Shloka 56

Adhyaya 81 — Suratha and Samadhi Seek Sage Medhas; Introduction to Mahamaya and the Madhukaitabha Origin Account

Sanskrit

त्वयैव धार्यते सर्वं त्वयैतत्सृज्यते जगत् ।

त्वयैतत्पाल्यते देवि त्वमस्यन्ते च सर्वदा ॥

Transliteration

tvayaiva dhāryate sarvaṁ tvayaitat sṛjyate jagat | tvayaitat pālyate devi tvam asy ante ca sarvadā ||

Translation

నీ వల్లనే ఇదంతా ధారితమవుతుంది; నీ వల్లనే ఈ జగత్తు సృష్టించబడుతుంది. ఓ దేవీ, నీ వల్లనే ఇది రక్షింపబడుతుంది; చివరికి నీవే దీనిని ఎల్లప్పుడూ లయముచేస్తావు।

Word by Word

• त्वया: by you
• त्वया: Karaṇa (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• एव: indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधारण

• धार्यते: is sustained/held
• धार्यते: Kriyā (क्रिया/Verbal action)
• Type: Verb
• Root: धृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (Passive), आत्मनेपद

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma→Karta in passive (कर्म कर्तृवत्/Passive subject)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Passive subject), एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Karaṇa (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Karma→Karta in passive (कर्म कर्तृवत्)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Passive subject), एकवचन

• सृज्यते: is created
• सृज्यते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)
• Form: लट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (Passive), आत्मनेपद

• जगत्: the world
• जगत्: Karma→Karta in passive (कर्म कर्तृवत्)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Passive subject/apposition to एतत्), एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Karaṇa (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Karma→Karta in passive (कर्म कर्तृवत्)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Passive subject), एकवचन

• पाल्यते: is protected/maintained
• पाल्यते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पाल् (धातु)
• Form: लट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (Passive), आत्मनेपद

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• अस्य: of this (world)
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन

• अन्ते: at the end
• अन्ते: Adhikaraṇa (अधिकरण/Time-location)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय (conjunction)

• सर्वदा: always
• सर्वदा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

Speakers

• Brahmā to Devī

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Primary Deities

• Devī
• Brahmā

Shakti Aspects

• Mahāśakti as creator-preserver-destroyer (trimūrti-functions in Devī)

Key Themes

• Cosmology
• Non-sectarian supremacy of Devī
• Cyclic time (creation and dissolution)
• Shaktism

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

All agency—origin, continuity, and cessation—is traced to Devī; the practitioner is invited to see dependence on the divine in every phase of existence.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

A direct statement of Sarga (creation) and Pratisarga (re-creation/dissolution cycles) in devotional form.

What is the esoteric significance?

Psychologically, Devī is the power behind arising (birth of thoughts), sustaining (attention), and dissolution (sleep/death/absorption), indicating an inner cosmology mirrored in consciousness.