
Gurutīrtha Māhātmya (within the Nahuṣa Episode): Celestial Song, Divine Splendor, and Reflective Doubt
భూమిఖండంలోని తీర్థకథా పరంపరలో స్వర్గీయ గానం-నృత్యం శంభువు కుమార్తె హృదయంలో కలకలం రేపుతుంది; ఆమె దృఢ వైరాగ్యంతో తపస్సు సంకల్పంతో లేచి నిలుస్తుంది. అప్పుడు రాజకుమారుని వలె ఒక అద్భుత తేజస్సు గల పురుషుడు దర్శనమిస్తాడు—సుగంధాలు, పుష్పమాలలు, ఆభరణాలు, వస్త్రాలు, శుభలక్షణాలతో ప్రకాశిస్తూ—అతన్ని చూసి అందరూ ఆశ్చర్యపడతారు. అతని స్వరూపం గురించి సందేహాలు పెరుగుతాయి—ఇతడు దేవుడా, గంధర్వుడా, నాగపుత్రుడా, విద్యాధరుడా, లేక క్రీడాశక్తితో ఇంద్రుడేనా? మరింతగా—శివుడా, మనోభవుడైన కాముడా, పులస్త్యుడా, కుబేరుడా—అని అనేక ఊహలు చెలరేగి, అపూర్వ సౌందర్యం వివేకాన్ని పరీక్షించే ‘దివ్య-అస్పష్టత’ అనే పురాణ మోటిఫ్ స్పష్టమవుతుంది. సమా ఆలోచనలో ఉండగా, రంభా మరియు సఖులతో కలిసి సౌందర్యాధిపత్యం గల ఒక స్త్రీ వచ్చి, చిరునవ్వుతో స్వల్ప హాస్యంతో శంభువు కుమార్తెను సంబోధిస్తుంది. ఉపసంహారంలో ఈ అధ్యాయం వేనకథ, గురుతీర్థమాహాత్మ్యం, చ్యవనవృత్తాంతం, నహుషోపాఖ్యానం మధ్య ఉన్నదని సూచించబడుతుంది.
Verse 1
कुंजल उवाच । तदेव गानं च सुरांगनाभिर्गीतं समाकर्ण्य च गीतकैर्ध्रुवैः । समाकुला चापि बभूव तत्र सा शंभुपुत्री परिचिंतयाना
కుంజలుడు పలికెను—సురాంగనలచే పాడబడిన, ధ్రువగీతాల స్థిరస్వరాలతో కూడిన ఆ గానాన్ని విని, అక్కడ శంభుపుత్రి ఆలోచనలో లీనమై అంతరంగంలో కలవరపడింది।
Verse 2
आसनात्तूर्णमुत्थाय महोत्साहेन संयुता । तूर्णं गता वरारोहा तपोभावसमन्विता
ఆమె ఆసనంనుండి వేగంగా లేచి, మహోత్సాహంతో నిండినదై; తపోభావసమన్వితమైన ఆ వరారోహా వెంటనే ముందుకు సాగింది।
Verse 3
तं दृष्ट्वा देवसंकाशं दिव्यरूपसमप्रभम् । दिव्यगंधानुलिप्तांगं दिव्यमालाभिशोभितम्
అతనిని చూచి—దేవసమానంగా ప్రకాశించే వాడై, దివ్యరూపసమప్రభతో యుక్తుడై; దివ్యసుగంధం పూసిన అవయవాలతో, దివ్యమాలలతో శోభించినవాడై ఉన్నాడు।
Verse 4
दिव्यैराभरणैर्वस्त्रैः शोभितं नृपनंदनम् । दीप्तिमंतं यथा सूर्यं दिव्यलक्षणसंयुतम्
దివ్య ఆభరణాలు, వస్త్రాలతో అలంకృతుడైన ఆ నృపనందనుడు సూర్యునివలె దీప్తిమంతుడై, దివ్యలక్షణాలతో సమన్వితుడై ఉన్నాడు।
Verse 5
किं वा देवो महाप्राज्ञो गंधर्वो वा भविष्यति । किं वा नागसुतः सोयं किंवा विद्याधरो भवेत्
ఇతడు మహాప్రాజ్ఞుడైన దేవుడవుతాడా, లేక గంధర్వుడవుతాడా? ఇతడు నాగపుత్రుడా, లేదా విద్యాధరుడవుతాడా?
Verse 6
देवेषु नैव पश्यामि कुतो यक्षेषु जायते । अनया लीलया वीरः सहस्राक्षोपि जायते
దేవులలో కూడా ఇలాంటి వాడిని నేను చూడను—యక్షులలో అయితే ఎక్కడ? ఈ లీలాశక్తితో ఆ వీరుడు సహస్రాక్షుడు (ఇంద్రుడు) కూడా కావచ్చు.
Verse 7
शंभुरेष भवेत्किंवा किंवा चायं मनोभवः । किंवा पितुः सखा मे स्यात्पौलस्त्योऽयं धनाधिपः
ఇతడు శంభువు (శివుడు)నా, లేక మనోభవుడు (కామదేవుడు)నా? లేదా నా తండ్రి మిత్రుడు పులస్త్యుడా, లేక ధనాధిపుడు కుబేరుడా?
Verse 8
एवं समा चिंतयती च यावत्तावत्त्वरं रूपगुणाधिपा सा । समेत्य रंभासु महासखीभिरुवाच तां शंभुसुतां प्रहस्य
సమా ఇలా ఆలోచిస్తుండగానే, రూపగుణాధిపతినైన ఆ స్త్రీ త్వరగా అక్కడికి వచ్చింది. రంభా మరియు తన మహాసఖులతో కలిసి వచ్చి, శంభు కుమార్తెతో చిరునవ్వుతో, స్వల్పహాస్యంతో పలికింది.
Verse 112
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने द्वादशाधिकशततमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీపద్మపురాణం భూమిఖండంలో—వేనోపాఖ్యానం, గురుతీర్థమాహాత్మ్యం, చ్యవనచరిత్రం మరియు నహుషాఖ్యానం అంతర్గతంగా—నూట పన్నెండవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.