Shloka 37

Ratnagrīva’s Pilgrimage and the Prescribed Procedure for Visiting Sacred Tīrthas

Devanagari script

ये मदीये पुरे लोका ये च मद्वाक्यकारकाः । सर्वे निर्यांतु मत्पुर्या मया सह नरोत्तमाः

Transliteration

ye madīye pure lokā ye ca madvākyakārakāḥ | sarve niryāṃtu matpuryā mayā saha narottamāḥ

Translation

నా నగరంలో ఉన్నవారూ, నా మాటను అనుసరించువారూ—అందరూ, హే నరోత్తమా—నాతో కలిసి నా నగరమునుండి బయలుదేరుగాక.

Word by Word

• ये: who (those who)
• ये: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्

• मदीये: in my
• मदीये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: मदीय (प्रातिपदिक; अस्मद्-सम्बन्ध)
• Form: नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे सप्तमी-एकवचनसमानरूपम्; अत्र 'पुरे' इति नपुंसकलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्—विशेषणम्

• पुरे: in the city
• पुरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी (7th/locative), एकवचनम्

• लोकाः: people
• लोकाः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्

• ये: who (and those who)
• ये: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• मद्वाक्यकारकाः: doers of my word, those who obey my command
• मद्वाक्यकारकाः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मत् (अस्मद्-प्रातिपदिक) + वाक्य + कारक (प्रातिपदिक; √कृ (धातु) + ण्वुल्)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; 'मत्' = षष्ठी-सम्बन्ध (my)

• सर्वे: all (of them)
• सर्वे: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्

• निर्यान्तु: let them depart
• निर्यान्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: निर्√या (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम्

• मत्पुर्याः: from my city
• मत्पुर्याः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: मत् (अस्मद्) + पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, पञ्चमी (5th/ablative), एकवचनम्

• मया: with me (by me)
• मया: Sahartha (Accompaniment/सहार्थ)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचनम्

• सह: together with
• सह: Sahartha (Accompaniment/सहार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सहार्थक-अव्यय (with)

• नरोत्तमाः: best of men
• नरोत्तमाः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; संबोधनार्थेऽपि प्रयुज्यते (vocative sense possible)

Speaker

Unspecified (context-dependent within Pātālakhaṇḍa narrative)

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: shanta

Geographic Context

Type: city

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: मद्वाक्यकारकाः = मत् + वाक्य + कारकाः; मत्पुर्या = मत् + पुर्याः (abl. sg. of पुरी); नiryāṃtu is imperative 3pl.

FAQs

What is the central idea of this shloka?

It expresses a leader’s call for all residents and obedient followers to leave the city together with him, emphasizing collective departure and allegiance.

What does “madvākyakārakāḥ” imply in a dharmic context?

It denotes those who act in accordance with the speaker’s instructions—suggesting loyalty, discipline, and readiness to align one’s actions with an authority’s word.

What ethical lesson can be drawn from this verse?

The verse highlights responsibility and solidarity: those bound by duty or allegiance act together, especially at moments of transition or crisis.