The Pañcarātra Vow (Haripañcaka Vrata): Observance from Śukla Ekādaśī to Pūrṇimā

Verse 1

सनक उवाच । अन्यद्व्रतं प्रवक्ष्यामि श्रृणु नारद तत्त्वतः । दुर्लभं सर्वलोकेषु विख्यातं हरिपञ्चकम् ॥ १ ॥

సనకుడు పలికెను: ఇప్పుడు మరొక వ్రతాన్ని వివరించెదను; ఓ నారదా, తత్త్వముగా వినుము. ఇది సర్వలోకములలో దుర్లభమై ‘హరిపంచక’మని ప్రసిద్ధి పొందినది।

Verse 2

नारीणां च नराणां च सर्वदुःखनिवारणम् । धर्मकामार्थमोक्षाणां निदानं मुनिसत्तम ॥ २ ॥

ఓ మునిశ్రేష్ఠా, ఇది స్త్రీపురుషులందరి సర్వదుఃఖాలను నివారించును; ధర్మ, కామ, అర్థ, మోక్షములకు ఇది మూలకారణము।

Verse 3

सर्वाभीष्टप्रदं चैव सर्वव्रतफलप्रदम् । मार्गशीर्षे सिते पक्षे दशम्यां नियतेन्द्रियः ॥ ३ ॥

ఇది సమస్త అభీష్టాలను ప్రసాదించును, సమస్త వ్రతఫలములను దయచేయును. మార్గశీర్ష మాస శుక్లపక్ష దశమినాడు ఇంద్రియనిగ్రహంతో దీనిని ఆచరించవలెను।

Verse 4

कुर्यात्स्नानादिकं कर्म दन्तधावनपूर्वकम । कृत्वा देवार्चनं सम्यक्तथा पञ्च महाध्वरान् ॥ ४ ॥

దంతధావనము ముందుగా చేసి స్నానాది కర్మలను చేయవలెను. అనంతరం దేవార్చనను సమ్యక్గా చేసి, పంచ మహాయజ్ఞములను (పంచ మహాధ్వర) కూడా ఆచరించవలెను।

Verse 5

एकाशी च भवेत्तस्मिन् दिने नियममास्थिताः । ततः प्रातः समुत्थाय ह्येकादश्यां मुनीश्वरः ॥ ५ ॥

ఆ దినమున నియమసంయమమును ఆశ్రయించి ఒక్కసారి మాత్రమే భోజనం చేయాలి. తరువాత ఏకాదశీ ప్రాతఃకాలంలో లేచి మునీశ్వరుడు విధివిధానంగా వ్రతాన్ని ఆచరించాలి।

Verse 6

स्नानं कृत्वा यथाचारं हरिं चैवार्चयेद्गृहे । स्नापयेद्देवदेवेशं पञ्चामृतविधानतः ॥ ६ ॥

ఆచారానుసారం స్నానం చేసి ఇంటిలో శ్రీహరిని ఆరాధించాలి. అలాగే పంచామృత విధానముతో దేవదేవేశ్వరునికి అభిషేకస్నానం చేయించాలి।

Verse 7

अर्चयेत्परया भक्त्या गन्धपुष्पादिभिः क्रमात् । धूपैर्दीपैश्च नैवैद्यैस्ताम्बूलैश्च प्रदक्षिणैः ॥ ७ ॥

పరమ భక్తితో క్రమంగా గంధము, పుష్పములు మొదలైనవి సమర్పించి ఆరాధించాలి; ధూపము, దీపము, నైవేద్యము, తాంబూలము సమర్పించి ప్రదక్షిణలు చేయాలి।

Verse 8

संपूज्य देवदेवेशमिमं मन्त्रमुदीरयेत् । नमस्ते ज्ञानरूपाय ज्ञानदाय नमोऽस्तुते ॥ ८ ॥

దేవదేవేశ్వరుని సమ్యక్‌గా పూజించి ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి—“జ్ఞానస్వరూపా! నీకు నమస్కారం; జ్ఞానదాతా! నీకు నమస్కారం, నీకు నా ప్రణామం.”

Verse 9

नमस्ते सर्वरूपाय सर्वसिद्धिप्रदायिने । एवं प्रणम्य देवेशं वासुदेवं जनार्दनम् ॥ ९ ॥

సర్వరూపా! సర్వసిద్ధిప్రదాతా! నీకు నమస్కారం. ఈ విధంగా దేవేశ్వరుడైన వాసుదేవ జనార్దనునికి ప్రణామం చేసి భక్తి సమర్పించాలి।

Verse 10

वक्ष्यमाणेन मन्त्रेण ह्युपवासं समर्पयेत् । पञ्चरात्रं निराहारो ह्यद्यप्रभृति केशव ॥ १० ॥

