 15

एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं भरतस्य महात्मनः।भरद्वाजश्शुभतरं मुनिर्वाक्यमुवाच तम्।।।।

మహాత్ముడైన భరతుని ఈ శుభవాక్యాలను విని, ముని భరద్వాజుడు అతనితో మరింత శుభకరమైన మాటలను పలికెను।

Verse 16

नैतच्चित्रं नरव्याघ्र शीलवृत्तवतां वर।यदार्यं त्वयि तिष्ठेत्तु निम्ने सृष्टमिवोदकम्।।।।

హే నరవ్యాఘ్రా, శీలవృత్తులలో శ్రేష్ఠుడా! ఇందులో ఆశ్చర్యమేమీ లేదు; నీలో ఆర్యత్వం నిలిచియుండటం—నిమ్నస్థలంలో వదిలిన నీరు సహజంగా దిగువకు ప్రవహించునట్లే।

Verse 17

अमृत स्समहाबाहुः पिता दशरथस्तव।यस्य त्वमीदृश: पुत्रो धर्मज्ञो धर्मवत्सलः।।।।

నీ మహాబాహు తండ్రి దశరథుడు నిజంగా మరణించినవాడు కాడు; ఎందుకంటే ఆయనకు నీవంటి కుమారుడు ఉన్నాడు—ధర్మజ్ఞుడు, ధర్మపరాయణుడు।

Verse 18

तमृषिं तु महात्मानमुक्तवाक्यं कृताञ्जलिः।आमन्त्रयितुमारेभे चरणावुपगृह्य च।।।।

అప్పుడు కృతాంజలిగా, అలా పలికిన మహాత్మ ఋషిని సమీపించి, ఆయన పాదాలను పట్టుకొని భరతుడు వీడ్కోలు తీసుకొనుటకు ఆరంభించెను।

Verse 19

ततः प्रदक्षिणं कृत्वा भरद्वाजं पुनः पुनः।भरतस्तु ययौ श्रीमानयोध्यां सह मन्त्रिभिः।।।।

ఆపై భరద్వాజుని పునఃపునః ప్రదక్షిణ చేసి, శ్రీమంతుడైన భరతుడు మంత్రులతో కలిసి అయోధ్యకు బయలుదేరెను।

Verse 20

यानैश्च शकटैश्चैव हयैर्नागैश्च सा चमूः।पुनर्निवृत्ता विस्तीर्णा भरतस्यानुयायिनी।। ।।

రథాలు, బండ్లు, గుర్రాలు, ఏనుగులతో భరతుని అనుసరించిన ఆ విస్తారమైన సేన మరల తిరిగి అయోధ్య వైపు మళ్లింది।

Verse 21

ततस्ते यमुनां दिव्यां नदीं तीर्त्वोर्मिमालिनीम्।ददृशुस्तां पुन स्सर्वे गङ्गां शुभजलां नदीम्।।।।

ఆపై తరంగమాలలతో శోభించే దివ్య యమునను దాటి, వారు అందరూ మళ్లీ శుభజలమయమైన గంగా నదిని దర్శించారు।

Verse 22

तां रम्यजलसंपूर्णां सन्तीर्य सहबान्धवःशृङ्गिबेरपुरं रम्यं प्रविवेश ससैनिकः।शृङ्गिबेरपुराद्भूय स्त्वयोध्यां सन्ददर्श ह।।।।

మనోహర జలాలతో నిండిన గంగను దాటి, భరతుడు బంధువులతోను సేనతోను కలిసి రమ్యమైన శృంగిబేరపురంలో ప్రవేశించాడు; అక్కడి నుండి మళ్లీ అయోధ్యను దర్శించాడు।

Verse 23

अयोध्यां च ततो दृष्ट्वा पित्रा भ्रात्रा विवर्जिताम्।भरतो दुःख सन्तप्त स्सारथिं चेदमब्रवीत्।।।।

ఆపై తండ్రి మరియు అన్నదమ్ములు లేని అయోధ్యను చూసి దుఃఖంతో దగ్ధుడైన భరతుడు సారథితో ఈ మాటలు పలికాడు।

Verse 24

सारथे पश्य विध्वस्ता साऽयोध्या न प्रकाशते।निराकारा निरानन्दा दीना प्रतिहतस्वरा।।।।

సారథీ, చూడు—ఈ అయోధ్య విధ్వంసమైనట్లుగా ఉంది; ఇక ప్రకాశించదు. ఇది ఆకారరహితంగా, ఆనందరహితంగా, దీనంగా, స్వరాలు మౌనమైనట్లుగా కనిపిస్తోంది।