Previous Verse
Next Verse

Shloka 53

Karma, Non-Violence, Tīrtha & Gaṅgā Merit, Vaiṣṇava Protection, Śālagrāma Worship, and Ekādaśī as Deliverance

तथातथाऽक्षयः स्वर्गो धर्मबुद्ध्या विशां वर । प्राणिनां जीवनं वारि प्राणा वारिणि संस्थिताः

tathātathā'kṣayaḥ svargo dharmabuddhyā viśāṃ vara | prāṇināṃ jīvanaṃ vāri prāṇā vāriṇi saṃsthitāḥ

హే మనుష్యశ్రేష్ఠా! ధర్మబుద్ధితో అక్షయ స్వర్గం అలాగే లభిస్తుంది. నీరే ప్రాణుల జీవనం; ప్రాణాలు నీటిలోనే ఆధారపడివున్నాయి।

तथाthus
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), क्रियाविशेषण (adverb)
तथाso/likewise
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), क्रियाविशेषण (adverb)
अक्षयःimperishable
अक्षयः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootakṣaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन (Singular)
स्वर्गःheaven
स्वर्गः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsvarga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन (Singular)
धर्मबुद्ध्याby righteous understanding
धर्मबुद्ध्या:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootdharma + buddhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया (Instrumental, 3rd), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (genitive tatpuruṣa): धर्मस्य बुद्धिः
विशाम्of the people/subjects
विशाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootviś (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (Genitive, 6th), बहुवचन (Plural)
वरO best (one)
वर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन (Vocative), एकवचन (Singular)
प्राणिनाम्of living beings
प्राणिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootprāṇin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (Genitive, 6th), बहुवचन (Plural)
जीवनम्life; livelihood
जीवनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjīvana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc., 1st/2nd), एकवचन (Singular)
वारिwater
वारि:
Samānādhikaraṇa/Ādhāra (समानााधिकरण/आधार)
TypeNoun
Rootvāri (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc., 1st/2nd), एकवचन (Singular)
प्राणाःvital breaths; lives
प्राणाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)
वारिणिin water
वारिणि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvāri (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी (Locative, 7th), एकवचन (Singular)
संस्थिताःsituated; established
संस्थिताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-√sthā (धातु) + ta (कृत्)
Formभूतकृदन्त (past participle, क्त), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)

Unspecified (contextual narrator/speaker not provided in the input excerpt)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes: तथातथा'कṣयः = तथा तथा अक्षयः; वारि प्राणा = वारि प्राणाः (visarga sandhi); वारिणि संस्थिताः = वारिणि संस्थिताः (no change).

FAQs

It links ‘akṣaya svarga’ to dharma-buddhi—cultivating an intellect and intention grounded in righteous duty—implying that inner ethical orientation is central to enduring merit.

It states that water is the sustenance of living beings and that prāṇa (vital life-force) is ‘situated in water,’ underscoring water’s foundational role in survival and wellbeing.

A dharma-centered mind leads to lasting spiritual results, and since life depends on water, protecting and valuing water aligns with dharma and supports all beings.