Shloka 14

The Greatness of Puruṣottama

Goloka-tattva and Rādhā–Kṛṣṇa Upāsanā

Devanagari script

नैव पश्यति तद्रूपं ध्यायति ध्यानगोचरम् । कदाचित्क्रीडतोर्देवि राधामाधवयोर्वपुः ॥ १४ ॥

Transliteration

naiva paśyati tadrūpaṃ dhyāyati dhyānagocaram | kadācitkrīḍatordevi rādhāmādhavayorvapuḥ || 14 ||

Translation

అతడు ఆ రూపాన్ని ప్రత్యక్షంగా చూడడు; ధ్యానగోచరమైనదానినే ధ్యానిస్తాడు. ఓ దేవీ, కొన్నిసార్లు క్రీడించుచున్న రాధా-మాధవుల దివ్య వపువును స్మరిస్తాడు॥१४॥

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्धः)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negative particle)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (सम्बन्धः)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• पश्यति: sees
• पश्यति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (singular)

• तत्-रूपम्: that form
• तत्-रूपम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (tasya rūpam)

• ध्यायति: meditates
• ध्यायति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ध्यै (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• ध्यान-गोचरम्: within the range of meditation
• ध्यान-गोचरम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ध्यान (प्रातिपदिक) + गोचर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (dhyānasya gocaraḥ)

• कदाचित्: sometimes
• कदाचित्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: कदाचित् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• क्रीडतोः: of the two who were playing / while the two were playing
• क्रीडतोः: Sambandha (सम्बन्धः)
• Type: Verb
• Root: क्रीड् (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्तः शतृ-प्रत्ययः (present active participle), द्विवचनस्य षष्ठी/सप्तमी (Gen./Loc. dual) रूपम्; ‘क्रीडत्’ (playing)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• राधा-माधवयोः: of Radha and Madhava
• राधा-माधवयोः: Sambandha (सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: राधा (प्रातिपदिक) + माधव (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समासः (itaretara-dvandva), षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), द्विवचनम्

• वपुः: body/form
• वपुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वपुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

Speaker

Narada (addressing Devi)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Devi
• Radha
• Madhava (Vishnu/Krishna)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes that the Lord’s divine form is primarily realized through inner contemplation (dhyāna) rather than ordinary sensory sight, highlighting bhakti as an inward, vision-giving discipline.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as loving meditation on the līlā-form of Rādhā–Mādhava; the devotee’s relationship deepens by repeatedly bringing the divine couple into the heart’s awareness.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa or Jyotiṣa) is taught in this line; the practical takeaway is dhyāna-upāsanā—disciplined visualization and mental worship as a sādhana within Purāṇic bhakti.