Adhyaya 43

Verse 1

सुकलोवाच । एवं ते शूकराः सर्वे युद्धाय समुपस्थिताः । पुरः स्थितस्य ते राज्ञो ह्यवतस्थुश्च लुब्धकाः

సుకలుడు పలికెను—ఇలా ఆ శూకరులందరూ యుద్ధమునకు సముపస్థితులయ్యిరి. ఆ రాజు ముందర నిలిచిన వేటగాళ్లు తమ స్థానములు గ్రహించిరి.

Verse 2

महावराहो राजेंद्र गिरिसानुं समाश्रितः । महता यूथभावेन व्यूहं कृत्वा प्रतिष्ठति

ఓ రాజేంద్రా! మహావరాహుడు గిరిసానువును ఆశ్రయించి, మహత్తర యూథభావముతో వ్యూహము కట్టి నిలిచియున్నాడు.

Verse 3

कपिलः स्थूलपीनांगो महादंष्ट्रो महामुखः । दुःसहः शूकरो राजन्गर्जते चातिभैरवम्

ఓ రాజా! కపిలవర్ణుడై స్థూలపీనాంగుడై, మహాదంష్ట్రుడై మహాముఖుడైన ఆ దుస్సహ శూకరుడు అతి భైరవంగా గర్జించుచున్నాడు.

Verse 4

तानपश्यन्महाराजः शालतालवनाश्रयान् । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा मनुपुत्रः प्रतापवान्

శాలా-తాల వనాలలో ఆశ్రయించి నివసిస్తున్న వారిని చూచి, మహారాజైన ప్రతాపవంతుడు మనుపుత్రుడు వారి మాటలను శ్రద్ధగా వినెను।

Verse 5

गृह्यतां शूर वाराहो विध्यतां बलदर्पितः । एवमाभाष्य तान्वीरो मनुपुत्रः प्रतापवान्

“ఆ శూర వరాహాన్ని పట్టుకోండి; బలగర్వముతో మత్తుడైనవానిని ఛేదించండి!” అని చెప్పి ప్రతాపవంతుడు మనుపుత్రుడు వీరుడు వారికి ఆజ్ఞాపించెను।

Verse 6

अथ ते लुब्धकाः सर्वे मृगया मदमोहिताः । संनद्धा दंशिताः सर्वे श्वभिः सार्द्धं प्रजग्मिरे

అప్పుడు ఆ వేటగాళ్లందరూ వేట మదమోహితులై, సంపూర్ణంగా ఆయుధసన్నద్ధులై, కుక్కలతో కలిసి బయలుదేరిరి।

Verse 7

हर्षेण महताविष्टो राजराजो महाबलः । अश्वारूढः सुसैन्येन चतुरंगेण संयतः

మహా హర్షంతో పరవశుడైన మహాబలశాలి రాజాధిరాజు, అశ్వారూఢుడై, శ్రేష్ఠమైన చతురంగ సైన్యంతో క్రమబద్ధంగా ముందుకు సాగెను।

Verse 8

गंगातीरं समायातो मेरौ गिरिवरोत्तमे । रत्नधातुसमाकीर्णे नानावृक्षैरलंकृते

అతడు గిరివరశ్రేష్ఠమైన మేరువుపై గంగాతీరానికి చేరెను; అది రత్నధాతువులతో నిండినది, నానావృక్షాలతో అలంకృతమైనది।

Verse 9

सुकलोवाच । यो बलधाम मरीचिचयकरनिकरमयप्रोत्तुंगोऽत्युच्चम् । गगनमेव संप्राप्तो नाना नगाचरितशोभो गिरिराजो भाति

సుకలుడు పలికెను—ఆ పర్వతరాజు బలధామము; కిరణసమూహాల తంతువులవలె నిర్మితమై, అత్యున్నత శిఖరంతో, ఆకాశాన్నే చేరినట్టుగా కనిపిస్తుంది. పర్వతాలలో సంచరించే నానావిధ జీవుల చలనశోభతో అలంకృతమై ప్రకాశిస్తుంది।

Verse 10

योजनबहलविमल गंगाप्रवाह समुच्चरत्तीरवीचीतरंगभंगैर्मुक्ताफलसदृशैर्निर्मलांबुकणैः । सर्वत्र प्रक्षालित धवलतलशिलातलोगिरींद्र सुःश्रियायुक्तः

యోజనాల మేర విస్తరించిన నిర్మల గంగాప్రవాహం ఉప్పొంగి వేగంగా ప్రవహిస్తుంది; తీరతరంగాల విరుగుడులో ముత్యాలవలె స్వచ్ఛ జలకణాలు చిమ్ముతాయి. ఎక్కడికక్కడ కడిగిన తెల్లని శిలాతలాలతో ఆ గిరీంద్రుడు మహాశోభతో ప్రకాశిస్తాడు।

Verse 11

देवैश्चारणकिन्नरैः परिवृतो गंधर्वविद्याधरैः सिद्धैरप्सरसांगणैर्मुनिजनैर्नागेंद्र विद्याधरैः । श्रीखंडैर्बहुचंदनैस्ससरलैः शालैस्तमालैर्गिरी रुद्रा क्षैर्वरसिद्धिदायकघनैः कल्पद्रुमैः शोभते

