
The Glory of Vārāṇasī (Catalogue of Tīrthas and a Liṅga-Installation Episode)
ఈ అధ్యాయంలో వారాణసీ యొక్క తీర్థమాహాత్మ్యం భక్తితో వివరించబడుతుంది. నారదుడు యుధిష్ఠిరుని ఉద్దేశించి తీర్థాల జాబితాను ప్రారంభిస్తాడు; తరువాత ప్రయాగ, విశ్వరూప, గౌరీ-తీర్థం, కపాలమోచనం, మణికర్ణీ మొదలైన అనేక పవిత్ర స్థలాల పేర్లు చెప్పి వాటి మహిమను ప్రకటిస్తారు. మధ్యలో లింగప్రతిష్ఠకు సంబంధించిన చిన్న కథనం వస్తుంది—బ్రహ్మ ప్రాచీన లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించడానికి వచ్చేసరికి, విష్ణువు ముందే దాన్ని ప్రతిష్ఠిస్తాడు. బ్రహ్మ ప్రశ్నించగా, విష్ణువు రుద్రునిపై తన అచంచల భక్తిని తెలియజేసి, ఆ లింగం రుద్రుని నామంతోనే ప్రసిద్ధి చెందుతుందని చెబుతాడు. చివరగా వారాణసీలోని తీర్థాలు అనేకం; యుగయుగాలైనా వాటిని పూర్తిగా వర్ణించడం సాధ్యం కాదని చెప్పబడుతుంది.
Verse 1
नारद उवाच । अन्यानि च महाराज तीर्थानि पावनानि तु । वाराणस्यां स्थितानीह संशृणुष्व युधिष्ठिर
నారదుడు పలికెను—ఓ మహారాజా, వారాణసిలో ఇక్కడ ఉన్న మరికొన్ని పవిత్రమైన తీర్థాలు కూడా ఉన్నాయి; ఓ యుధిష్ఠిరా, వాటిని వినుము।
Verse 2
प्रयागादधिकं तीर्थं प्रयागं परमं शुभम् । विश्वरूपं तथा तीर्थं तालतीर्थमनुत्तमम्
ప్రయాగం కంటే గొప్ప తీర్థం లేదు; ప్రయాగం పరమ శుభప్రదం. అలాగే విశ్వరూప తీర్థం, తాలతీర్థం అనుత్తమం.
Verse 3
आकाशाख्यं महातीर्थं तीर्थं चैवार्षभं परम् । सुनीलं च महातीर्थं गौरीतीर्थमनुत्तमम्
ఆకాశాఖ్య మహాతీర్థం ఉంది; అలాగే ఆర్షభమనే పరమ తీర్థం కూడా ఉంది. సునీలం మహాతీర్థం, గౌరీతీర్థం అనుత్తమం.
Verse 4
प्राजापत्यं तथा तीर्थं स्वर्गद्वारं तथैव च । जंबुकेश्वरमित्युक्तं धर्माख्यं तीर्थमुत्तमम्
ప్రాజాపత్యమనే ఆ తీర్థం ‘స్వర్గద్వారం’ అని కూడా ప్రసిద్ధం. అది ‘జంబుకేశ్వర’మని చెప్పబడింది; ‘ధర్మ’నామంతో ఖ్యాతిగాంచిన ఉత్తమ తీర్థం.
Verse 5
गयातीर्थं परं तीर्थं तीर्थं चैव महानदी । नारायणपरं तीर्थं वायुतीर्थमनुत्तमम्
గయాతీర్థం పరమ తీర్థం; మహానది కూడా తీర్థమే. నారాయణునికి అంకితమైన తీర్థం ఉంది; వాయుతీర్థం అనుత్తమం.
Verse 6
ज्ञानतीर्थं परं गुह्यं वाराहं तीर्थमुत्तमम् । यमतीर्थं यथापुण्यं तीर्थं संमूर्तिकं शुभम्
జ్ఞానతీర్థం పరమ గుహ్యం; వారాహతీర్థం ఉత్తమమైన తీర్థము. యమతీర్థం తత్సమాన పుణ్యప్రదం; సంమూర్తికతీర్థం మంగళకరం.
Verse 7
अग्नितीर्थं महाराज कलशेश्वरमुत्तमम् । नागतीर्थं सोमतीर्थं सूर्यतीर्थं तथैव च
మహారాజా! అగ్నితీర్థం, ఉత్తమమైన కలశేశ్వరము, నాగతీర్థం, సోమతీర్థం, అలాగే సూర్యతీర్థం కూడా ఉన్నాయి.
Verse 8
पर्वताख्यं महागुह्यं मणिकर्ण्यमनुत्तमम् । घटोत्कचं तीर्थवरं श्रीतीर्थं च पितामहम्
(నేను వివరిస్తాను) పర్వతాఖ్య మహాగుహ్య తీర్థం, అనుత్తమ మణికర్ణీ, తీర్థవరమైన ఘటోత్కచం, అలాగే శ్రీతీర్థం మరియు పితామహతీర్థం.
