Adhyaya 25
Bhumi KhandaAdhyaya 2526 Verses

Adhyaya 25

The Slaying of Vṛtrāsura (Vṛtra’s Death, Indra’s Sin, and Brahmin Censure)

ఈ అధ్యాయంలో పవిత్ర నందనవనంలో వృత్రాసురుడు అప్సరస రంభపై మోహపడిన కథ వర్ణించబడుతుంది. రంభ అతన్ని వశపరచుకునేలా సంభాషిస్తుంది; వృత్రుడు కూడా ఆమె నియంత్రణలో ఉండే సంబంధానికి సమ్మతించి ప్రమాదంలో పడతాడు. ఆపై మద్యపాన ప్రసంగంలో మత్తులో మునిగి వివేకం కోల్పోతాడు. అలాంటి స్థితిలో ఇంద్రుడు వజ్రంతో వృత్రుణ్ని సంహరిస్తాడు. అయితే ఆ విజయం వెంటనే ధర్మసంకటంగా మారుతుంది—బ్రాహ్మణులు ‘నమ్మకభంగంతో హత్య’ చేశావని ఇంద్రుణ్ని దూషించి, బ్రహ్మహత్యాసదృశ పాపంతో కలుషితుడని ప్రకటిస్తారు. ఇంద్రుడు తన చర్యను సమర్థించుకుంటూ దేవులు, బ్రాహ్మణులు, యజ్ఞం, ధర్మం రక్షణార్థం యజ్ఞానికి ‘ముల్లు’ అయిన శత్రువును తొలగించడం అవసరమని చెబుతాడు. చివరికి బ్రహ్మా మరియు దేవగణం బ్రాహ్మణులను ఉద్దేశించి తీర్పు-సమాధానాన్ని సూచించి, ధర్మకంటకం తొలగిన తరువాత లోకవ్యవస్థ పునఃస్థాపనను తెలియజేస్తారు.

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । इयं हि का गायति चारुलोचना विलासभावैः परिविश्वमेव । अतीव बाला शुशुभे मनोहरा संपूर्णभावैः परिमोहयेज्जनम्

సూతుడు పలికెను—ఈ సుందర విశాలనేత్రాల యువతి ఎవరు? లీలాభావాలతో గానము చేస్తూ సమస్త విశ్వమును నింపుతున్నదే! అతి చిన్నదైనప్పటికీ మనోహరంగా ప్రకాశించి, సంపూర్ణ ఆకర్షణతో జనులను పూర్తిగా మోహింపజేస్తుంది.

Verse 2

दृष्ट्वा स रंभां कमलायताक्षीं पीनस्तनीं चर्चितकुंकुमांगीम् । पद्माननां कामगृहं ममैषा नो वा रतिश्चारुमनोहरेयम्

అతడు రంభను చూచెను—కమలదీర్ఘనేత్రాలది, పీనస్తనములు గలది, కుంకుమచర్చిత అంగసౌందర్యముతో వెలుగుచున్నది. చూసి మనసులో అనెను—ఈ పద్మముఖి నిశ్చయంగా నా కామగృహమే; లేకపోతే, మనోహర రతియేనా?

Verse 3

संपूर्णभावां परिरूपयुक्तां कामांगशीलामतिशीलभावाम् । यास्याम्यहं वश्यमिहैव अस्या मनोभवेनाद्य इहैव प्रेषितः

సంపూర్ణ సౌందర్యభావముతో, పరిపూర్ణ రూపసంపదతో, కామమయ లావణ్యముతో అతి మోహక స్వభావముతో ఉన్న ఆమెను—నేను ఇప్పుడే చేరి, ఇక్కడే నా వశములోకి తెచ్చుకొందును; ఎందుకంటే నేడు నన్ను స్వయంగా మనోభవుడు (కామదేవుడు) ఇక్కడికే పంపెను.

Verse 4

इतीव दैत्यः सुविचिंतयान्वितः कामेन मुग्धो बहुकालनोदितः । समातुरस्तत्र जगाम सत्वरमुवाच तां दीनमनाः सुलोचनाम्

ఇలా నిశ్చయించుకున్న ఆ దైత్యుడు తన కుటిలచింతనలో లీనమై, చాలాకాలంగా రగిలిన కామమోహంతో వ్యాకులుడై వెంటనే అక్కడికి పరుగెత్తి వెళ్లాడు. దుఃఖభరిత హృదయంతో ఆ సులోచనను ఉద్దేశించి పలికాడు.

