Adhyaya 47

Verse 1

मार्कंडेय उवाच । शृणु राजन्प्रयागस्य माहात्म्यं पुनरेव तु । नैमिषं पुष्करं चैव गोतीर्थं सिंधुसागरम्

మార్కండేయుడు పలికెను—ఓ రాజా, ప్రయాగ మహాత్మ్యాన్ని మరల వినుము; అలాగే నైమిషం, పుష్కరం, గోతీర్థం, సింధుసాగరమును కూడా।

Verse 2

कुरुक्षेत्रं गया चैव गंगासागरमेव च । एते चान्ये च बहवो ये च पुण्याः शिलोच्चयाः

కురుక్షేత్రం, గయా, గంగాసాగరం కూడా—ఇవి మరియు మరెన్నో పుణ్యప్రదమైన శిలోచ్చయాలు (పవిత్ర శైలశిఖరాలు) ఉన్నాయి।

Verse 3

दशतीर्थसहस्राणि त्रिंशत्कोट्यस्तथापरे । प्रयागे संस्थिता नित्यमेवमाहुर्मनीषिणः

పది వేల తీర్థాలు, అలాగే మరొక ముప్పై కోట్లు సంఖ్యగలవి—ఇవి నిత్యం ప్రయాగంలో స్థితిచెందినవని మునులు ప్రకటిస్తారు।

Verse 4

त्रीणि चाप्यग्निकुंडानि येषां मध्ये तु जाह्नवी । प्रयागादभिनिष्क्रांता सर्वतीर्थपुरस्कृता

మూడు అగ్నికుండాలు కూడా ఉన్నాయి; వాటి మధ్యగా జాహ్నవీ (గంగా) ప్రవహిస్తుంది. ప్రయాగం నుండి బయలుదేరి ఆమె సమస్త తీర్థాలలో అగ్రగణ్యగా సత్కరింపబడి ముందుకు సాగుతుంది।

Verse 5

तपनस्य सुता देवी त्रिषु लोकेषु विश्रुता । गंगायमुनया सार्धं संस्थिता लोकभाविनी

తపనుడు (సూర్యుడు) కుమార్తె అయిన ఆ దేవి త్రిలోకాల్లో ప్రసిద్ధురాలు; గంగా, యమునలతో కలిసి స్థితమై లోకాలను పోషించి అనుగ్రహించేది.

Verse 6

गंगायमुनयोर्मध्ये पृथिव्या जघनं स्मृतम् । प्रयागं राजशार्दूल कलां नार्हंति षोडशीम्

గంగా-యమునల మధ్యభాగం భూమి యొక్క ‘జఘనం’ అని చెప్పబడుతుంది. ఓ రాజశార్దూలా, ప్రయాగ మహిమ అంతటి; దాని పదహారవ భాగమును కూడా కొలవలేరు.

Verse 7

तिस्रः कोट्योऽर्द्धकोटी च तीर्थानां वायुरब्रवीत् । दिव्यं भुव्यंतरिक्षे च तत्सर्वं जाह्नवि स्मृता

వాయువు ఇలా ప్రకటించాడు—తీర్థాలు మూడు కోట్లు మరియు అర కోటి. భూమిలో గానీ అంతరిక్షంలో గానీ ఉన్న దివ్యమైనదంతా జాహ్నవి (గంగా)గా స్మరించబడుతుంది.

Verse 8

प्रयागं समधिष्ठानं कंबलाश्वतरावुभौ । भोगवत्यथ या चैव वेदिरेषा प्रजापतेः

ప్రయాగం, సమధిష్ఠానం, కంబల-అశ్వతర అనే రెండు స్థలాలు; అలాగే భోగవతి; మరియు ఇది ప్రజాపతి యొక్క వేదిక—ఇవన్నీ పుణ్యస్థలాలుగా చెప్పబడుతున్నాయి.

Verse 9

तत्र देवाश्च यज्ञाश्च मूर्तिमंतो युधिष्ठिर । पूजयंति प्रयागं ते ऋषयश्च तपोधनाः

అక్కడ, ఓ యుధిష్ఠిరా, దేవతలు మరియు యజ్ఞాలు మూర్తిమంతులై ప్రయాగాన్ని పూజిస్తారు; తపోధనులైన ఋషులు కూడా అదే విధంగా ఆరాధిస్తారు.

