Shloka 191
Brahmā’s Puṣkara Sacrifice: Kokāmukha Tīrtha, Varāha’s Aid, and the Arrival of Gāyatrī
प्रारब्धं च ततो होत्रं ब्राह्मणैर्वेदपारगैः । भृगुणा सहितैः कर्म वेदोक्तं तैः कृतं तदा । तथा युगसहस्रं तु स यज्ञः पुष्करेऽभवत्
prārabdhaṃ ca tato hotraṃ brāhmaṇairvedapāragaiḥ | bhṛguṇā sahitaiḥ karma vedoktaṃ taiḥ kṛtaṃ tadā | tathā yugasahasraṃ tu sa yajñaḥ puṣkare'bhavat
అనంతరం వేదపారంగతులైన బ్రాహ్మణులు భృగుమునితో కలిసి హోత్రక్రియను ప్రారంభించారు. వారు ఆ సమయంలో వేదోక్త కర్మలను విధివిధానంగా నిర్వహించారు. ఈ విధంగా పుష్కరంలో ఆ యజ్ఞం సహస్ర యుగాల వరకు కొనసాగింది.
Not explicitly stated in the provided excerpt (context-dependent narrative voice).
Primary Rasa: adbhuta
Secondary Rasa: shanta
Type: tirtha
Sandhi Resolution Notes: ब्राह्मणैर्वेदपारगैः = ब्राह्मणैः + वेदपारगैः. वेदोक्तं = वेद + उक्तम्. पुष्करेऽभवत् = पुष्करे + अभवत्.
FAQs
It portrays Puṣkara as a major ritual center where an extended, Veda-ordained yajña could be sustained, highlighting its status as a preeminent tīrtha associated with large-scale sacrificial worship.
Bhṛgu’s presence signals authoritative priestly lineage and ṛṣi-sanction for the rite; the verse frames the sacrifice as guided by both learned Brahmins and a renowned seer, strengthening its legitimacy.
It emphasizes disciplined adherence to Vedic injunctions and sustained sacred effort—presenting perseverance in dharmic ritual action, performed by qualified practitioners, as spiritually consequential.