Verse 9
गंगातीर्थं तु देवेशं ययातेस्तीर्थमुत्तमम् । कापिलं चैव सोमेशं ब्रह्मतीर्थमनुत्तमम्
(అక్కడ) గంగాతీర్థం మరియు దేవేశుడు; యయాతి యొక్క ఉత్తమ తీర్థం; అలాగే కాపిలతీర్థం, సోమేశ్వరము; మరియు అనుత్తమ బ్రహ్మతీర్థం కూడా ఉంది.
Verse 10
तत्र लिंगं पुराणीयं स्थातुं ब्रह्मा यथागतः । तदानीं स्थापयामास विष्णुस्तल्लिंगमैश्वरम्
అక్కడ పురాతన లింగాన్ని స్థాపించుటకు విధివశంగా బ్రహ్మ వచ్చెను. ఆ సమయమునే విష్ణువు ఆ దివ్యమైన, ఐశ్వర్యమయ లింగాన్ని స్థాపించెను.
Verse 11
तत्र स्नात्वा समागम्य ब्रह्मा प्रोवाच तं हरिम् । मयानीतमिदं लिंगं कस्मात्स्थापितवानसि
అక్కడ స్నానం చేసి సమీపించి బ్రహ్మ హరితో పలికెను— “ఈ లింగాన్ని నేను తీసుకొచ్చితిని; నీవెందుకు దీనిని ప్రతిష్ఠించితివి?”
Verse 12
तमाह विष्णुस्त्वत्तोऽपि रुद्रे भक्तिर्दृढा मम । तस्मात्प्रतिष्ठितं लिगं नाम्ना तव भविष्यति
విష్ణువు పలికెను— “ఓ రుద్రా! నీకన్నా కూడా నీపై నా భక్తి మరింత దృఢమైనది; అందుచేత ప్రతిష్ఠితమైన ఈ లింగం నీ నామంతో ప్రసిద్ధి పొందును.”
Verse 13
भूतेश्वरं तथा तीर्थं तीर्थं धर्मसमुद्भवम् । गंधर्वतीर्थं सुशुभं वाह्नेयं तीर्थमुत्तमम्
అలాగే భూతేశ్వర తీర్థం, ధర్మసముద్భవ తీర్థం, సుశోభిత గంధర్వతీర్థం, మరియు ఉత్తమమైన వాహ్నేయ తీర్థం (ఉన్నవి).
Verse 14
दौर्वासिकं व्योमतीर्थं चंद्रतीर्थं युधिष्ठिर । चिंतांगदेश्वरं तीर्थं पुण्यं विद्याधरेश्वरम्
ఓ యుధిష్ఠిరా! దౌర్వాసికం, వ్యోమతీర్థం, చంద్రతీర్థం; అలాగే పుణ్యమైన చింతాంగదేశ్వర తీర్థం మరియు విద్యాధరేశ్వరము (ఉన్నవి).
Verse 15
केदारतीर्थमुग्राख्यं कालंजरमनुत्तमम् । सारस्वतं प्रभासं च रुद्रकर्णह्रदं शुभम्
ఉగ్ర అనే పేరుగల కేదారతీర్థం, అనుత్తమమైన కాలంజరము; సారస్వతం, ప్రభాసం; మరియు శుభమైన రుద్రకర్ణ హ్రదము (ఉన్నవి).
Verse 16
कोकिलाख्यं महातीर्थं तीर्थं चैव महालयम् । हिरण्यगर्भं गोप्रेक्षं तीर्थं चैवमनुत्तमम्
కోకిలాఖ్య అనే మహాతీర్థం ఉంది; అలాగే మహాలయమనే పవిత్ర ధామమూ ఉంది. హిరణ్యగర్భం, గోప్రేక్ష—ఇవీ అనుత్తమమైన తీర్థాలుగా ప్రసిద్ధం.
Verse 17
उपशांतं शिवं चैव व्याघ्रेश्वरमनुत्तमम् । त्रिलोचनं महातीर्थं लोकार्कं चोत्तराह्वयम्
ఉపశాంతం, శివం, అనుత్తమ వ్యాఘ్రేశ్వరము, త్రిలోచనము, మహాతీర్థము, లోకార్కము మరియు ‘ఉత్తర’ అనే తీర్థము—ఇవన్నీ అక్కడ ఉన్నాయి.
Verse 18
कपालमोचनं तीर्थं ब्रह्महत्याविनाशनम् । शुक्रेश्वरं महापुण्यमानंदपुरमुत्तमम्
కపాలమోచనము బ్రహ్మహత్యా పాపాన్ని నశింపజేసే తీర్థం. శుక్రేశ్వరము మరియు ఉత్తమ ఆనందపురము—అత్యంత పుణ్యప్రదమైనవి.
Verse 19
एवमादीनि तीर्थानि वाराणस्यां स्थितानि वै । न शक्यं विस्तराद्वक्तुं कल्पकोटिशतैरपि
ఇలాంటి అనేక తీర్థాలు వారాణసీలోనే స్థితమై ఉన్నాయి. కోటి కోటి కల్పాలైనా వాటిని విస్తారంగా వర్ణించడం సాధ్యం కాదు.
Verse 37
इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे वाराणसीमाहात्म्ये सप्तत्रिंशोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీపద్మ మహాపురాణ స్వర్గఖండంలోని ‘వారాణసీ మహాత్మ్య’మునకు చెందిన ముప్పైఏడవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.