దేవులు, చారణులు, కిన్నరులు; గంధర్వులు, విద్యాధరులు; సిద్ధులు, అప్సరాగణాలు, మునివృందాలు, విద్యాధరులలో నాగేంద్రులు—ఇవన్నీ చుట్టుముట్టగా ఆ గిరి శోభిస్తుంది. శ్రీఖండం, విరివి చందనవృక్షాలు, సరళ, శాల, తమాల, ఉత్తమ సిద్ధినిచ్చే రుద్రాక్షవనాలు, కల్పవృక్షాలతో అలంకృతమై ప్రకాశిస్తుంది।

Verse 12

नानाधातुविचित्रो वै नानारत्नविचित्रितैः । विमानैः कांचनैर्दंडैः कलत्रैरुपशोभते

అది నానావిధ ధాతువుల వైవిధ్యంతో విచిత్రమై, నానారత్నాలతో అలంకరించిన విమానాలతో శోభిస్తుంది. స్వర్ణదండాలు మరియు కలత్రాలతో కూడి మరింత ప్రకాశిస్తుంది।

Verse 13

नालिकेरवनैर्दिव्यैः पूगवृक्षैर्विराजते । दिव्यपुन्नागबकुलैः कदलीखंडमंडितैः

అది దివ్య నాళికేర వనాలతో, శోభించే పూగవృక్షాలతో విరాజిల్లుతుంది. దివ్య పున్నాగ, బకుల వృక్షాలతోను, కదళీ ఖండాలతో (అరటి గుత్తులతో) అలంకృతమై ఉంటుంది।

Verse 14

पुष्पकैश्चंपकैरद्रि पाःटलैः केतकैस्तथा । नानावल्लीवितानैश्च पुष्पितैः पद्मकैस्तथा

చంపక పుష్పాలతో, పర్వతజ పాఠల పువ్వులతో, కేతక పుష్పాలతో, అనేక లతల పుష్పిత విటానాలతో, అలాగే వికసించిన పద్మక పుష్పాలతో అది అలంకృతమైయుండెను।

Verse 15

नानावर्णैः सुपुष्पैश्च नानावृक्षैरलंकृतः । दिव्यवृक्षैः समाकीर्णः स्फाटिकस्य शिलातलैः

నానావర్ణాల సుందర పుష్పాలతోను, అనేక రకాల వృక్షాలతోను అది అలంకృతమైయుండెను; దివ్య వృక్షాలతో నిండిపోయి, స్ఫటికసమమైన శిలాఫలకాలతో నేల పరచబడినది।

Verse 16

योगियोगीन्द्र संसिद्धैः कंदरांतर्निवासिभिः । निर्झरैश्चैव रम्यैश्च बहुप्रस्रवणैर्गिरिः

ఆ పర్వతం గుహాంతరాలలో నివసించే యోగీశ్వరులైన సిద్ధ మహర్షులతో శోభిల్లుచున్నది; అలాగే మనోహర జలపాతాలతోను, అనేక సమృద్ధి ప్రస్రవణాలతోను యుక్తమైయున్నది।

Verse 17

नदीप्रवाहसंह्रष्टैः संगमैरुपशोभते । ह्रदैश्च पल्वलैः कुंडैर्निर्मलोदकधारिभिः

నదీప్రవాహంతో ఉల్లసించిన సంగమస్థలాలతో అది మరింత శోభిల్లుచున్నది; అలాగే నిర్మల జలధారలను కలిగిన సరస్సులు, చెరువులు, పుణ్యకుండాలతో అలంకృతమైయున్నది।

Verse 18

गिरिराजो विभात्येकः सानुभिः सह संस्थितैः । शरभैश्चैव शार्दूलैर्मृगयूथैरलंकृतः

ఆ గిరిరాజు తన శిఖరశ్రేణులతో కూడి ఏకాకిగా ప్రకాశించుచున్నాడు; శరభములు, వ్యాఘ్రములు మరియు మృగయూథములతో అలంకృతమైయున్నాడు।

Verse 19

महामत्तैश्च मातंगैर्महिषैरुरुभिः सदा । अनेकैर्दिव्यभावैश्च गिरिराजो विभाति सः

ఎల్లప్పుడూ మహామత్త గజములు, విశాలదేహ మహిషములు మరియు అనేక దివ్య లక్షణములతో అలంకృతుడై ఆ గిరిరాజు మహాశోభతో ప్రకాశించుచున్నాడు।

Verse 20

अयोध्याधिपतिर्वीर इक्ष्वाकुर्मनुनंदनः । तया सुभार्यया युक्तश्चतुरंगबलेन च

అయోధ్యాధిపతి, వీరుడు, మనునందనుడు ఇక్ష్వాకు, ఆ సుభార్యతో కూడి చతురంగ బలముతో కూడ (ప్రయాణమయ్యెను)।