తదుపరి చెప్పబడే మంత్రంతో ఉపవాసవ్రతాన్ని సమర్పించాలి। “ఈ రోజు నుండే, ఓ కేశవా, ఐదు రాత్రులు నేను నిరాహారంగా ఉంటాను।”

Verse 11

त्वदाज्ञया जगत्स्वामिन्ममाभीष्टप्रदो भव । एवं समाप्य देवस्य उपवासं जितेन्द्रियः ॥ ११ ॥

ఓ జగత్స్వామీ! నీ ఆజ్ఞచేత నా అభీష్టాన్ని ప్రసాదించువాడవు కావాలి. ఈ విధంగా దేవుని ఉపవాసాన్ని ముగించి, ఇంద్రియనిగ్రహంతో (భక్తుడు నిలుస్తాడు)।

Verse 12

रात्रौ जागरणं कुर्यादेकादश्यामथो द्विज । द्वादश्यां च त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां जितेन्द्रियः ॥ १२ ॥

ఓ ద్విజా! ఏకాదశీ రాత్రి జాగరణం చేయాలి; అలాగే ద్వాదశీ, త్రయోదశీ, చతుర్దశీలలో కూడా ఇంద్రియనిగ్రహంతో (అనుసరించాలి)।

Verse 13

पौर्णमास्यां च कर्त्तव्यमेवं विष्ण्वर्चनं मुने । एकादश्यां पौर्णमास्यां कर्त्तव्यं जागरं तथा ॥ १३ ॥

ఓ మునీ! ఇదే విధంగా పౌర్ణమినాడు కూడా విష్ణువును ఆరాధించాలి. అలాగే ఏకాదశీ మరియు పౌర్ణమి రోజుల్లో జాగరణం కూడా చేయాలి।

Verse 14

पञ्चामृतादिपूजा तु सामान्या दिनपञ्चसु । क्षीरेण स्नापयेद्विष्णुं पौर्णमास्यां तु शक्तितः । तिलहोमश्च कर्त्तव्यस्तिलदानं तथैव च ॥ १४ ॥

పంచామృతాది పూజ ఐదు పవిత్ర దినాలలో సాధారణ విధి. కానీ పౌర్ణమినాడు శక్తి మేరకు విష్ణువును పాలతో స్నాపనం చేయాలి; అలాగే తిలహోమం మరియు తిలదానం కూడా చేయాలి।

Verse 15

ततः षष्टे दिने प्राप्ते निर्वत्यं स्वाश्रमक्रियाम् । संप्राश्य पञ्चगव्यं च पूजयेद्विधिवद्धरिम् ॥ १५ ॥

అనంతరం ఆరవ రోజు వచ్చినప్పుడు, తన ఆశ్రమధర్మానుసార కర్తవ్యాలను విధివిధానంగా నిర్వర్తించి, పంచగవ్యాన్ని ప్రాశనం చేసి, విధిపూర్వకంగా హరి (విష్ణు)ని పూజించాలి।

Verse 16

ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाद्विभवे सत्यवारितम् । ततः स्वबन्धुभिः सार्द्धं स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ॥ १६ ॥

తర్వాత సామర్థ్యం ఉన్నప్పుడు, వాక్యనిష్ఠతో బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టాలి; ఆపై తన బంధువులతో కలిసి, వాక్సంయమంతో తానే భుజించాలి।

Verse 17

एवं पौषादिमासेषु कार्त्तिकान्तेषु नारद । शुक्लपक्षे व्रतं कुर्यात्पूर्वोक्तविधिना नरः ॥ १७ ॥

హే నారదా! ఈ విధంగా పౌషం మొదలుకొని కార్తికం వరకు నెలలలో, శుక్లపక్షంలో, మనిషి ముందుగా చెప్పిన విధానంతో వ్రతాన్ని ఆచరించాలి।

Verse 18

एवं संवत्सरं कार्यं व्रतं पापप्रणाशनम् । पुनः प्राप्ते मार्गशीर्षे कुर्यादुद्यापनं व्रती ॥ १८ ॥

ఈ విధంగా పాపనాశకమైన ఈ వ్రతాన్ని ఒక సంవత్సరం పాటు ఆచరించాలి; మళ్లీ మార్గశీర్ష మాసం వచ్చినప్పుడు వ్రతధారి ఉద్యాపన (సమాప్తి కర్మ) చేయాలి।

Verse 19

एकादश्यां निराहारो भवेत्पूर्वमिव द्विज । द्वादश्यां पञ्चगव्यं च प्राशयेत्सुसमाहितः ॥ १९ ॥

హే ద్విజా! ఏకాదశీనాడు ముందువలే నిరాహారంగా ఉండాలి; ద్వాదశీనాడు మనస్సు సమాహితంగా ఉంచి పంచగవ్యాన్ని కూడా ప్రాశనం చేయాలి।