Verse 5

कस्यासि वा सुंदरि केन प्रेषिता किं नाम ते पुण्यतमं वदस्व मे । तवैव रूपेण महातितेजसा मुग्धोस्मि बाले मम वश्यतां व्रज

ఓ సుందరీ, నీవెవరిది? నిన్నెవరు పంపారు? ఓ పరమ పుణ్యవతీ, నీ నామాన్ని నాకు చెప్పు. నీ మహాతేజోమయ రూపమే నన్ను మోహింపజేసింది; ఓ బాలే, నా వశమవు.

Verse 6

एवमुक्ता विशालाक्षी वृत्रं कामाकुलं प्रति । अहं रंभा महाभाग क्रीडार्थं वनमुत्तमम्

ఇలా పలికిన తరువాత విశాలాక్షి ఆ కన్య కామవ్యాకులుడైన వృత్రునితో చెప్పింది—“ఓ మహాభాగ, నేను రంభను; క్రీడార్థం ఈ ఉత్తమ వనానికి వచ్చాను.”

Verse 7

सखीसार्धं समायाता नंदनं वनमुत्तमम् । त्वं तु को वा किमर्थं हि मम पार्श्वं समागतः

నేను సఖులతో కలిసి ఈ ఉత్తమ నందన వనానికి వచ్చాను. కానీ నీవెవరు, ఏ ఉద్దేశంతో నా సమీపానికి వచ్చావు?

Verse 8

वृत्र उवाच । श्रूयतामभिधास्यामि योहं बाले समागतः । हुताशनात्समुत्पन्नः कश्यपस्य सुतः शुभे

వృత్రుడు అన్నాడు—“విను, ఓ బాలే, ఇక్కడికి వచ్చిన నేను ఎవరో చెప్పుతాను. ఓ శుభే, నేను హుతాశనుడైన అగ్నిదేవుని నుండి జన్మించిన కశ్యపుని కుమారుణ్ని.”

Verse 9

सखाहं देवदेवस्य इंद्र स्यापि वरानने । ऐंद्रं पदं वरारोहे अर्धं मे भुक्तिमागतम्

హే వరాననే! నేను దేవదేవుని సఖుడను; హే వరారోహే, ఇంద్రుని ఐంద్రపదమూ నాకు కేవలం అర్ధమాత్రమే—ఇప్పటికే భోగించినదానివలె—లభించింది.

Verse 10

अहं वृत्रः कथं देवि मामेवं न तु विंदसि । त्रैलोक्यं वशमायातं यस्यैव वरवर्णिनि

నేను వృత్రుడను. హే దేవి, నన్ను ఈ విధంగా ఎందుకు గుర్తించవు? హే వరవర్ణినీ, ఎవరి శక్తిచేత త్రైలోక్యం వశమైంది.

Verse 11

अहं शरणमायातः कामाद्रक्ष वरानने । भजस्व मां विशालाक्षि कामेनाकुलितं प्रिये

నేను శరణు వచ్చాను; హే వరాననే, కామమునుండి నన్ను రక్షించు. హే విశాలాక్షీ ప్రియే, నన్ను స్వీకరించు; నేను కామంతో కలతచెంది ముంచెత్తబడ్డాను.

Verse 12

रंभोवाच । वशगा हं तवैवाद्य भविष्यामि न संशयः । यं यं वदाम्यहं वीर तं तं कार्यं त्वयैव हि

రంభ పలికెను—ఈనాటినుండి నిస్సందేహంగా నేను నీ వశములోనే ఉంటాను. హే వీరా, నేను ఏది ఏది చెప్పుతానో, ఆ కార్యమంతా నీవే చేయవలెను.

Verse 13

एवमस्तु महाभागे तं तं सर्वं करोम्यहम् । एवं संबंधकं कृत्वा तया सह महाबलः

హే మహాభాగే, అలాగే జరుగుగాక; నీవు ఏది ఏది చెప్పినావో, అది అంతా నేను చేస్తాను. ఈ విధంగా సంబంధాన్ని స్థాపించి ఆ మహాబలుడు ఆమెతో కలిసి నిలిచెను.

Verse 14

तस्मिन्वने महापुण्ये रेमे दानवसत्तमः । तस्या गीतेन नृत्येन हास्येन ललितेन च

ఆ మహాపుణ్యవనంలో దానవశ్రేష్ఠుడు ఆనందంగా విహరించాడు—ఆమె గానం, నృత్యం, హాస్యం, లలితలీలలచే మోహితుడై।

Verse 15

अतिमुग्धो महादैत्यः स तस्याः सुरतेन च । तमुवाच महाभागं वृत्रं दानवसत्तमम्

ఆ మహాదైత్యుడు అత్యంత మోహితుడయ్యాడు—ఆమెతోని సురతసుఖం వల్ల కూడా; ఆపై దానవశ్రేష్ఠుడు మహాభాగుడు వృత్రునితో పలికాడు।

