Shloka 8

Dialogue of Father and Son (Pitṛputra-saṃvāda) — Mohinī Episode

Devanagari script

अचिरेणाश्रमं दृष्ट्वा वामदेवस्य भूपते । आकाशस्थो महीपालो नमस्कृत्य त्वरान्वितः ॥ ८ ॥

Transliteration

acireṇāśramaṃ dṛṣṭvā vāmadevasya bhūpate | ākāśastho mahīpālo namaskṛtya tvarānvitaḥ || 8 ||

Translation

హే భూపతే! కొద్దికాలంలోనే ఆకాశంలో ఉన్న భూమిపాలుడు వామదేవుని ఆశ్రమాన్ని చూచెను; నమస్కరించి త్వరతో ముందుకు సాగెను.

Word by Word

• अचिरेण: in a short time/soon
• अचिरेण: कालाधिकरण (Temporal adjunct)
• Type: Noun
• Root: अचिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कालवाचक-तृतीया (instrumental of time)

• आश्रमम्: hermitage
• आश्रमम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव

• वामदेवस्य: of Vāmadeva
• वामदेवस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: वामदेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• भूपते: O king
• भूपते: सम्बोधन (Address/Vocative)
• Type: Noun
• Root: भूपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• आकाशस्थः: standing in the sky
• आकाशस्थः: कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: आकाश + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; सप्तमी-तत्पुरुषः (आकाशे स्थितः)

• महीपालः: the ruler of the earth (king)
• महीपालः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: मही + पाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (महेः पालः)

• नमस्कृत्य: having saluted
• नमस्कृत्य: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: नमस् + कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund) रूपम्; ‘नमस्करोति’ इत्यस्य क्त्वा-प्रत्ययः

• त्वरा-अन्वितः: endowed with haste
• त्वरा-अन्वितः: कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: त्वरा + अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (त्वरया अन्वितः/त्वरायुक्तः)

Speaker

Suta (narrating to the sages at Naimisharanya)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Vamadeva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

The verse highlights dharmic humility: even a powerful king, upon seeing a sage’s āśrama, first offers namaskāra—showing that spiritual authority (ṛṣi-tejas) is honored above worldly power.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Though not explicitly naming Viṣṇu-bhakti here, the mood of reverent surrender (namaskāra) and eagerness to seek a saint’s presence reflects the bhakti principle of approaching the holy with humility and promptness.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It implicitly teaches sadācāra (proper conduct): respectful salutation and correct approach to a guru/ṛṣi’s āśrama—an applied discipline aligned with dharma-śāstra and traditional ritual etiquette.