Verse 20

गन्धपुष्पादिभिः सम्यग्देवदेवं जनार्दनम् । अभ्यर्च्योपायनं दद्याद्ब्राह्यणाय जितेन्द्रियः ॥ २० ॥

గంధపుష్పాదులతో దేవదేవుడు జనార్దనుని యథావిధిగా ఆరాధించి, ఇంద్రియజయుడై బ్రాహ్మణునికి శ్రద్ధతో ఉపాయనాన్ని సమర్పించాలి।

Verse 21

पायसं मधुसंमिश्रं घृतयुक्तं फलान्वितम् । सुगन्धजलसंयुक्तं पूर्णकुम्भं सदक्षिणम् ॥ २१ ॥

తేనె కలిపిన, నెయ్యి కలిగిన, ఫలాలతో కూడిన పాయసం; సుగంధజలంతో నిండిన పూర్ణకుంభం—సముచిత దక్షిణతో కలిసి—అర్పించాలి।

Verse 22

वस्त्रेणाच्छादितं कुम्भं पञ्चरत्नसमन्वितम् । दद्यादध्यात्मविदुषे ब्राह्मणाय मुनीश्वर ॥ २२ ॥

ఓ మునీశ్వరా! వస్త్రంతో కప్పబడిన, పంచరత్నాలతో సమన్వితమైన కుంభాన్ని అధ్యాత్మవిద్యలో నిపుణుడైన బ్రాహ్మణునికి దానం చేయాలి।

Verse 23

सर्वात्मन् सर्वभूतेश सर्वव्यापिन्सनातन । परमान्नप्रदानेन सुप्रीतो भव माधव ॥ २३ ॥

ఓ సర్వాత్మా, సర్వభూతేశా, సర్వవ్యాపి సనాతన మాధవా! ఈ పరమాన్నప్రదానంతో అత్యంత ప్రసన్నుడవు కావాలి।

Verse 24

अनेन पायसं दत्त्वा ब्राह्मणान्भोजयेत्ततः । शक्तितो बन्धुभिः सार्द्धं स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ॥ २४ ॥

ఈ విధంగా పాయసం దానం చేసి, తరువాత బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టాలి. ఆపై శక్తి మేరకు బంధువులతో కలిసి తానూ భుజించాలి, వాక్సంయమంతో।

Verse 25

व्रतमेतत्तु यः कुर्याद्धरिपञ्चकसंज्ञितम् । न तस्य पुनरावृत्तिर्ब्रह्यलोकात्कदाचन ॥ २५ ॥

‘హరిపంచక’ అనే ఈ వ్రతాన్ని ఎవడు ఆచరిస్తాడో, అతనికి బ్రహ్మలోకమునుండి కూడా ఎప్పటికీ పునరావృత్తి (పునర్జన్మ) ఉండదు।

Verse 26

व्रतमेतत्प्रकर्त्तव्यमिच्छद्भिर्मोक्षमुत्तम् । समस्तपापकान्तारदावानलसमं द्विज ॥ २६ ॥

హే ద్విజా! పరమ మోక్షాన్ని కోరువారు ఈ వ్రతాన్ని తప్పక ఆచరించాలి; ఇది సమస్త పాపరూప అరణ్యాన్ని దహించే దావానలంలాంటిది।

Verse 27

गवां कोटिसहस्त्राणि दत्त्वा यत्फलमाप्नुयात् । तत्फलं लभ्यते पुम्भिरेतस्मादुपवासतः ॥ २७ ॥

కోట్లకొద్దీ వేల గోవులను దానం చేసిన ఫలము ఏదో, అదే ఫలము ఈ ఉపవాసం ద్వారా మనుష్యునికి లభిస్తుంది।

Verse 28

यस्त्वेतच्छृणुयाद्भक्त्या नारायणपरायणः । स मुच्यते महाघोरैः तापकानां च कोटिभिः ॥ २८ ॥

నారాయణుని శరణు పొందినవాడై భక్తితో దీనిని వినేవాడు, మహాఘోరమైన తాపాల నుండి—కోట్లకొద్దీ క్లేశాల నుండికూడా—విముక్తుడవుతాడు।

Verse 29

इति श्रीबृहन्नांरदीयपुराणं पूर्वभागे प्रथमपादे व्रताख्याने मार्गशीर्षशुल्कैकादशीमासभ्य पौर्णिमापर्यन्तं पञ्चरात्रिव्रतं नामैकविंशोऽध्यायः ॥ २१ ॥

ఇట్లు శ్రీబృహన్నారదీయ పురాణము పూర్వభాగము ప్రథమపాదములో వ్రతాఖ్యాన విభాగంలో, మార్గశీర్ష శుక్ల ఏకాదశి నుండి పౌర్ణమి వరకు వర్ణితమైన ‘పంచరాత్రి వ్రతం’ అనే ఇరవై ఒకటవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।