Adhyaya 84
Description of the Greatness of the Mother-and-Father Tīrtha
ఈ అధ్యాయంలో తల్లి‑తండ్రులు మరియు గురువు ‘జీవంత తీర్థాలు’గా మహిమింపబడతారు. వారి సేవ—పాదప్రక్షాళనం, అభ్యంగం/మర్దనం, అన్న‑వస్త్ర‑స్నాన దానం, ఆజ్ఞాపాలన—తీర్థయాత్రతో సమాన పుణ్యాన్ని ఇస్తుందని, గంగాస్నాన ఫలంతోనూ అశ్వమేధ సమ ఫలంతోనూ పోల్చి చెప్పబడింది. యయాతి కుమారుల (పూరు, తురు, యదు మొదలైన) ఉదాహరణలతో తండ్రి అనుగ్రహం లేదా కోపం వంశంపై గొప్ప ప్రభావం చూపుతుందని, తల్లి‑తండ్రుల పిలుపుకు భక్తితో స్పందించడం కూడా తీర్థసేవ వలె పుణ్యకరమని వివరించబడింది. అదే సమయంలో కఠిన హెచ్చరిక ఉంది—తల్లి‑తండ్రులను దూషించడం రౌరవ నరకానికి కారణం, వృద్ధ తల్లిదండ్రులను నిర్లక్ష్యం చేయడం దుఃఖాన్ని తెస్తుంది, గురునింద అయితే ప్రాయశ్చిత్తాతీతమని ప్రకటించబడింది. చివరగా వేన కథానుసంధానంలో ప్రతిదినం తల్లి‑తండ్రి‑గురువులను పూజ్యభావంతో గౌరవించడం జ్ఞానం, సంపద, ఆధ్యాత్మికోన్నతికి పునాది అని నిశ్చయించబడింది.
Shlokas
Verse 1
सुकर्मोवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं चरित्रं पापनाशनम् । पुत्राणां तारकं दिव्यं बहुपुण्यप्रदायकम्
సుకర్ముడు పలికెను—ఈ సమస్త పాపనాశక చరిత్రాన్ని నీకు వివరించితిని; ఇది పుత్రులకు దివ్య తారకమై, బహు పుణ్యాన్ని ప్రసాదించును.
Verse 2
प्रत्यक्षं दृश्यते लोके ययातिचरितं श्रुतम् । पूरुणाप्तं महद्राज्यं दुर्गतिं गतवांस्तुरुः
లోకంలో యయాతి చరిత్ర ప్రసిద్ధమై ప్రత్యక్ష దృష్టాంతంగా కనిపించుచున్నది; పూరుడు మహారాజ్యాన్ని పొందెను, తురుడు దుర్గతికి చేరెను.
Verse 3
पितृप्रसादात्कोपाच्च यथा जातं तथा पुनः । पुत्राणां तारकं पुण्यं यशस्यं धनधान्यदम्
తండ్రి ప్రసాదమునందునా, కోపమునందునా—ఎలా ఫలము కలుగునో అలా; అయినను అది మళ్లీ పుత్రులకు తారకమై, పుణ్యమును, యశస్సును, ధనధాన్యమును ప్రసాదించును.
Verse 4
शापयुक्ताविमौ चोभौ तुरुश्च यदुरेव च । पितृमातृसमं नास्ति अभीष्टफलदायकम्
ఈ ఇద్దరూ—తురు మరియు యదు—శాపగ్రస్తులే. తండ్రి తల్లి సమానులు ఎవరూ లేరు; వారే ఇష్టఫలదాతలు.
Verse 5
साभिलाषेण भावेन पिता पुत्रं समाह्वयेत् । माता च पुत्रपुत्रेति तस्य पुण्यफलं शृणु
ప్రేమభరితమైన అభిలాషతో తండ్రి కుమారుణ్ని పిలిస్తే, తల్లి ‘కొడుకా, కొడుకా’ అని పిలిస్తే—దాని పుణ్యఫలాన్ని వినుము.