Verse 10

यजंते क्रतुभिर्देवांस्तथा बहुधना नृपाः । ततः पुण्यतमो नास्ति त्रिषु लोकेषु भारत

ధనవంతులైన రాజులు అనేక క్రతువులతో దేవతలను యజిస్తారు; అయినా, ఓ భారతా, మూడు లోకాలలో దానికన్నా అధిక పుణ్యదాయకం మరొకటి లేదు।

Verse 11

प्रभावात्सर्वतीर्थेभ्यः प्रभवत्यधिकं विभो । दशतीर्थसहस्राणि तिस्रः कोट्यस्तथापरे

ఓ విభో, దీని ప్రభావంతో సమస్త తీర్థాలకన్నా అధిక ఫలం కలుగుతుంది; ఇది పదివేల తీర్థాలకు సమానం, ఇంకా అదనంగా మూడు కోట్లకు కూడా సమం।

Verse 12

यत्र गंगा महाभागा स देशस्तत्तपोवनम् । सिद्धक्षेत्रं तु तज्ज्ञेयं गंगातीरसमाश्रितम्

ఎక్కడ మహాభాగ్యమైన గంగా ప్రవహిస్తుందో, ఆ దేశమే తపోవనం; గంగాతీరాన్ని ఆశ్రయించిన ఆ స్థలాన్ని సిద్ధక్షేత్రంగా తెలుసుకోవాలి।

Verse 13

इति सत्यं द्विजातीनां साधूनामात्मजस्य वा । सुहृदां च जपेत्कर्णे शिष्यस्यानुगतस्य वा

ఈ సత్యాన్ని ద్విజులకు, సాధువులకు, తన కుమారునికి, విశ్వసనీయ స్నేహితులకు—మరియు భక్తితో అనుసరించే శిష్యుని చెవిలో కూడా—మెల్లగా జపిస్తూ చెప్పాలి।

Verse 14

इदं धन्यमिदं स्वर्ग्यमिदं सेव्यमिदं शुभम् । इदं पुण्यमिदं रम्यं पावनं धर्ममुत्तमम्

ఇది ధన్యం, ఇది స్వర్గప్రదం, ఇది సేవనీయం, ఇది శుభం; ఇది పుణ్యం, ఇది రమ్యం, ఇది పావనం—ఇదే ఉత్తమ ధర్మం।

Verse 15

महर्षीणामिदं गुह्यं सर्वपापप्रणाशनम् । अधीत्य च द्विजो ध्यायन्निर्मलत्वमवाप्नुयात्

మహర్షుల ఈ గూఢోపదేశము సమస్త పాపాలను నశింపజేయును. దీనిని అధ్యయనం చేసి ధ్యానించు ద్విజుడు నిర్మలత్వాన్ని పొందును.

Verse 16

यश्चेदं शृणुयान्नित्यं तीर्थं पुण्यं सदा शुचिः । जातिस्मरत्वं लभते नाकपृष्ठे च मोदते

ఎవడు సదా శుచిగా ఉండి ఈ పుణ్యమైన తీర్థకథను నిత్యం శ్రవణం చేస్తాడో, వాడు జాతిస్మరత్వాన్ని పొందీ స్వర్గశిఖరంలో ఆనందిస్తాడు.

Verse 17

प्राप्यंते तानि तीर्थानि सद्भिः शिष्टार्थदर्शिभिः । स्नाहि तीर्थेषु कौरव्य न च वक्रमतिर्भव

ఆ తీర్థాలు సద్భక్తులచే—శిష్టులచే, పరమార్థదర్శులచే—ప్రాప్తమగును. ఓ కౌరవ్యా, తీర్థాలలో స్నానం చేయుము; మనస్సు వంకరగా చేసుకోకు.

Verse 18

त्वया तु सम्यक्पृष्टेन कथितं तु मया विभो । पितरस्तारिताः सर्वे तारिताश्च पितामहाः

ఓ విభో, నీవు సమ్యక్‌గా ప్రశ్నించినందున నేను వివరించితిని. దీనివలన సమస్త పితరులు తరించిరి; పితామహులును తరించిరి.

Verse 19

प्रयागस्य तु सर्वे ते कलां नार्हंति षोडशीम् । एवं ज्ञानं च योगं च तीर्थं चैव युधिष्ठिर

కానీ అవన్నీ ప్రయాగమునకు పదహారవ భాగమంతకూ సరిపోవు. ఓ యుధిష్ఠిరా, జ్ఞానం, యోగం, తీర్థయాత్ర విషయములలోనూ ఇదే న్యాయం.

Verse 20

बहुक्लेशेन युज्यंते ततो यांति परां गतिम् । प्रयागस्मरणाल्लोकः स्वर्गलोकं च गच्छति

వారు అనేక కష్టాలను అనుభవించి అనంతరం పరమగతిని పొందుతారు. ప్రయాగాన్ని కేవలం స్మరించిన మాత్రాన మనిషి స్వర్గలోకానికి చేరుతాడు.

Verse 47

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे प्रयागमाहात्म्ये । सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీపద్మ మహాపురాణంలోని స్వర్గఖండంలో ప్రయాగమాహాత్మ్య విభాగానికి చెందిన నలభై ఏడవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.