Sarga 107

Verse 1

पुनरेवं ब्रुवाणं तं भरतं लक्ष्मणाग्रजः।प्रत्युवाच तत श्श्रीमान् ज्ञातिमध्येऽभिसत्कृतः।।2.107.1।।

ఇలా మళ్లీ మాట్లాడుతున్న భరతునికి, లక్ష్మణుని అగ్రజుడైన శ్రీమాన్ రాముడు—బంధువుల మధ్య గౌరవింపబడినవాడు—ప్రత్యుత్తరం పలికెను.

Verse 2

उपपन्नमिदं वाक्यं यत्त्वमेवमभाषथाः।जातः पुत्रो दशरथात्कैकेय्यां राजसत्तमात्।।2.107.2।।

నీవు ఇలా పలికిన మాట సముచితమే; ఎందుకంటే నీవు కైకేయి ద్వారా రాజసత్తముడైన దశరథునికి జన్మించిన కుమారుడవు.

Verse 3

पुरा भ्रातः पिता न स्स मातरं ते समुद्वहन्।मातामहे समाश्रौषीद्राज्यशुल्कमनुत्तमम्।।2.107.3।।

ఓ సోదరా! పూర్వం మా తండ్రి నీ తల్లిని వివాహం చేసుకొనునప్పుడు, నీ మాతామహునికి అనుత్తమమైన ‘రాజ్యశుల్కం’గా రాజ్యప్రదాన వాగ్దానాన్ని ఇచ్చెను.

Verse 4

दैवासुरे च सङ्ग्रामे जनन्यै तव पार्थिवः।सम्प्रहृष्टो ददौ राजा वरमाराधितः प्रभुः।।2.107.4।।

దేవాసుర సంగ్రామంలో నీ జననితో సంతుష్టుడైన ప్రభువైన రాజు ఆనందంతో ఆమెకు ఒక వరాన్ని ప్రసాదించాడు.

Verse 5

ततस्सा सम्प्रतिश्राव्य तव माता यशस्विनी।अयाचत नरश्रेष्ठं द्वौ वरौ वरवर्णिनी।।2.107.5।।तव राज्यं नरव्याघ्र मम प्रव्राजनं तथा।तौ च राजा तदा तस्यै नियुक्तः प्रददौ वरौ।।2.107.6।।

అనంతరం యశస్సుగల, శుభవర్ణయైన నీ తల్లి ముందుగా ఆ నరశ్రేష్ఠుని మరల ప్రతిజ్ఞాబద్ధునిగా చేసి, రెండు వరాలను యాచించింది.

Verse 6

ततः सा सम्प्रतिश्राव्य तव माता यशस्विनी।अयाचत नरश्रेष्ठं द्वौ वरौ वरवर्णिनी।।2.107.5।।तव राज्यं नरव्याघ्र मम प्रव्राजनं तथा।तच्च राजा तदा तस्यै नियुक्तः प्रददौ वरौ।।2.107.6।।

హే నరవ్యాఘ్రా! నీకు రాజ్యం, నాకు ప్రవాసం (వనవాసం) కూడా—అని తన ప్రతిజ్ఞతో బద్ధుడైన రాజు అప్పుడు ఆమెకు ఆ రెండు వరాలను ప్రసాదించాడు.

Verse 7

तेन पित्राऽहमप्यत्र नियुक्तः पुरुषर्षभ।चतुर्दश वने वासं वर्षाणि वरदानिकम्।।2.107.7।।

పురుషర్షభా, అందువల్ల తండ్రి నన్ను కూడా—వరదాన నియమానుసారం—ఇక్కడ అరణ్యంలో పద్నాలుగు సంవత్సరాలు నివసించమని ఆజ్ఞాపించాడు.

Verse 8

सोऽहं वनमिदं प्राप्तो निर्जनं लक्ष्मणान्वितः।सीतया चाप्रतिद्वन्द्व स्सत्यवादे स्थितः पितुः।।2.107.8।।

ఇలా నేను లక్ష్మణుడు, సీతతో కలిసి ఈ నిర్జన అరణ్యానికి చేరుకున్నాను; వాక్యపాలనలో అపూర్వుడైన తండ్రి సత్యనిష్ఠను నిలబెట్టేందుకు నేను స్థిరనిశ్చయంతో ఉన్నాను.

Verse 9

भवानपि तथेत्येव पितरं सत्यवादिनम्।कर्तुमर्हति राजेन्द्र क्षिप्रमेवाभिषेचनात्।।2.107.9।।

రాజేంద్రా, నీవు కూడా త్వరగా అభిషేకాన్ని జరిపించి, సత్యవాది అయిన మన తండ్రి ప్రతిజ్ఞాసత్యతను స్థాపించవలసినవాడవు—అతడు వాక్యాన్ని నిలబెట్టాడని.