Verse 6
समाहूतो यथा पुत्रः प्रयाति मातरं प्रति । यो याति हर्षसंयुक्तो गंगास्नानफलं लभेत्
పిలిచినప్పుడు కుమారుడు తల్లివైపు వెళ్లినట్లే, హర్షంతో వెళ్లేవాడు గంగాస్నానఫలాన్ని పొందుతాడు.
Verse 7
पादप्रक्षालनं यस्तु कुरुते च महायशाः । सर्वतीर्थफलं भुंक्ते प्रसादात्तु तयोः सुतः
ఓ మహాయశస్సు కలవాడా! పూజ్యుల పాదప్రక్షాళనం చేసే వాడు సమస్త తీర్థఫలాన్ని అనుభవిస్తాడు; వారి ప్రసాదంతో అతని కుమారుడికీ ఆ లాభం కలుగుతుంది.
Verse 8
अंगसंवाहनाच्चान्यदश्वमेधफलं लभेत् । भोजनाच्छादनस्नानैर्गुरुं यः पोषयेत्सुतः
గురువు అంగసంవాహనం చేయడం వల్ల అశ్వమేధ యజ్ఞఫలం లభిస్తుంది. భోజనం, వస్త్రం, స్నానసేవలతో గురువును పోషించే కుమారుడు మహాఫలాన్ని పొందుతాడు.
Verse 9
पृथ्वीदानसमं पुण्यं तत्पुत्रे हि प्रजायते । सर्वतीर्थमयी गंगा तथा माता न संशयः
భూదానంతో సమానమైన పుణ్యం నిశ్చయంగా ఆమె కుమారునిలో జన్మిస్తుంది. గంగా సర్వతీర్థమయినదైనట్లే, తల్లి కూడా అలాంటిదే—ఇందులో సందేహం లేదు.
Verse 10
बहुपुण्यमयः सिंधुर्यथा लोके प्रतिष्ठितः । अस्मिल्लोंके पिता तद्वत्पुराणकवयो विदुः
లోకంలో సింధు నది అత్యంత పుణ్యమయినదిగా ప్రసిద్ధమైనట్లే, ఈ లోకంలో తండ్రి కూడా అలాగే మహిమగలవాడని పురాణకవులు (ఋషులు) తెలుసుకున్నారు.
Verse 11
सुकर्मोवाच । भ्रंशते क्रोशते यस्तु पितरं मातरं पुनः । स पुत्रो नरकं याति रौरवाख्यं न संशयः
సుకర్ముడు చెప్పెను—తండ్రి తల్లులను మళ్లీ మళ్లీ దూషించి అరచే కుమారుడు ‘రౌరవ’ అనే నరకానికి వెళ్తాడు; ఇందులో సందేహం లేదు.
Verse 12
मातरं पितरं वृद्धौ गृहस्थो यो न पोषयेत् । स पुत्रो नरकं याति वेदनां प्राप्नुयाद्ध्रुवम्
వృద్ధాప్యంలో తల్లి తండ్రులను పోషించని గృహస్థుడు—అటువంటి కుమారుడు నరకానికి వెళ్తాడు; నిశ్చయంగా బాధను పొందుతాడు.
Verse 13
कुत्सते पापकर्ता यो गुरुं पुत्रः सुदुर्मतिः । निष्कृतिर्नैव दृष्टा वै पुराणैः कविभिः कदा
పాపకర్మలు చేసే దుర్బుద్ధి కుమారుడు తన గురువును దూషిస్తే, అతనికి ఎప్పుడూ ఏ ప్రాయశ్చిత్తమూ లేదని పురాణకవులు (ఋషులు) చెప్పలేదు.
