Shloka 17

The Teaching on Śiva-Dharma and the Supremacy of Food-Giving

within the Pitṛtīrtha–Yayāti Episode

Devanagari script

संतप्ता दुःखभारेण म्रियंते सर्वदेहिनः । अन्नदः पुण्यदः प्रोक्तः प्राणदश्चापि सर्वदः

Transliteration

saṃtaptā duḥkhabhāreṇa mriyaṃte sarvadehinaḥ | annadaḥ puṇyadaḥ proktaḥ prāṇadaścāpi sarvadaḥ

Translation

దుఃఖభారంతో తపించు సమస్త దేహులు మరణించుదురు; అందుచేత అన్నదాతను పుణ్యదాత అని చెప్పిరి; అన్నదాత ప్రాణదాత కూడా—సర్వదాతయే।

Word by Word

• संतप्ताः: afflicted; tormented
• संतप्ताः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम् + तप् (धातु) → संतप्त (कृदन्त-क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• दुःखभारेण: by the burden of sorrow
• दुःखभारेण: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: दुःख + भार (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दुःखस्य भारः)

• म्रियन्ते: die
• म्रियन्ते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मृ (धातु)
• Form: लट् (Present Indicative), तृतीयपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपदम्

• सर्वदेहिनः: all embodied beings
• सर्वदेहिनः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व + देहिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (सर्वे देहिनः)

• अन्नदः: giver of food
• अन्नदः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्न + द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (अन्नं ददाति इति)

• पुण्यदः: giver of merit
• पुण्यदः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य + द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (पुण्यं ददाति इति)

• प्रोक्तः: is declared; is called
• प्रोक्तः: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त-क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि/भावे ‘is said/called’

• प्राणदः: giver of life
• प्राणदः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्राण + द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (प्राणान् ददाति इति)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात; ‘also’

• सर्वदः: giver of everything
• सर्वदः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व + द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (सर्वं ददाति इति)

Speaker

Unspecified (narrative voice within Bhūmikhaṇḍa context)

Verse Rasa

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: shanta

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: संतप्ता = संतप्ताः (पदपाठे बहुवचन); चापि = च + अपि; प्राणदश्चापि = प्राणदः + च + अपि

FAQs

What is the main teaching of this verse?

It teaches that charity of food (anna-dāna) is life-sustaining and spiritually meritorious; feeding others is equated with giving life itself.

Why is the giver of food called a “giver of life” (prāṇadaḥ)?

Because food supports prāṇa (vitality) and bodily survival; without nourishment, embodied beings succumb to suffering and death.

What ethical lesson does this verse convey for daily conduct?

It encourages prioritizing compassionate support of others—especially feeding the hungry—as a foundational dharmic act that benefits both society and the giver’s spiritual merit.