Sarga 47

Verse 1

रावणेन तु वैदेही तदा पृष्टा जिहीर्षता।परिव्राजकरूपेण शशंसात्मानमात्मना।।3.47.1।।

అప్పుడు పరివ్రాజక వేషం ధరించి అపహరించాలనే ఉద్దేశంతో ఉన్న రావణుడు వైదేహిని ప్రశ్నించగా, సీత తన గురించి తానే అతనికి వివరించింది।

Verse 2

ब्राह्मणश्चातिथिश्चायमनुक्तो हि शपेत माम्।इति ध्यात्वा मुहूर्तं तु सीता वचनमब्रवीत्।।3.47.2।।

‘ఇతడు బ్రాహ్మణుడు, అతిథి కూడా; నేను సమాధానం ఇవ్వకపోతే నన్ను శపించవచ్చు.’ అని క్షణం ఆలోచించి సీత పలికింది।

Verse 3

दुहिता जनकस्याहं मैथिलस्य महात्मनः।सीता नाम्नास्मि भद्रं ते रामभार्या द्विजोत्तम।।3.47.3।।

హే ద్విజోత్తమా, నీకు మంగళం కలుగుగాక—నేను మిథిలాధిపతి మహాత్మ జనకుని కుమార్తెను; నా పేరు సీత, నేను శ్రీరాముని ధర్మపత్నిని।

Verse 4

उषित्वा द्वादश समा इक्ष्वाकुणां निवेशने।भुञ्जाना मानुषान्भोगान्सर्वकामसमृद्धिनी।।3.47.4।।

ఇక్ష్వాకువంశ నివాసములో పన్నెండు సంవత్సరాలు నివసించి, సమస్త కోరికలతో సమృద్ధిగా ఉండి, నేను మానవ భోగాలను అనుభవించితిని॥

Verse 5

ततस्त्रयोदशे वर्षे राजामन्त्रयत प्रभुः।अभिषेचयितुं रामं समेतो राजमन्त्रिभिः।।3.47.5।।

ఆపై పదమూడవ సంవత్సరంలో, ప్రభువైన రాజు రాజమంత్రులతో కలిసి రాముని అభిషేకించుట గురించి మంత్రణ చేశాడు।

Verse 6

तस्मिन्सम्भ्रियमाणे तु राघवस्याभिषेचने।कैकेयी नाम भर्तारमार्या सा याचते वरम्।।3.47.6।।

రాఘవుని అభిషేకానికి ఏర్పాట్లు జరుగుతున్న వేళ, ఆర్యురాలైన కైకేయి తన భర్తను ఒక వరం కోరింది।

Verse 7

प्रतिगृह्य तु कैकेयी श्वशुरं सुकृतेन मे।मम प्रव्राजनं भर्तुर्भरतस्याभिषेचनम्।।3.47.7।।द्वावयाचत भर्तारं सत्यसन्धं नृपोत्तमम्।

నా సుకృతవశాత్తు శ్వశురుని వాగ్దానాన్ని పొందిన కైకేయి, సత్యసంధుడైన నృపోత్తముడైన భర్తను రెండు వరాలు కోరింది—నా భర్తకు ప్రవ్రాజనం, భరతునికి అభిషేకం।

Verse 8

नाद्य भोक्ष्ये न च स्वप्स्ये न पास्येच कथञ्चन।।3.47.8।।एष मे जीवितस्यान्तो रामो यद्यभिषिच्यते।

ఈ రోజు నేను తినను, నిద్రపోను, ఏ విధంగానూ నీరు కూడా త్రాగను; రామునికి అభిషేకం జరిగితే అదే నా జీవితం అంతం అవుతుంది।

Verse 9

इति ब्रुवाणां कैकेयीं श्वशुरो मे स मानदः।।3.47.9।।अयाचतार्थैरन्वर्थैर्न च याञ्चां चकार सा।