Verse 14
एवंज्ञात्वाह्यहंविप्रपूजयामिदिनेदिने । मातरं पितरं नित्यं भक्त्या नमितकंधरः
హే బ్రాహ్మణా! ఇలా తెలిసికొని నేను ప్రతిదినము మీకు పూజ చేసి గౌరవిస్తాను; అలాగే తల్లిదండ్రులకు నిత్యము భక్తితో, శిరస్సు వంచి నమస్కరిస్తాను।
Verse 15
कृत्याकृत्यं वदेच्चैव समाहूय गुरुर्मम । तत्करोम्यविचारेण शक्त्या स्वस्य च पिप्पल
హే పిప్పల! నా గురువు నన్ను పిలిచి ఏది చేయవలెనో ఏది చేయకూడదో చెప్పుతారు; నేను నా సామర్థ్యానుసారం సందేహం లేకుండా దానిని ఆచరిస్తాను।
Verse 16
तेन मे परमं ज्ञानं संजातं गतिदायकम् । एतयोश्च प्रसादेन संसारे परिवर्तते
దానివల్ల నాకు పరమగతిని ప్రసాదించే శ్రేష్ఠ జ్ఞానం కలిగింది; మరియు ఈ ఇద్దరి అనుగ్రహంతో సంసారంలో మనిషి గతి మారిపోతుంది।
Verse 17
यच्चकिंचित्प्रकुर्वंति मानवा भुवि संस्थिताः । गृहस्थस्तदहं जाने यच्च स्वर्गे प्रवर्तते
భూమిపై నివసిస్తూ మనుష్యులు ఏదైనా చేయునది—దానికి మూలకారణం గృహస్థుడేనని నేను తెలుసుకొంటాను; స్వర్గంలో జరిగేదీ కూడా అతనితోనే సంబంధమై ఉంటుంది।
Verse 18
नागानां च इहस्थोपि चारं जानामि पिप्पल । एतयोश्च प्रसादाच्च त्रैलोक्यं मम वश्यताम्
హే పిప్పల! ఇక్కడే ఉండి కూడా నేను నాగుల సంచారాన్ని తెలుసుకొంటాను; మరియు ఈ ఇద్దరి అనుగ్రహంతో త్రిలోకమూ నా వశమగుగాక।
Verse 19
गतं विद्याधरश्रेष्ठ भवानर्चतु माधवम् । विष्णुरुवाच । एवं संचोदितस्तेन पिप्पलो हि स्वकर्मणा
వెళ్లుము, ఓ విద్యాధరశ్రేష్ఠా; నీవు మాధవుడు (విష్ణువు)ను ఆరాధించుము. విష్ణువు పలికెను—అతని ప్రేరణచేత పిప్పలుడు తన పూర్వకర్మవశమున తదనుగుణంగా ప్రవర్తించెను.
Verse 20
आनम्य तं द्विजश्रेष्ठं लज्जितोऽपि दिवं ययौ । सुकर्मासोऽपि धर्मात्मा गुरुं शुश्रूषते नृप
ఆ ద్విజశ్రేష్ఠునకు నమస్కరించి, లజ్జతో ఉన్నప్పటికీ అతడు స్వర్గమునకు వెళ్లెను. ఓ రాజా, ధర్మాత్ముడైన సుకర్మాసుడుకూడా గురువును భక్తితో శుశ్రూషించెను.
Verse 21
एतत्ते सर्वमाख्यातं पितृतीर्थानुगं मया । अन्यत्किं ते प्रवक्ष्यामि वद वेन महामते
పితృతీర్థాల అనుసంధానముగా ఇవన్నీ నేను నీకు వివరించితిని. ఇంకేమి చెప్పుదును? చెప్పుము, ఓ మహామతివైన వేనా.
Verse 84
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडेवेनोपाख्याने मातापितृतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुरशीतितमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీపద్మపురాణము భూమిఖండములో, వేనోపాఖ్యానమందు, ‘మాతాపితృతీర్థమాహాత్మ్యవర్ణనము’ అను నామముగల ఎనభై నాలుగవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.