Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Glorification of the Yamunā (Yamuna Mahatmya) and Prayāga’s Step-by-Step Aśvamedha Merit

युधिष्ठिर उवाच । अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं कुलम् । प्रीतोऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि दर्शनादेव तेऽद्य वै । त्वद्दर्शनात्तु धर्मात्मन्मुक्तोऽहं सर्वपातकैः

yudhiṣṭhira uvāca | adya me saphalaṃ janma adya me saphalaṃ kulam | prīto'smyanugṛhīto'smi darśanādeva te'dya vai | tvaddarśanāttu dharmātmanmukto'haṃ sarvapātakaiḥ

యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు—ఈ రోజు నా జన్మ సఫలమైంది, ఈ రోజు నా వంశం సఫలమైంది. ఈ రోజు నీ దర్శనమాత్రంతోనే నేను ఆనందించి అనుగ్రహితుడనయ్యాను. ఓ ధర్మాత్మా, నీ దర్శనంతో నేను సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడనయ్యాను.

युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta (Speaker/Subject)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अद्यtoday/now
अद्य:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
मेmy
मे:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive), एकवचन
सफलम्fruitful
सफलम्:
Visheshana (Qualifier of जन्म)
TypeAdjective
Rootसफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जन्मbirth/life
जन्म:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अद्यtoday
अद्य:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
मेmy
मे:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
सफलम्fruitful
सफलम्:
Visheshana (Qualifier of कुलम्)
TypeAdjective
Rootसफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कुलम्family/lineage
कुलम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रीतःpleased
प्रीतः:
Karta (Subject complement)
TypeAdjective
Rootप्रीत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Copula)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (present), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अनुगृहीतःfavored/blessed
अनुगृहीतः:
Karta (Subject complement)
TypeAdjective
Rootअनु + ग्रह् (धातु) + अनुगृहीत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Copula)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्, उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
दर्शनात्from (your) sight/seeing
दर्शनात्:
Hetu (Cause)
TypeNoun
Rootदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (हेतु/अपादान), एकवचन
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
तेyour
ते:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive), एकवचन
अद्यtoday
अद्य:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/confirmatory particle)
त्वत्your
त्वत्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive), एकवचन; ‘त्वत्’ (enclitic base)
दर्शनात्from seeing
दर्शनात्:
Hetu (Cause)
TypeNoun
Rootदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (हेतु), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
धर्मात्मन्O righteous-souled one
धर्मात्मन्:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootधर्म + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः—धर्मः आत्मा यस्य (धर्मात्मन्)
मुक्तःfreed
मुक्तः:
Karta (Subject complement)
TypeAdjective
Rootमुच् (धातु) + मुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
सर्वपातकैःfrom all sins
सर्वपातकैः:
Apadana (Separation)
TypeNoun
Rootसर्व + पातक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (अपादानार्थे/Instrumental used for separation), बहुवचन; समासः—सर्वाणि पातकानि

Yudhiṣṭhira

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Sandhi Resolution Notes: प्रीतोऽस्मि = प्रीतः + अस्मि; अनुगृहीतोऽस्मि = अनुगृहीतः + अस्मि; दर्शनादेव = दर्शनात् + एव; तेऽद्य = ते + अद्य; त्वद्दर्शनात्तु = त्वत् + दर्शनात् + तु; धर्मात्मन्मुक्तोऽहं = धर्मात्मन् + मुक्तः + अहम्; सर्वपातकैः (तृतीया बहुवचन) अपादानार्थे ‘मुक्तः’ इत्यनेन सह।

Y
Yudhiṣṭhira

FAQs

That the darśana (holy sight/meeting) of a truly dharmic person is spiritually transformative—bringing blessing, fulfillment, and purification from sin.

Yudhiṣṭhira is speaking, expressing gratitude, joy, and a sense of being blessed and purified by meeting the addressed “righteous-souled” person.

It highlights reverence for virtue: honoring and seeking the company of the righteous is portrayed as a powerful aid for self-purification and moral renewal.