ఇలా పలుకుతున్న కైకేయిని నా మానదుడైన శ్వశుర రాజు తగిన ధనాదులతో సమాధానపరచాలని యత్నించాడు; కాని ఆమె ఆ యాచనను స్వీకరించలేదు।

Verse 10

मम भर्तामहातेजा वयसा पञ्चविंशकः।।3.47.10।।अष्टादश हि वर्षाणि मम जन्मनि गण्यते।

నా భర్త మహాతేజస్సుతో పంచవింశతి సంవత్సరాల వయస్సు కలవాడు; నా జన్మనుండి అష్టాదశ సంవత్సరాలు గణించబడుతున్నాయి।

Verse 11

रामेति प्रथितो लोके गुणवान्सत्यवान्शुचिः।।3.47.11।।विशालाक्षो महाबाहुस्सर्वभूतहिते रतः।

నా భర్త ‘రాముడు’ అని లోకంలో ప్రసిద్ధుడు—గుణవంతుడు, సత్యవంతుడు, శుచి; విశాలాక్షుడు, మహాబాహువు, సమస్త భూతహితంలో నిత్యం రతుడు।

Verse 12

कामार्तस्तु महातेजाः पिता दशरथस्स्वयम्।।3.47.12।।कैकेय्याः प्रियकामार्थं तं रामं नाभ्यषेचयत्।

కానీ మహాతేజస్సుగల తండ్రి దశరథుడు కామార్తుడై, కైకేయి ప్రియకామాన్ని నెరవేర్చుటకై, ఆ రాముని అభిషేకించలేదు।

Verse 13

अभिषेकाय तु पितुस्समीपं राममागतम्।।3.47.13।।कैकेयी मम भर्तारमित्युवाच धृतं वचः।

నా భర్త శ్రీరాముడు అభిషేకార్థం తండ్రి సమీపానికి వచ్చినప్పుడు, కైకేయి ధైర్యంతో దృఢమైన మాటలు పలికింది।

Verse 14

तव पित्रा समाज्ञप्तं ममेदं शृणु राघव।।3.47.14।।भरताय प्रदातव्यमिदं राज्यमकण्टकम्।

ఓ రాఘవా, నా మాట విను—నీ తండ్రి ఆజ్ఞాపించాడు: ఈ నిర్బాధ రాజ్యాన్ని భరతునికి ఇవ్వవలెను।

Verse 15

त्वया हि खलु वस्तव्यं नव वर्षाणि पञ्च च।।3.47.15।।वने प्रव्रज काकुत्स्थ पितरं मोचयानृतान्।

నీవు నిజంగా తొమ్మిది సంవత్సరాలు, ఇంకా ఐదు సంవత్సరాలు వనంలో నివసించవలెను। ఓ కాకుత్స్థా, వనవాసానికి వెళ్ళి తండ్రిని అసత్యం నుండి విముక్తుడిని చేయి।

Verse 16

तथेत्युक्त्वा च तां रामः कैकेयीमकुतोभयः।।3.47.16।।चकार तद्वचस्तस्या मम भर्ता दृढव्रतः।

భయరహితుడూ దృఢవ్రతుడూ అయిన నా భర్త శ్రీరాముడు కైకేయికి ‘తథాస్తు’ అని చెప్పి, ఆమె మాటలను ఆచరించాడు।

Verse 17

दद्यान्न प्रतिगृह्णीयात्सत्यं ब्रूयान्न चानृतम्।।3.47.17।।एतद्ब्राह्मण रामस्य ध्रृवं व्रतमनुत्तमम्।

ఓ బ్రాహ్మణా, ఇదే శ్రీరాముని స్థిరమైన, అనుత్తమ వ్రతము—దానం చేయాలి, స్వీకరించకూడదు; సత్యమే పలకాలి, అసత్యం పలకకూడదు।

Verse 18

तस्य भ्राता तु द्वैमात्रो लक्ष्मणो नाम वीर्यवान्।।3.47.18।।रामस्य पुरुषव्याघ्रस्सहायस्समरेरिहा।

రామునికి ద్విమాతృక సహోదరుడు లక్ష్మణుడు అనే మహావీరుడు ఉన్నాడు—అతడు పురుషవ్యాఘ్రుడు, సమరంలో సహాయకుడు, శత్రునాశకుడు.