Verse 16

सुरापानं कुरुष्वेह पिबस्व मधुमाधवीम् । तामुवाच विशालाक्षीं रंभां शशिनिभाननाम्

“ఇక్కడ సురాపానం చేయి—ఈ మధుమయ మాధవీ మద్యాన్ని పానంచేయి.” అని విశాలాక్షి, శశినిభాననా రంభను ఉద్దేశించి పలికారు।

Verse 17

पुत्रोहं ब्राह्मणस्यापि वेदवेदांगपारगः । सुरापानं कथं भद्रे करिष्यमि विनिंदितम्

నేను బ్రాహ్మణుని కుమారుణ్ని, వేదవేదాంగాలలో పారంగతుణ్ని; ఓ భద్రే, నిందితమైన సురాపానాన్ని నేను ఎలా చేయగలను?

Verse 18

तया तु रंभया देव्या प्रीत्या दत्ता सुरा हठात् । तस्या दाक्षिण्यभावेन सुरापानं कृतं तदा

కానీ దేవి రంభ ప్రేమతో హఠాత్తుగా సురాను ఇచ్చింది; ఆమె పట్ల దాక్షిణ్యభావంతో అతడు అప్పుడు సురాపానం చేశాడు।

Verse 19

अतीवमुग्धं सुरया ज्ञानभ्रष्टो यदाभवत् । तदंतरे सुरेंद्रेण वज्रेण निहतस्तदा

అతడు సురామత్తతచేత అత్యంత మోహితుడై వివేకజ్ఞానం కోల్పోయినప్పుడు, ఆ మధ్యనే దేవేంద్రుడు ఇంద్రుడు వజ్రంతో అతనిని తక్షణమే సంహరించాడు।

Verse 20

ब्रह्महत्यादिकैः पापैः स लिप्तो वृत्रहा ततः । ब्राह्मणास्तु ततः प्रोचुरिंद्र पापं कृतं त्वया

అప్పుడు వృత్రహా అయిన ఇంద్రుడు బ్రహ్మహత్యాది పాపాలతో లిప్తుడయ్యాడు. తదుపరి బ్రాహ్మణులు అన్నారు— “ఇంద్రా, నీవు పాపం చేసితివి।”

Verse 21

अस्माद्वाक्यात्तु विश्वस्तो वृत्रो नाम महाबलः । हतो विश्वासभावेन एवं पापं त्वया कृतम्

నీ మాటలను నమ్మి మహాబలవంతుడైన ‘వృత్ర’ నిశ్చింతుడయ్యాడు; ఆ విశ్వాసభావంతోనే అతడు హతుడయ్యాడు— ఈ విధంగా నీచేత పాపం జరిగింది।

Verse 22

इंद्र उवाच । येन केनाप्युपायेन हंतव्योरिः सदैव हि । देवब्राह्मणहंतारं यज्ञानां धर्मकंटकम्

ఇంద్రుడు అన్నాడు— “ఏ ఉపాయమైనా సరే, ఈ శత్రువును ఎల్లప్పుడూ సంహరించవలసిందే; ఇతడు దేవబ్రాహ్మణహంత, యజ్ఞధర్మాలకు కంటకము।”

Verse 23

निहतं दानवं दुष्टं त्रैलोक्यस्यापि नायकम् । तदर्थं कुपिता यूयमेतन्न्यायस्य लक्षणम्

“త్రిలోకాల్లోనూ నాయకుడిగా భావింపబడిన ఆ దుష్ట దానవుడు హతుడయ్యాడు. అతని కారణంగా మీరు కోపపడితే, అదే మీ న్యాయబుద్ధికి లక్షణం.”

Verse 24

विचारमेवं कर्त्तव्यं भवद्भिर्द्विजसत्तमाः । पश्चात्कोपं प्रकर्त्तव्यमन्यायं मम चिंत्यताम्

హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా, మీరు ఈ విధంగా విచారించవలెను; ఆ తరువాతనే కోపాన్ని ప్రదర్శించుట యుక్తము. నాపై ఏదైనా అన్యాయం జరిగిందా లేదా అని ఆలోచించండి.

Verse 25

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वृत्रासुरवधोनाम पंचविंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీపద్మపురాణము భూమిఖండములో ‘వృత్రాసురవధ’ అనే ఇరవై ఐదవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.

Verse 26

जग्मुः स्वस्थानमेवं हि निहते धर्मकंटके

ధర్మానికి ముల్లువంటి వాడు నిహతుడైన తరువాత, వారు ఈ విధంగా నిజంగా తమ స్వస్థానమునకు వెళ్లిరి.