Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

Adhyaya 75The Fall and Restoration of Revatī Nakṣatra and the Birth of Raivata Manu

तान्तु यौवनिनीं दृष्ट्वा कान्यकां रूपशालिनीम् ।

स मुनिश्चिन्तमामास कोऽस्या भर्ता भवेदिति ॥

tāṃ tu yauvaninīṃ dṛṣṭvā kānyakāṃ rūpaśālinīm / sa muniś cintamāmāsa ko 'syā bhartā bhaved iti

కానీ ఆమెను యౌవనస్థగా, సౌందర్యసంపన్నగా చూచి ముని ఆలోచించాడు—“ఈమెకు వరుడు ఎవరు అవుతారు?”

ताम्her
ताम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तुbut/then
तु:
सम्बन्धसूचक (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
यौवनिनीम्a young woman, in youth
यौवनिनीम्:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootयौवनिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifies ताम्/कान्यकाम्)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकालक्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + त्वा
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund)
कान्यकाम्a maiden
कान्यकाम्:
कर्म (Object; apposition to ताम्)
TypeNoun
Rootकान्यका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
रूप-शालिनीम्possessing beauty
रूप-शालिनीम्:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootरूप (प्रातिपदिक) + शालिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (रूपं शालते/अस्ति यस्याः = possessing beauty)
he
:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मुनिःthe sage
मुनिः:
कर्ता (Subject, appositive)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चिन्तमामासthought, reflected
चिन्तमामास:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कःwho?
कः:
कर्ता (Subject of भवेत्)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नवाचक (interrogative)
अस्याःof her
अस्याः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
भर्ताhusband
भर्ता:
प्रथमा-सम्बन्ध (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भवेत्might be, should be
भवेत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
वाक्यसमाप्ति/उक्ति-चिह्न (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative)
Markandeya narrating

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "karuna", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Gṛhastha-transition (marriage arrangement)Social dharmaSage as guardian/elder

FAQs

The verse reflects āśrama-dharma continuity: even in ascetic settings, guardians consider the rightful social placement and protection of a dependent, aligning personal welfare with societal order.

Ākhyāna/Vamśānucarita thread: it advances the personal narrative toward alliance/lineage outcomes.

The search for a ‘fit husband’ symbolizes the search for a complementary principle—union that stabilizes and channels beauty/power into dhārmic expression.