Verse 19

स भ्राता लक्ष्मणो नाम धर्मचारी दृढव्रतः।।3.47.19।।अन्वगच्छद्दनुष्पाणिः प्रव्रजन्तं मया सह।

ఆ ధర్మాచారి, దృఢవ్రతుడు అయిన లక్ష్మణుడు ధనుస్సు చేతబట్టి, నాతో కలిసి ప్రవ్రజించిన రాముని అనుసరించాడు.

Verse 20

जटी तापसरूपेण मया सह सहानुजः।।3.47.20।।प्रविष्टो दण्डकारण्यं धर्मनित्यो जितेन्द्रियः।

జటలు ధరించి తపస్వి రూపంతో, ధర్మనిత్యుడు ఇంద్రియజయుడు అయిన రాముడు, తన అనుజుడితోను నాతోను కలిసి దండకారణ్యంలో ప్రవేశించాడు.

Verse 21

ते वयं प्रच्युता राज्यात्कैकेय्यास्तु कृते त्रयः।।3.47.21।।विचरामो द्विजश्रेष्ठ वनं गम्भीरमोजसा।

హే ద్విజశ్రేష్ఠా! కైకేయి కారణంగా రాజ్యంనుండి తొలగింపబడిన మేము ముగ్గురం, అక్షయమైన ఓజస్సుతో ఈ గంభీర అరణ్యంలో సంచరిస్తున్నాము.

Verse 22

समाश्वस मुहूर्तं तु शक्यं वस्तुमिह त्वया।।3.47.22।।आगमिष्यति मे भर्ता वन्यमादाय पुष्कलम्।रुरून्गोधा न्वराहांश्च हत्वाऽदायाऽमिषान्बहून्।।3.47.23।।

కొద్దిసేపు ధైర్యంగా విశ్రాంతి తీసుకో; నీవు ఇక్కడ ఉండవచ్చు. నా భర్త అరణ్యంనుండి సమృద్ధిగా వన్యాహారం తీసుకొని తిరిగి వస్తాడు.

Verse 23

समाश्वस मुहूर्तं तु शक्यं वस्तुमिह त्वया।।3.47.22।।आगमिष्यति मे भर्ता वन्यमादाय पुष्कलम्।रुरून्गोधा न्वराहांश्च हत्वाऽदायाऽमिषान्बहून्।।3.47.23।।

అతడు జింకలు, గోదాలు, వరాహాలను వధించి, అనేక విధాల మాంసాన్ని సమృద్ధిగా తీసుకొని తిరిగి వస్తాడు।

Verse 24

स त्वं नाम च गोत्रञ्च कुलं चाचक्ष्व तत्त्वतः।एकश्च दण्डकारण्ये किमर्थं चरसि द्विज।।3.47.24।।

కాబట్టి హే ద్విజా! నీ పేరు, గోత్రం, కులాన్ని యథార్థంగా చెప్పుము; ఈ దండకారణ్యంలో నీవు ఒంటరిగా ఏ ప్రయోజనంతో సంచరిస్తున్నావు?

Verse 25

एवं बृवन्त्यां सीतायां रामपत्न्यां महाबलः।प्रत्युवाचोत्तरं तीव्रं रावणो राक्षसाधिपः।।3.47.25।।

రామపత్నీ సీత ఇలా పలుకగా, మహాబలుడైన రాక్షసాధిపతి రావణుడు ఆమెకు కఠినమైన, తీవ్రమైన ప్రత్యుత్తరం చెప్పాడు।

Verse 26

येन वित्रासिता लोकास्सदेवासुरपन्नगाः।अहं तु रावणो नाम सीते रक्षोगणेश्वरः।।3.47.26।।

హే సీతా! దేవులు, అసురులు, పన్నగాలతో కూడిన లోకమంతా ఎవరి వల్ల భయపడుతోందో, ఆ రక్షోగణేశ్వరుడైన రావణుడనే నేను।