Verse 21

पुरतो लुब्धका यांति शूराः श्वानश्च शीघ्रगाः । यत्रास्ते शूकरः शूरो भार्यया सहितो बली

ముందుగా లుబ్ధకులు (వేటగాళ్లు) ధీరులు మరియు వేగంగా పరుగెత్తు శునకములు వెళ్తున్నవి; భార్యతో కూడిన ఆ బలవంతుడైన వీర శూకరుడు ఉన్న చోటికి।

Verse 22

बहुभिः शूकरैर्गुप्तो गुरुभिः शिशुभिस्ततः । मेरुभूमिं समाश्रित्य गंगातीरं समंततः

అనంతరం అనేక శూకరములచే మరియు బరువైన, పూర్తిగా పెరిగిన పిల్లలచే రక్షింపబడి, మేరు భూమిని ఆశ్రయించి చుట్టూరా గంగాతీరమున నిలిచెను।

Verse 23

सुकलोवाच । तामुवाच वराहस्तु सुप्रियां हर्षसंयुतः । प्रिये पश्य समायातः कोशलाधिपतिर्बली

సుకలుడు చెప్పెను—అప్పుడు హర్షంతో నిండిన వరాహుడు తన ప్రియ సుప్రియతో ఇలా అన్నాడు: “ప్రియే, చూడు, బలవంతుడైన కోశలాధిపతి వచ్చియున్నాడు।”

Verse 24

मामुद्दिश्य महाप्राज्ञो मृगयां क्रीडते नृपः । युद्धमेव करिष्यामि सुरासुरप्रहर्षकम्

నన్నే లక్ష్యంగా చేసుకొని ఆ మహాప్రాజ్ఞ రాజు వేటలో క్రీడిస్తున్నాడు. దేవాసురులిద్దరికీ హర్షం కలిగించే యుద్ధాన్ని నేను తప్పక చేయుదును.

Verse 25

अथ भूपो महातेजा बाणपाणिर्धनुर्धरः । सुदेवां सत्यधर्मांगीं तामुवाच प्रहर्षितः

అనంతరం మహాతేజస్సుగల రాజు—చేతిలో బాణం పట్టి, ధనుస్సు ధరించి—సత్యధర్మమయ అవయవాలుగల ఆ సుదేవాతో హర్షంగా పలికెను.

Verse 26

पश्य प्रिये महाकोलं गर्जमानं महाबलम् । परिवारसमायुक्तं दुःसहं मृगघातिभिः

చూడు ప్రియమా! ఆ మహాకోళం (మహాశూకరం) గర్జిస్తూ ఉంది, అపారబలవంతం, తన గుంపుతో కూడి ఉంది, మృగాలను సంహరించేవారికీ దుర్జయం.

Verse 27

अद्यैवाहं हनिष्यामि सुबाणैर्निशितैः प्रिये । मामेव हि महाशूरो युद्धाय समुपाश्रयेत्

ప్రియమా! ఈ రోజే నేను పదునైన, శ్రేష్ఠమైన బాణాలతో అతనిని సంహరిస్తాను. యుద్ధార్థం ఆ మహాశూరుడు నన్నే ఆశ్రయించుగాక.

Verse 28

एवमुक्त्वा प्रियो भार्यां लुब्धकान्वाक्यमब्रवीत् । यथा शूरो महाशूराः प्रेषयध्वं हि शूकरम्

ఇలా ప్రియ భార్యతో చెప్పి, అతడు వేటగాళ్లతో పలికెను—“వీరులవలె, ఓ మహావీరులారా! ఆ శూకరాన్ని ముందుకు తోలండి, తరిమి తెండీ.”

Verse 29

अथ ते प्रेषिताः शूरा बलतेजः पराक्रमाः । गर्जमानाः प्रधावंति बलतेजः पराक्रमाः

అప్పుడు పంపబడిన ఆ వీరులు బలము, తేజస్సు, పరాక్రమములతో యుక్తులై, ఘోర గర్జనతో ముందుకు దూసుకెళ్లిరి—బలతేజఃపరాక్రమసంపన్నులు।

Verse 30

कोलं प्रतिगताः सर्वे वायुवेगेन सांप्रतम् । विध्यंति बाणजालैस्ते निशितैर्वनचारकाः

వారు అందరూ ఇప్పుడు గాలివేగంతో కోల (వరాహ) సమీపానికి చేరిరి; ఆ వనచారులు పదునైన బాణజాలాలతో శత్రువులను ఛేదించిరి।

Verse 31

नाना शस्त्रैरथास्त्रैश्च वाराहं वीररूपिणम्

వివిధ శస్త్రాస్త్రాలతో వారు వీరరూపధారి వరాహునిపై దాడి చేసిరి।

Verse 32

सुकलोवाच । पतंति बाणतोमरा विमुक्ता लुब्धकैः शरा घनागिरिंप्रवर्षिणो यथातथा धरांतरे । हतो दृढप्रहारिभिः स निर्जितस्ततस्तथा शतैस्तु यूथपालकः स कोलः संगरंगतः