Verse 10

ऋणान्मोचय राजानं मत्कृते भरत प्रभुम्।पितरं चापि धर्मज्ञं मातरं चाभिनन्दय।।2.107.10।।

ఓ భరతా! నా నిమిత్తం సమర్థుడైన రాజును అతని ఋణబంధనంనుండి విముక్తుడిని చేయి; ధర్మజ్ఞుడైన తండ్రిని, తల్లిని కూడా గౌరవించు.

Verse 11

श्रूयते धीमता तात श्रुतिर्गीता यशस्विना।गयेन यजमानेन गयेष्वेव पितॄन् प्रति।।2.107.11।।

తాతా! యశస్వి, ధీమంతుడైన గయుడు గయాక్షేత్రంలో పితృదేవతల నిమిత్తం యజ్ఞం చేస్తూ ఒక వైదిక శ్రుతిని గానంచేశాడని పరంపరగా వినబడుతుంది.

Verse 12

पुन्नाम्नो नरकाद् यस्मात् पितरं त्रायते सुतः।तस्मात् पुत्र इति प्रोक्तः पितॄन् यः पाति सर्वतः।।2.107.12।।

ఎందుకంటే కుమారుడు ‘పుత్’ అనే నరకం నుండి తండ్రిని రక్షిస్తాడు; అందువల్ల అతడు ‘పుత్రుడు’ అని చెప్పబడతాడు—సర్వ విధాల పితృదేవతలను కాపాడువాడు.

Verse 13

एष्टव्या बहवः पुत्रा गुणवन्तो बहुश्रुताः।तेषां वै समवेतानामपि कश्चिद्गयां व्रजेत्।।2.107.13।।

గుణవంతులూ, బహుశ్రుతులూ అయిన అనేక మంది కుమారులు కావలసినవారు; అందరూ కలిసి ఉన్నా వారిలో కనీసం ఒకడైనా గయకు వెళ్లి పితృకార్యాన్ని నిర్వహించగలుగునట్లు.

Verse 14

एवं राजर्षय स्सर्वे प्रतीता राजनन्दन।तस्मात्राहि नरश्रेष्ठ पितरं नरकात्प्रभो।।2.107.14।।

హే రాజనందనా! సమస్త రాజర్షులు ఇదే నిశ్చయించారు; కాబట్టి హే నరశ్రేష్ఠా, హే ప్రభూ—నీ తండ్రిని నరకం నుండి రక్షించు.

Verse 15

अयोध्यां गच्छ भरत प्रकृतीरनुरञ्जय।शत्रुघ्नसहितो वीर सह सर्वैर्द्विजातिभिः।।2.107.15।।

భరతా! అయోధ్యకు వెళ్లి ప్రజలను సంతృప్తిపరచు; హే వీరా, శత్రుఘ్నునితో పాటు సమస్త ద్విజులతో కూడి వెళ్లుము.

Verse 16

प्रवेक्ष्ये दण्डकारण्यमहमप्यविलम्बयन्।आभ्यान्तु सहितो राजन् वैदेह्या लक्ष्मणेन च।।2.107.16।।

నేను కూడా ఆలస్యం చేయకుండా దండకారణ్యంలో ప్రవేశిస్తాను; హే రాజా, వైదేహి మరియు లక్ష్మణుడు—ఆ ఇద్దరితో మాత్రమే కలిసి.

Verse 17

त्वं राजा भरत भव स्वयं नराणां वन्यानामहमपि राजराण्मृगाणाम्।गच्छ त्वं पुरवरमद्य सम्प्रहृष्टस्संहृष्टस्त्वहमपि दण्डकान्प्रवेक्ष्ये।।2.107.17।।

భరతా! నీవు మనుష్యులపై స్వయంగా రాజుగా ఉండు; నేను అరణ్యంలోని వన్యమృగాలకు అధిపతిగా ఉంటాను. ఈ రోజు హర్షంతో శ్రేష్ఠ నగరానికి వెళ్లు; నేనూ ఆనందంతో దండక వనంలో ప్రవేశిస్తాను.

Verse 18

छायां ते दिनकरभाः प्रबाधमानां वर्षत्रं भरत करोतु मूर्ध्नि शीताम्।एतेषामहमपि काननद्रुमाणां छायां तामतिशयिनीं सुखी श्रयिष्ये।।2.107.18।।

భరతా, సూర్యుని తీవ్రమైన తాపాన్ని నివారించే ఛత్రపు శీతల ఛాయ నీ శిరస్సుపై నిలవుగాక. నేను మాత్రం ఈ అరణ్యవృక్షాల మరింత గాఢమైన ఛాయను ఆశ్రయించి సంతోషంగా నివసిస్తాను.

Verse 19

शत्रुघ्नः कुशलमतिस्तु ते सहायस्सौमित्रिर्मम विदितः प्रधानमित्रम्।चत्वारस्तनयवरा वयं नरेन्द्रं सत्यस्थं भरत चराम मा विषीद।।2.107.19।।

హే రాజనందనా! సమస్త రాజర్షులు ఇదే నిశ్చయించారు; కాబట్టి హే నరశ్రేష్ఠా, హే ప్రభూ—నీ తండ్రిని నరకం నుండి రక్షించు.