Verse 27

त्वां तु काञ्चनवर्णाभां दृष्ट्वा कौशेयवासिनीम्।रतिं स्वकेषु दारेषु नाधिगच्छाम्यनिन्दिते।।3.47.27।।

హే అనిందితే! నిన్ను స్వర్ణవర్ణంగా, కౌశేయవస్త్రధారిణిగా చూచి, నా స్వస్త్రీలలో నాకు రతి కలగడం లేదు।

Verse 28

बह्वीनामुत्तमस्त्रीणामाहृतानामितस्ततः।सर्वासामेव भद्रं ते ममाग्रमहिषी भव।।3.47.28।।

ఇటు అటు నుండి తెచ్చిన అనేక ఉత్తమ స్త్రీలలో, నీకు మంగళం కలుగుగాక—నీవే వారందరిలో అగ్రస్థానంలో నిలిచి నా ప్రధాన మహిషిగా అవు।

Verse 29

लङ्कानाम समुद्रस्य मम मध्ये महापुरी।सागरेण परिक्षिस्ता निविष्टा नगमूर्धनि।।3.47.29।।

లంకా అనే నా మహాపురి సముద్ర మధ్యలో ఉంది; అది సాగరంతో చుట్టుముట్టబడి, పర్వత శిఖరంపై స్థిరంగా నిలిచింది।

Verse 30

तत्र सीते मया सार्धं वनेषु विहरिष्यसि।न चास्यारण्यवासस्य स्पृहयिष्यसि भामिनि।।3.47.30।।

అక్కడ, హే సీతా, నీవు నాతో కలిసి వనోపవనాలలో విహరిస్తావు; హే సుందరీ, ఇక ఈ కఠిన అరణ్యవాసాన్ని కోరవు।

Verse 31

पञ्च दास्यस्सहस्राणि सर्वाभरणभूषिताः।सीते परिचरिष्यन्ति भार्या भवसि मे यदि।।3.47.31।।

హే సీతా, నీవు నా భార్య అయితే, సమస్త ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన ఐదు వేల దాసీలు నీకు పరిచర్య చేస్తారు।

Verse 32

रावणेनैवमुक्ता तु कुपिता जनकात्मजा।प्रत्युवाचानवद्याङ्गी तमनादृत्य राक्षसम्।।3.47.32।।

రావణుడు ఇలా పలికినప్పుడు జనకనందిని సీత కోపించింది. నిర్దోషాంగి అయిన ఆమె ఆ రాక్షసుణ్ణి లెక్కచేయక ప్రత్యుత్తరం చెప్పింది.

Verse 33

महागिरिमिवाकम्प्यं महेन्द्रसदृशं पतिम्।महोदधिमिवाक्षोभ्यमहं राममनुव्रता।।3.47.33।।

నేను రాముని అనువ్రతను—ఆయనే నా పతిదేవుడు; మహాగిరిలా అచలుడు, మహేంద్రునివలె మహిమాన్వితుడు, మహాసముద్రంలా అక్షోభ్యుడు.

Verse 34

सर्वलक्षणसम्पन्नं न्यग्रोधपरिमण्डलम्।सत्यसन्धं महाभागमहं राममनुव्रता।।3.47.34।।

నేను రాముని అనువ్రతను—ఆయన సర్వశుభలక్షణసంపన్నుడు, విస్తార వటవృక్షంలా ఆశ్రయదాత, సత్యసంకల్పుడు, మహాభాగుడు.

Verse 35

महाबाहुं महोरस्कं सिंहविक्रान्तगामिनम्।नृसिंहं सिंहसङ्काशमहं राममनुव्रता।।3.47.35।।

నేను రాముని అనువ్రతను—ఆయన మహాబాహుడు, విశాల వక్షస్థలుడు, సింహవిక్రమ గమనుడు; నరసింహుడు, సింహసమాన పరాక్రముడు.