సుకలుడు పలికెను—వేటగాళ్లు విడిచిన బాణాలు, తోమరాలు భూమిమీద ఎటుచూచినా ఘన మేఘపర్వతం నుండి కురిసే వర్షంలా పడసాగెను. దృఢప్రహారుల దెబ్బలకు అతడు ఓడిపోయెను; ఆపై వందలమంది చుట్టుముట్టగా, యూథనాయకుడైన ఆ కోలుడు యుద్ధరంగపు ఘన సంగ్రామంలోకి నెట్టబడెను।

Verse 33

स्वपुत्रपौत्रबांधवैः परांश्च संहरेत्स वै पतंति ते स्वदंष्ट्रया हताहवेऽवलुब्धकाः । पतंति पादहस्तकाः स्थितस्य वेगभ्रामणैः सलुब्धगर्जमेवतं वराहोऽपश्यदागतम्

అతడు తన కుమారులు, మనుమలు, బంధువులతో పాటు ఇతరులనూ సంహరించెను. యుద్ధంలో తన దంతంతోనే హతమైన లోభి వేటగాళ్లు కూలిరి. అతని వేగభ్రమణ దాడితో చేతులు, కాళ్లు చెల్లాచెదురై పడిరి; అప్పుడు వరాహుడు అతడిని లోభగర్జనతో గర్జిస్తూ వస్తున్నట్లు చూచెను।

Verse 34

स्वतेजसा विनाशितं मुखाग्रदंष्ट्रया हतं । गतः स यत्र भूपतिः स वांछतेनसंगरम्

తన స్వంత తేజస్సుతో నశించి, అగ్రదంష్ట్ర దంషంతో హతుడై, రాజు ఉన్న చోటికి అతడు వెళ్లెను; అయినా యుద్ధం కోరలేదు।

Verse 35

इक्ष्वाकुनाथं सुमहत्प्रसह्य संत्रास्य क्रुद्धः स हि शूकरेशः । युद्धं वने वांछति तेन सार्द्धमिक्ष्वाकुणा संगरहर्षयुक्तः

ఇక్ష్వాకు వంశ మహానాథుని బలవంతంగా జయించి భయపెట్టి, ఆ శూకరేశుడు క్రోధించాడు. సంగ్రామహర్షంతో నిండినవాడై, వనంలో ఇక్ష్వాకుతో యుద్ధం కోరెను।

Verse 36

वाराहः पुनरेव युद्धकुशलः संवांछते संगरं तुंडाग्रेण सुतीक्ष्णदंतनखरैः क्रुद्धो धरां क्षोभयन् । हुंकारोच्चारगर्वात्प्रहरति विमलं भूपतिं तं च राजञ्ज्ञात्वा विष्णुपराक्रमं मनुसुतस्त्वानन्दरोमांचितः

ఓ రాజా! యుద్ధనిపుణుడైన వరాహుడు మళ్లీ సంగ్రామాన్ని కోరుతున్నాడు. ముక్కు అగ్రంతోను, అత్యంత తీక్ష్ణ దంత-నఖాలతోను క్రోధించి భూమిని కంపింపజేస్తున్నాడు. హుంకార గర్వంతో ఆ నిర్మల భూపతి విమలునిపై ప్రహరిస్తున్నాడు; మనుసుతుడు విష్ణు పరాక్రమాన్ని గ్రహించి ఆనందంతో రోమాంచితుడవుతున్నాడు।

Verse 37

दृष्ट्वा शूकरपौरुषं यमतुलं मेने पतिर्वावराड्देवारिं मनसा विचिन्त्य सहसा वाराहरूपेण वै । संप्रेक्ष्यैव महाबलं बहुतरं युक्तं त्वरेर्वारणं सैन्यं कोलविनाशनाय सहसा संगृह्य संगृह्यताम्

శూకరుని యమసమానమైన అపూర్వ పరాక్రమాన్ని చూసి దేవశత్రువు మనసులో ఆలోచించి సహసా వరాహరూపం ధరించాడు. శత్రుసేన అత్యంత విస్తారమై బలవంతమై ఉందని గమనించి వెంటనే ఆజ్ఞాపించాడు—“కోల వినాశార్థం సేనను సమీకరించండి, వెంటనే సమీకరించండి!”

Verse 38

प्रेषिताश्च वारणा रथाश्च वेगवत्तराः सुबाणखड्गधारिणो भुशुंडिभिश्च मुद्गरैः । सपाशपाणिलुब्धका नदंति तत्र तत्परा निवारितो न तिष्ठतो हयागजाश्च यद्गताः

అత్యంత వేగంతో ఏనుగులు, రథాలు పంపబడెను; శ్రేష్ఠ బాణాలు, ఖడ్గాలు ధరించినవారు, భూశుండీలు మరియు ముద్గరాలతో సన్నద్ధులైనవారు కూడా. అక్కడ పాశాలు చేతబట్టి వేటగాళ్లు ఉత్సాహంగా కేకలు వేశారు; కదిలిన గుర్రాలు-ఏనుగులు ఆపినా నిలువలేదు।

Verse 39

क्वचित्क्वचिन्न दृश्यते क्वचित्क्वचित्प्रदृश्यते क्वचिद्भयं प्रदर्शयेत्क्वचिद्धयान्प्रमर्दयेत्

ఎక్కడో కనిపించడు, మరెక్కడో ప్రత్యక్షమవుతాడు. ఎక్కడో భయాన్ని చూపుతాడు, మరెక్కడో శత్రువులను నలిపివేస్తాడు.

