Shloka 36

पञ्चाप्सरो-सरः कथनम् तथा अगस्त्याश्रममार्गनिर्देशः

Panchapsara Lake Account and Directions to Agastya

Devanagari script

अहमप्येतदेव त्वां वक्तुकामस्सलक्ष्मणम्।।।।अगस्त्यमभिगच्छेति सीतया सह राघव।

Transliteration

aham apy etad eva tvāṃ vaktukāmaḥ sa-lakṣmaṇam | agastyam abhigaccheti sītayā saha rāghava ||

Translation

హే రాఘవా! నేనూ లక్ష్మణునితో కూడిన నిన్ను ఇదే చెప్పదలచుకున్నాను—సీతతో కలిసి అగస్త్య మునిని దర్శించుటకు వెళ్ళుము।

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात (also)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• एव: only/indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधारण-निपात (emphatic 'only')

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• वक्तु-कामः: wishing to say
• वक्तु-कामः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वक्तु (√वच् धातु, तुमुन्) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष: वक्तुं कामः = 'desirous to speak'

• स-लक्ष्मणम्: with Lakshmana
• स-लक्ष्मणम्: Sahakari (सहकारी/सहचर)
• Type: Adjective
• Root: लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपपद-प्रयोग: स + लक्ष्मणम् = 'together with Lakshmana' (qualifies त्वाम्)

• अगस्त्यम्: Agastya
• अगस्त्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अभिगच्छ: go/approach
• अभिगच्छ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-गम् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय, उद्धरणसूचक

• सीतया: with Sita
• सीतया: Sahakari (सहकारी)
• Type: Noun
• Root: सीता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• सह: together with
• सह: Sahakari (सहकारी)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय, सहार्थक-निपात

• राघव: O Raghava (Rama)
• राघव: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

Context

I also wished you, O Raghava, to visit Agastya along with Sita and Lakshmana.

Characters & Entities

• Sutīkṣṇa
• Rāma (Rāghava)
• Sītā
• Lakṣmaṇa
• Agastya

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as right counsel: a sage directs a prince toward spiritually elevating action—meeting a great ṛṣi for blessings and instruction.

What is the narrative situation?

Sutīkṣṇa responds affirmatively, urging Rāma to proceed to Agastya with Sītā and Lakṣmaṇa.

Which character virtue is emphasized?

Sutīkṣṇa’s benevolent guidance and Rāma’s readiness to follow righteous counsel.