Verse 36

पूर्णचन्द्राननं रामं राजवत्सं जितेन्द्रियम्।पृथुकीर्तिं महात्मानमहं राममनुव्रता।।3.47.36।।

నేను మహాత్ముడు రాముని అనువ్రతను—ఆయన ముఖం పూర్ణచంద్రునివలె, రాజవంశరత్నం, జితేంద్రియుడు, విస్తారకీర్తి గలవాడు.

Verse 37

त्वं पुनर्जम्बुकस्सिंहीं मामिच्छसि सुदुर्लभाम्।नाहं शक्या त्वया स्प्रष्टुमादित्यस्य प्रभा यथा।।3.47.37।।

నీవు జంబుకుడివై ఉండి నన్ను—సింహిణిని, అత్యంత దుర్లభమును—కోరుచున్నావు. సూర్యుని ప్రభను ఎవడు స్పర్శించలేడో, అట్లే నన్ను నీవు తాకలేవు॥

Verse 38

पादपान्काञ्चनान्नूनं बहून्पश्यसि मन्दभाक्।राघपस्य प्रियां भार्यां यस्त्वमिच्छसि रावण।।3.47.38।।

ఓ రావణా! రాఘవుని ప్రియ భార్యను నీవు కోరుచున్నావు; ఇది నీ దుర్భాగ్యమే. నిశ్చయంగా నీవు అనేక స్వర్ణవృక్షాలను దర్శించెదవు—వినాశసన్నిహితులకు ఇలాంటి భ్రమలు కలుగుతాయి॥

Verse 39

क्षुधितस्य हि सिंहस्य मृगशत्रोस्तरस्विनः।आशीविषस्य मुखाद्दंष्ट्रामादातुमिच्छसि।।3.47.39।।

నీవు ఆకలితో ఉన్న, బలవంతుడైన, మృగశత్రువైన సింహపు నోటినుండి దంతాలను లాగివేయాలని కోరుతున్నావు; విషసర్పపు నోటినుండి కూడా దంష్ట్రను పీకాలని తలపెడుతున్నావు॥

Verse 40

मन्दरं पर्वतश्रेष्ठं पाणिना हर्तुमिच्छसि।कालकूटं विषं पीत्वा स्वस्तिमान्गन्तुमिच्छसि।।3.47.40।।

నీవు పర్వతశ్రేష్ఠమైన మందరాన్ని ఒక చేతితో ఎత్తాలని కోరుతున్నావు; కాలకూట విషాన్ని త్రాగి కూడా క్షేమంగా వెళ్లిపోవాలని ఆశిస్తున్నావు॥

Verse 41

अक्षि सूच्या प्रमृजसि जिह्वया लेक्षि च क्षुरम्।राघवस्य प्रियां भार्यां योऽधिगन्तुं त्वमिच्छसि।।3.47.41।।

రాఘవుని ప్రియ భార్యను అవమానించదలచినవాడు, సూదితో కన్ను రుద్దినట్లూ, నాలుకతో క్షురధారను నాకినట్లూ—తనకే వినాశాన్ని కోరుకున్నవాడవుతాడు।

Verse 42

अवसज्य शिलां कण्ठे समुद्रं तर्तुमिच्छसि।सूर्याचन्द्रमसौ चोभौ पाणिभ्यां हर्तुमिच्छसि।।3.47.42।।यो रामस्य प्रियां भार्यां प्रधर्षयितुमिच्छसि।

నీవు మెడకు రాయి కట్టి సముద్రం దాటాలని కోరుతున్నట్లే; చేతులతో సూర్యచంద్రులను పట్టుకోవాలని కోరుతున్నట్లే—అలాంటిదే నీ మూర్ఖ కోరిక, రాముని ప్రియ భార్యను దూషించుటకు।

Verse 43

अग्निं प्रज्वलितं दृष्ट्वा वस्त्रेणाहर्तुमिच्छसि।।3.47.43।।काल्याणवृत्तां रामस्य यो भार्यांहर्तुमिच्छसि।