Verse 40

मर्दयित्वा भटान्वीरान्वाराहो रणदुर्जयः । शब्दं चकारदुर्धषं क्रोधारुणविलोचनः

వీర యోధులను నలిపివేసి, యుద్ధంలో అజేయుడైన వరాహుడు భయంకరమైన గర్జన చేశాడు; కోపంతో అతని కన్నులు ఎర్రబడినవి.

Verse 41

कोशलाधिपतिर्वीरस्तं दृष्ट्वा रणदुर्जयम् । युध्यमानं महाकायं मुचंतं मेघवत्स्वनम्

కోశల దేశాధిపతి అయిన వీరుడు అతనిని చూశాడు—రణంలో అజేయుడై యుద్ధం చేస్తూ, మహాకాయుడై, మేఘగర్జన వంటి ధ్వని చేస్తూ ఉన్నవాడిని.

Verse 42

गर्जतिसमरं विचरति विलसति वीरान्स्वतेजसा धीरः । तडिदिव मुखेषु दंष्ट्रा तस्य विभात्युल्लसत्येव

ధీర వీరుడు సమరంలో గర్జిస్తూ, సంచరిస్తూ, తన స్వతేజస్సుతో వీరుల మధ్య ప్రకాశిస్తాడు. అతని ముఖంలోని దంతాలు మెరుపులా మెరుస్తూ వెలుగుతాయి.

Verse 43

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे । त्रयश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీపద్మపురాణం భూమిఖండంలో, వేనోపాఖ్యానాంతర్గత ‘సుకలా-చరిత్ర’ అనే నలభైమూడవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.

Verse 44

नरपतिरुवाच सैन्याः किमिह न गृह्णंतु ओजसा शूराः । युध्यध्वं तत्र निशितैर्बाणैस्तीक्ष्णैरनेनापि

రాజు పలికెను—“హే సైనికులారా! ఇక్కడ వీరులు బలంతో ఇతనిని ఎందుకు పట్టుకోరు? అక్కడ పదునైన, తీక్ష్ణ బాణాలతో—ఇతనిపైన కూడా—యుద్ధం చేయుడి!”

Verse 45

समाकर्ण्य ततो वाक्यं क्रुद्धस्यापि महात्मनः । ततस्ते सैनिकाः सर्वे युद्धाय समुपस्थिताः

ఆ మహాత్ముని—కోపంతో ఉన్నప్పటికీ—వాక్యాన్ని విని, ఆ సైనికులందరూ వెంటనే యుద్ధానికి సమాయత్తమై చేరారు।

Verse 46

अनेकैर्भटसाहस्रैर्वने तं समरे स्थितम् । दिक्षु सर्वासु संहत्य बिभिदुः शूकरं रणे

అడవిలో సమరంలో నిలిచిన ఆ శూకరాన్ని, వేలాది సైనికులు అన్ని దిక్కుల నుండీ గుంపుగా చేరి దాడి చేసి యుద్ధంలో చీల్చి గాయపరిచారు।

Verse 47

विद्धश्च कैश्चित्तदा बाणजालैः सुयोधैश्च संग्रामभूमौ विशालैः । क्वचिच्चक्रघातैः क्वचिद्वज्रपातैर्हतं दुर्जयं संगरे तं महांतैः

అప్పుడు ఆ విశాల సంగ్రామభూమిలో కొందరు శ్రేష్ఠ యోధులు బాణవర్షాలతో అతనిని గాయపరిచారు; ఎక్కడో చక్రఘాతాలు, ఎక్కడో వజ్రపాతాలు—ఇలా మహావీరులు యుద్ధంలో ఆ దుర్జయ శత్రువును సంహరించారు।

Verse 48

ततः पौरुषैः क्रोधयुक्तः स कोलः सुविच्छिद्य पाशान्रणे प्रस्थितः सः । महाशूकरैः सार्धमेव प्रयातस्ततः शोणितस्यापि धाराभिषिक्तः

అప్పుడు ఆ కోలుడు పురుషపరాక్రమంతో కోపోద్రిక్తుడై, పాశాలను చక్కగా తెంచి యుద్ధానికి బయలుదేరెను। మహాశూకరులతో కలిసి ముందుకు సాగుతూ, రక్తధారలతో కూడా అభిషిక్తుడైనట్లు అయ్యెను।

Verse 49

करोति प्रहारं च तुंडेन वीरहयानां द्विपानां च चिच्छेद वीरः । स्वदंष्ट्राग्रभागेन तीक्ष्णेन वीरान्पदातीन्हि संपातयेद्रोषभावैः

