Shloka 36

Adhyaya 88 — The Manifestation of the Matrikas and the Slaying of Raktabija

Sanskrit

नखैर्विदारितांश्चान्यान् भक्षयन्ती महासुरान् ।

नारसिंही चचाराजौ नादापूर्णदिगन्तरा ॥

Transliteration

nakhair vidāritāṃś cānyān bhakṣayantī mahāsurān /

nārasiṃhī cacārājau nādāpūrṇa-digantarā //

Translation

ఇతరులను తన గోళ్లతో చీల్చి, మహాసురులను మ్రింగి నరసింహీ యుద్ధరంగంలో సంచరించింది; ఆమె గర్జనలతో దిక్కులు, మధ్యాకాశం నిండిపోయాయి।

Word by Word

• नखैः: with (her) claws
• नखैः: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण), बहुवचन

• विदारितान्: torn apart
• विदारितान्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वि + दृ (धातु) → विदारित (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), बहुवचन; विशेषणम् (अन्यान्)

• च: and
• च: सम्बन्ध (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• अन्यान्: others
• अन्यान्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण/सर्वनाम-प्रयोगः (pronominal adjective)

• भक्षयन्ती: devouring
• भक्षयन्ती: कर्ता (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: भक्ष् (धातु) → भक्षयन्ती (कृदन्त, शतृ)
• Form: वर्तमानकालिक कृदन्त (शतृ/Present active participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः—‘(सा) भक्षयन्ती’

• महासुरान्: great demons
• महासुरान्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + असुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्मपदार्थे; समासः—महान् असुरः

• नारसिंही: Narasimhi
• नारसिंही: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारसिंही (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देवीविशेषः (Narasimhi)

• चचार: roamed; moved about
• चचार: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• अजौ: in the battlefield
• अजौ: अधिकरण (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन; ‘अज’ = युद्धभूमिः/रणः (battlefield)

• नाद-आपूर्ण-दिगन्तरा: filling the quarters with her roar
• नाद-आपूर्ण-दिगन्तरा: कर्तृसम्बन्धी विशेषण (Attribute/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नाद (प्रातिपदिक) + आपूर्ण (कृदन्त, क्त) + दिगन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—नादेन आपूर्णानि दिगन्तराणि यस्याः/या; विशेषणम् (नारसिंही)

Speakers

• Narrative voice within the Devi Mahatmyam

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "raudra", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Primary Deities

• Nārasiṃhī

Shakti Aspects

• Nārasiṃhī (Mātṛkā)

Key Themes

• Shaktism
• Fierce protective power
• Sound/roar symbolism
• Asura destruction

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Protective fury is portrayed as sacred when it defends the vulnerable and restores balance; fearsome energy is not condemned when yoked to dharma.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Episodic narrative; serves as theological exemplification of divine powers rather than cosmology.

What is the esoteric significance?

The roar is mantra-like force that dispels inner darkness; claws signify direct, uncompromising removal of deep-seated negativity.