ప్రజ్వలితమైన అగ్నిని చూసి కూడా వస్త్రంతో పట్టుకోవాలనుకున్నట్లే—రాముని కల్యాణశీలమైన భార్యను అపహరించదలచినవాడు।

Verse 44

अयोमुखानां शूलानामग्रे चरितुमिच्छसि।।3.47.44।।रामस्य सदृशीं भार्यां योऽधिगन्तुं त्वमिच्छसि।

ఇనుప మొనలున్న శూలాల అగ్రాలపై నడవాలని కోరినట్లే—రామునికి తగిన భార్యను పొందాలని నీవు కోరడం।

Verse 45

यदन्तरं सिंहशृगालयोर्वने यदन्तरं स्यन्दिनिका समुद्रयोः।सुराग्र्य सौवीरकयोर्यदन्तरं तदन्तरं वै तव राघवस्य च।।3.47.45।।

అరణ్యంలో సింహం–నక్క మధ్య ఎంత తేడా ఉందో, చిన్న కాలువ–సముద్రం మధ్య ఎంత తేడా ఉందో, ఉత్తమ సురా–పుల్లని సౌవీరక మధ్య ఎంత తేడా ఉందో—అంతే తేడా నీకు రాఘవునికి మధ్య ఉంది।

Verse 46

यदन्तरं काञ्चनसीसलोहयोर्यदन्तरं चन्दनवारिपङ्कयोः।यदन्तरं हस्तिबिडालयोर्वने तदन्तरं दाशरथेस्तवैव च।।3.47.46।।

బంగారం–సీసం మధ్య, చందనం–బురద మధ్య, అడవిలో ఏనుగు–పిల్లి మధ్య ఎంత తేడా ఉందో—దాశరథి రామునికీ నీకీ అంతే తేడా ఉంది।

Verse 47

यदन्तरं वायसवैनतेययोर्यदन्तरं मद्गुमयूरयोरपि।यदन्तरं सारसगृध्रयोर्वने तदन्तरं दाशरथेस्तवैव च।।3.47.47।।

కాకి–గరుడుల మధ్య, నీటిపక్షి–నెమలి మధ్య, అడవిలో సారస–గద్దల మధ్య ఎంత తేడా ఉందో—దాశరథి రామునికీ నీకీ అంతే తేడా ఉంది।

Verse 48

तस्मिन्सहस्राक्षसमप्रभावे रामे स्थिते कार्मुकबाणपाणौ।हृतापि तेहं न जरां गमिष्ये वज्रं यथा मक्षिकयावगीर्णम्।।3.47.48।।

సహస్రాక్ష ఇంద్రునితో సమానమైన పరాక్రమం గల రాముడు ధనుస్సు–బాణాలు చేతబట్టి అచంచలంగా నిలిచియున్నంతవరకు, నన్ను నీవు అపహరించినా నీ కారణంగా నేను క్షీణించను—ఈగ మింగినా వజ్రం నశించనట్లే।

Verse 49

इतीव तद्वाक्यमदुष्टभावा सुदुष्टमुक्त्वा रजनीचरं तम्।गात्रप्रकम्पाद्व्यथिता बभूव वातोद्धता सा कदलीव तन्वी।।3.47.49।।

అలా ఆ దుష్ట రజనీచరునికి కఠిన వాక్యాలు పలికి, నిర్మలహృదయమైన సీత తన అవయవాల కంపనంతో వ్యథపడింది—బలమైన గాలికి ఊగే సన్నని అరటిచెట్టు వలె।

Verse 50

तां वेपमानामुपलक्ष्य सीतां स रावणो मृत्युसमप्रभावः।कुलं बलं नाम च कर्म चात्मनः समाचचक्षे भयकारणार्थम्।।3.47.50।।

వణికిపోతున్న సీతను చూచి, మృత్యువుతో సమానంగా భయంకరుడైన రావణుడు భయకారణమగుటకై తన వంశం, బలం, పేరు, కర్మలను వివరించాడు।