ఆ వీరుడు తన ముక్కుతో ప్రహారం చేసి యుద్ధగుఱ్ఱాలను, ఏనుగులను చీల్చి పడగొట్టెను; తన పదునైన దంతాగ్రంతో కోపావేశంలో పాదాతి వీరులనూ కూల్చివేసెను।

Verse 50

जघानास्य शुंडं गजस्यापि रुष्टो भटान्हतान्पादनखैस्तु हृष्टः

కోపంతో అతడు ఏనుగు సొండనుకూడా కొట్టి పడగొట్టెను; హర్షంతో తన పాదనఖాలతో భటులను సంహరించెను।

Verse 51

ततस्ते शूकराः सर्वे लुब्धकाश्च परस्परम् । युयुधुः संगरं कृत्वा क्रोधारुणविलोचनाः

అనంతరం ఆ శూకరులందరూ, వేటగాళ్లూ పరస్పరం సంగ్రామం చేసి యుద్ధించిరి; కోపంతో వారి కన్నులు ఎర్రబడినవి।

Verse 52

लुब्धकैश्च हताः कोलाः कोलैश्चापि सुलुब्धकाः । निहताः पतिता भूमौ क्षतजेनापि सारुणाः

వేటగాళ్లు కోలలను చంపిరి; కోలలు కూడా అత్యంత లోభులైన వేటగాళ్లను ప్రతిచంపిరి. గాయపడి వారు నేలపై పడిపోయి, రక్తంతో ఎర్రబడిరి।

Verse 53

जीवं त्यक्त्वा हताः कोलैर्लुब्धकाः पतिता रणे । मृताश्च शूकरास्तत्र श्वानः प्राणांश्च तत्यजुः

ప్రాణాలు విడిచి వేటగాళ్లు కోలల చేత హతులై యుద్ధరంగంలో పడిపోయిరి. అక్కడ శూకరులూ మరణించిరి; శ్వానములూ ప్రాణాలు విడిచిరి।

Verse 54

यत्रयत्र मृता भूमौ पतिता मृगघातकाः । बहवः शूकरा राज्ञा खड्गपातैर्निपातिताः

ఎక్కడెక్కడ భూమిపై మృగఘాతకులు పడి మరణించారో, అక్కడక్కడ రాజు ఖడ్గప్రహారాలతో అనేక శూకరాలనూ కూల్చివేశాడు।

Verse 55

कति नष्टा हताः कोला भीता दुर्गेषु संस्थिताः । कुंजेषु कंदरांतेषु गुहांतेषु नृपोत्तम

ఎన్ని కోలాలు నశించాయి, ఎన్ని హతమయ్యాయి—భయంతో దుర్గాలలో ఆశ్రయించి, పొదల్లో, గుహల అంతర్భాగాల్లో, రహస్య గవ్వల్లో నిలిచినవో, ఓ నృపోత్తమా!

Verse 56

लुब्धकाश्च मृताः केचिच्छिन्ना दंष्ट्राग्रसूकरैः । प्राणांस्त्यक्त्वा गताः स्वर्गं खंडशो विदलीकृताः

కొంతమంది లోభులు పదునైన దంతాగ్రాలున్న శూకరాల చేత చీల్చి ముక్కలై మరణించారు; ప్రాణాలు విడిచి వారు స్వర్గానికి వెళ్లారు।

Verse 57

वागुराः पाशजालाश्च कुटकाः पंजरास्तथा । नाड्यश्च पतिता भूमौ यत्रतत्र समंततः

వాగురాలు, పాశజాలాలు, కూటకాలు, పంజరాలు, అలాగే నాడ్యాలు—ఇవి అన్నీ చుట్టూ ఎక్కడక్కడో భూమిపై పడివున్నాయి।

Verse 58

एको दयितया सार्धं वाराहः परितिष्ठति । पौत्रकैः पंचसप्तभिर्युद्धार्थं बलदर्पितः

ఒక వరాహుడు తన ప్రియతో కలిసి నిలిచి ఉన్నాడు; బలదర్పంతో ఉప్పొంగి, ఐదు-ఏడు మనవళ్లతో కలిసి యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు।

Verse 59

तमुवाच तदा कांतं शूकरं शूकरी पुनः । गच्छ कांत मयासार्द्धमेभिस्तु बालकैः सह

అప్పుడు శూకరీ మళ్లీ తన ప్రియమైన శూకరునితో చెప్పింది— “హే కాంతా, నాతో కలిసి వెళ్లు; ఈ పిల్లలతో కూడ వెళ్లు.”

Verse 60

प्राह प्रीतो वराहस्तां विवस्तां सुप्रियामिति । क्व गच्छामि प्रभग्नोहं स्थानं नास्ति महीतले

సంతోషించిన వరాహుడు ఆమెతో అన్నాడు— “హే సుప్రియే, నీవు ఇప్పుడు విముక్తురాలివి.” ఆమె పలికింది— “నేను ఎక్కడికి వెళ్తాను? నేను విరిగిపోయాను; భూమిపై నాకు స్థానం లేదు.”

