Next Verse

Shloka 1

Karma, Non-Violence, Tīrtha & Gaṅgā Merit, Vaiṣṇava Protection, Śālagrāma Worship, and Ekādaśī as Deliverance

नारदौवाच । ततो हृष्टमनाः सोऽथ दूतं पप्रच्छ तं पथि । संदेहं हृदि कृत्वा तु विस्मयं परमं गतः । विचारयन्हृदि स्वर्गः कस्य हेतोः फलं मम

nāradauvāca | tato hṛṣṭamanāḥ so'tha dūtaṃ papraccha taṃ pathi | saṃdehaṃ hṛdi kṛtvā tu vismayaṃ paramaṃ gataḥ | vicārayanhṛdi svargaḥ kasya hetoḥ phalaṃ mama

నారదుడు పలికెను—అప్పుడు అతడు హర్షితమనస్సుతో మార్గమధ్యంలో ఆ దూతను ప్రశ్నించాడు; కాని హృదయంలో సందేహం పెట్టుకొని పరమ ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యాడు. అంతరంగంలో ఆలోచించాడు—“ఏ కారణముచేత స్వర్గం నాకు ఫలమైంది?”

नारदःNārada
नारदः:
Karta (Subject/कर्ता) — of उवाच (narrative)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; speaker tag
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
ततःthen/thereupon
ततः:
Kāla/Sequence (Temporal/क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तदर्थक-अव्यय (thereupon/from that)
हृष्टमनाःglad-minded
हृष्टमनाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहृष्ट + मनस् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिः ‘हृष्टं मनः यस्य सः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; qualifies सो
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha/Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; discourse particle ‘then/now’
दूतम्the messenger
दूतम्:
Karma (Object/कर्म) — of पप्रच्छ
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
पप्रच्छasked
पप्रच्छ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-छ्/पृच्छ् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म) — apposition
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; दूतम् इति पुनरुक्त-निर्देशः
पथिon the way
पथि:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपथिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; locative
संदेहम्doubt
संदेहम्:
Karma (Object/कर्म) — of कृत्वा
TypeNoun
Rootसंदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
हृदिin (his) heart
हृदि:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृद्/हृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; locative
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘having done/made’
तुbut/indeed
तु:
Sambandha/Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात; contrast/emphasis
विस्मयम्astonishment
विस्मयम्:
Karma (Object/कर्म) — of गतः (attained)
TypeNoun
Rootविस्मय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
परमम्great/utter
परमम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विस्मयम् इति विशेषणम्
गतःattained/went into
गतः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; finite sense ‘went/attained’
विचारयन्reflecting
विचारयन्:
Karta (Agent/कर्ता) — participial to सः
TypeVerb
Rootवि-चर् (धातु) → विचारयत् (शतृ/वर्तमान-कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; concomitant action ‘while reflecting’
हृदिin (his) heart
हृदि:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृद्/हृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; locative
स्वर्गःheaven
स्वर्गः:
Karma/Viṣaya (Object of विचारयन्/विषय)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; topic/subject of thought
कस्यof what/whose
कस्य:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th), एकवचन; interrogative genitive
हेतोःcause/reason
हेतोः:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootहेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; genitive ‘of the cause’
फलम्fruit/result
फलम्:
Karta/Pradhāna (Subject of implied ‘is’/कर्ता)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; predicate/subject in question
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; genitive

Nārada

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes: नारदौवाच = नारदः + उवाच; सोऽथ = सः + अथ; विचारयन्हृदि = विचारयन् + हृदि।

N
Nārada
D
dūta (messenger)
S
svarga (heaven)

FAQs

The speaker is Sage Nārada. He narrates a scene where a person, while traveling, questions a messenger (dūta) and inwardly reflects on why he is destined for heaven.

The verse highlights inquiry into karma-phala (the result of actions) and the ethical causality behind attaining svarga, encouraging self-examination rather than complacency about rewards.

Even when promised a high reward, one should reflect on the causes—one’s deeds, intentions, and dharma—seeking clarity and accountability instead of assuming entitlement.