Verse 61

मयि नष्टे महाभागे कोलयूथं विनंक्ष्यति । द्वयोश्च सिंहयोर्मध्ये जलं पिबति शूकरः

హే మహాభాగే, నేను నశిస్తే శూకరుల గుంపు నశిస్తుంది. శూకరుడు రెండు సింహాల మధ్య నిలబడి మాత్రమే నీరు త్రాగగలడు.

Verse 62

द्वयोः शूकरयोर्मध्ये सिंहो नैव पिबत्यपः । एवं शूकरजातीषु दृश्यते बलमुत्तमम्

రెండు శూకరుల మధ్య సింహుడు కూడా నీరు త్రాగడు; ఇలా శూకరజాతిలో ఉత్తమ బలం దర్శనమిస్తుంది.

Verse 63

तदहं नाशयाम्येव यदा भग्नो व्रजाम्यहम् । जाने धर्मं महाभागे बहुश्रेयोविधायकम्

కాబట్టి నేను ఓడిపోయి వెళ్లే వేళ, దానిని తప్పక నాశనం చేస్తాను. హే మహాభాగే, అనేక మంగళాలను, పరమ శ్రేయస్సును కలిగించే ధర్మాన్ని నేను తెలుసు.

Verse 64

कस्माल्लोभाद्भयाद्वापि युध्यमानः प्रणश्यति । रणतीर्थं परित्यज्य सस्यात्पापी न संशयः

యుద్ధంలో నిమగ్నుడై లోభం గానీ భయం గానీ కారణంగా నశించినవాడు, రణతీర్థాన్ని విడిచినవాడై పాపి అవుతాడు—సందేహం లేదు.

Verse 65

निशितं शस्त्रसंव्यूहं दृष्ट्वा हर्षं प्रगच्छति । अवगाह्यामरीं सिंधुं तीर्थपारं प्रगच्छति

పదునైన శస్త్రాల వ్యూహాన్ని చూసి అతడు హర్షంతో నిండుతాడు; ‘అమరీ’ సింధునదిలో మునిగి తీర్తపు అవతలి తీరాన్ని చేరుతాడు.

Verse 66

स याति वैष्णवं लोकं पुरुषांश्च समुद्धरेत् । समायांतं च तदहं कथं भग्नो व्रजामि वै

అతడు వైష్ణవ లోకాన్ని పొందుతాడు, ఇతరులను కూడా उद्धరిస్తాడు. కానీ అతడు మళ్లీ తిరిగి వస్తే, నేను—అవమానితుడనై—అక్కడికి ఎలా వెళ్తాను?

Verse 67

योधनं शस्त्रसंकीर्णं प्रवीरानन्ददायकम् । दृष्ट्वा प्रयाति संहृष्टस्तस्य पुण्यफलं शृणु

శస్త్రాలతో నిండిన, వీరులకు ఆనందం కలిగించే యుద్ధభూమిని చూసి అతడు హర్షంతో బయలుదేరుతాడు. ఇప్పుడు దాని పుణ్యఫలాన్ని విను.

Verse 68

पदेपदे महत्स्नानं भागीरथ्याः प्रजायते । रणाद्भग्नो गृहं याति यो लोभाच्च प्रिये शृणु

ప్రతి అడుగులో భాగీరథిలో మహాస్నానం చేసినంత పుణ్యం కలుగుతుంది. మరియు, ప్రియమా, విను—లోభంతో యుద్ధం నుంచి వెనుదిరిగి ఇంటికి వెళ్లేవాడు ‘రణభగ్నుడు’ అని పిలువబడతాడు.

Verse 69

मातृदोषं प्रकाशेत स्त्रीजातः परिकथ्यते । अत्र यज्ञाश्च तीर्थाश्च अत्र देवा महौजसः

స్త్రీజాతి తల్లి దోషాలను వెల్లడిస్తుందని చెప్పబడింది. ఇక్కడ యజ్ఞాలు, తీర్థాలు ఉన్నాయి; ఇక్కడ మహాతేజస్సుగల దేవులు నివసిస్తారు.

Verse 70

पश्यंति कौतुकं कांते मुनयः सिद्धचारणाः । त्रैलोक्यं वर्तते तत्र यत्र वीरप्रकाशनम्

ఓ ప్రియతమా, మునులు సిద్ధ-చారణులతో కలిసి ఆ అద్భుత కౌతుకాన్ని దర్శిస్తారు. వీరప్రకాశం వెలుగొందే చోట త్రిలోకమంతా ఉన్నట్లే ఉంటుంది.

Verse 71

समराद्भग्नं प्रपश्यंति सर्वे त्रैलोक्यवासिनः । शपंति निर्घृणं पापं प्रहसन्ति पुनःपुनः

యుద్ధంలో అతడు భగ్నుడైనట్లు చూసి త్రిలోకవాసులందరూ తిలకిస్తారు. ఆ నిర్ఘృణ పాపిని వారు పదేపదే శపించి, మళ్లీ మళ్లీ నవ్వుతారు.

Verse 72

दुर्गतिं दर्शयेत्तस्य धर्मराजो न संशयः । सम्मुखः समरे युद्धे स्वशिरः शोणितं पिबेत्

అతనికి ధర్మరాజుడు నిశ్చయంగా దుర్గతిని చూపిస్తాడు—సందేహం లేదు. యుద్ధంలో ఎదురుగా నిలిచితే, రణంలో తన తల రక్తాన్నే తాగుతాడు.

Verse 73

अश्वमेधफलं भुंक्ते इंद्रलोकं प्रगच्छति । यदा जयति संग्रामे शत्रूञ्छूरो वरानने

ఓ వరాననే, శూరుడు సంగ్రామంలో శత్రువులను జయించినప్పుడు, అతడు అశ్వమేధ ఫలాన్ని అనుభవించి ఇంద్రలోకానికి చేరుతాడు.

Verse 74

तदा प्रभुंजते लक्ष्मीं नानाभोगान्न संशयः । यदा तत्र त्यजेत्प्राणान्सम्मुखः सन्निराश्रयः

అప్పుడు అతడు నిస్సందేహంగా లక్ష్మీని, నానావిధ భోగసుఖాలను అనుభవిస్తాడు. మరియు అక్కడే దేవసన్నిధిలో, ఇతర ఆశ్రయం లేక, సమ్ముఖంగా ప్రాణత్యాగం చేస్తే—పరమగతిని పొందుతాడు.

Verse 75

स गच्छेत्परमं स्थानं देवकन्यां प्रभुंजते । एवं धर्मं विजानामि कथं भग्नो व्रजाम्यहम्

అతడు పరమస్థానానికి వెళ్తాడు, దేవకన్య సాంగత్యాన్ని కూడా అనుభవిస్తాడు. ధర్మం ఇలానే అని నేను తెలుసుకున్నాను—అయితే నేను, విరిగిన మనసుతో, ఎలా ముందుకు సాగగలను?

Verse 76

अनेन समरे युद्धं करिष्ये नात्र संशयः । मनोः पुत्रेण धीरेण राज्ञा इक्ष्वाकुणा सह

ఇతనితోనే ఈ సమరంలో యుద్ధం చేస్తాను—ఇందులో సందేహం లేదు—మనువు కుమారుడైన ధీర రాజు ఇక్ష్వాకుతో కలిసి.

Verse 77

डिंभान्गृहीत्वा याहि त्वं सुखं जीव वरानने । तस्य श्रुत्वा वचः प्राह बद्धाहं तव बंधनैः

“పిల్లవాడిని తీసుకొని నీవు వెళ్ళు; సుఖంగా జీవించు, ఓ సుందరముఖీ.” అతని మాటలు విని ఆమె చెప్పింది—“నేను బంధించబడ్డాను; నీ బంధనాలతోనే బంధించబడ్డాను.”

Verse 78

स्नेहमानरसाख्यैश्च रतिक्रीडनकैः प्रिय । पुरतस्ते सुतैः सार्द्धं प्राणांस्त्यक्ष्यामि मानद

ఓ ప్రియుడా! స్నేహం, గాయపడిన మానం, మధుర సఖ్యత, రతి-క్రీడల మధ్యనే, ఓ మానదా! నీ ముందే, నీ కుమారులతో కలిసి, నేను ప్రాణత్యాగం చేస్తాను.

Verse 79

एवमेतौ सुसंभाष्य परस्परहितैषिणौ । युद्धाय निश्चितौ भूत्वा समालोकयतो रिपून्

ఇలా పరస్పర హితాన్ని కోరుతూ ఆ ఇద్దరూ సుసంభాషణ చేసి, యుద్ధానికి నిశ్చయించి శత్రువులను పరిశీలించసాగారు।

Verse 80

कोशलाधिपतिं वीरं तमिक्ष्वाकुं महामतिम्

కోశలాధిపతి అయిన ఆ వీరుడు ఇక్ష్వాకు మహామతి, మహా జ్ఞానవంతుడు।

Verse 81

यथैव मेघः परिगर्जते दिवि प्रावृट्सुकालेषु तडित्प्रकाशैः । तथैव संगर्जति कांतया समं समाह्वयेद्राजवरं खुराग्रैः

వర్షాకాలంలో మెరుపుల కాంతితో మేఘం ఆకాశంలో గర్జించినట్లే, అతడు తన ప్రియతో కలిసి గర్జిస్తూ, ఖురాల పదునైన అగ్రాలతో శ్రేష్ఠ రాజును సమాహ్వానించాడు।

Verse 82

तं गर्जमानं ददृशे महात्मा वाराहमेकं पुरुषार्थयुक्तम् । ससार अश्वस्य जवेनयुक्तः ससम्मुखं तस्य नृवीरधीरः

గర్జిస్తున్న, పురుషార్థబలంతో యుక్తమైన ఆ ఏకాకి వరాహాన్ని మహాత్ముడు చూశాడు; అప్పుడు ధీరుడైన నృవీరుడు అశ్వవేగంతో నేరుగా దాని ఎదుటికి దూసుకెళ్లాడు।