Next Verse

Shloka 1

Adhyaya 60Descriptions of Kimpurusha-varsha, Hari-varsha, Ilavrita (Meru-varsha), Ramyaka, and Hiranyamaya

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणेऽथोत्तरकुरुकथनं नामैकोनषष्टितमोऽध्यायः ।

षष्टितमोऽध्यायः—

मार्कण्डेय उवाच ।

यत्तु किम्पुरुषं वर्षं तत् प्रवक्ष्याम्यहं द्विज ।

यत्रायुर् दशसाहस्रं पुरुषाणां वपुष्मताम् ॥

iti śrī-mārkaṇḍeya-purāṇe 'thottara-kuru-kathanaṃ nāmaikonaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ | ṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ— mārkaṇḍeya uvāca | yat tu kiṃpuruṣaṃ varṣaṃ tat pravakṣyāmy ahaṃ dvija | yatrāyur daśa-sāhasraṃ puruṣāṇāṃ vapuṣmatām ||

ఇట్లు శ్రీ మార్కండేయ పురాణంలో ‘ఉత్తర-కురు వృత్తాంతం’ అనే యాభై తొమ్మిదవ అధ్యాయం ముగిసింది. తదుపరి అరవవ అధ్యాయం. మార్కండేయుడు అన్నాడు—హే ద్విజా, ఇప్పుడు నేను కింపురుష అనే దేశాన్ని వర్ణిస్తాను; అక్కడ దేహధారులైన మనుష్యులకు పది వేల సంవత్సరాల ఆయుష్షు ఉంటుంది।

itithus
iti:
Vākyopasaṃhāra (वाक्योपसंहार)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (closure/quotative)
śrī-mārkaṇḍeya-purāṇein the Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa
śrī-mārkaṇḍeya-purāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक) + mārkaṇḍeya (प्रातिपदिक) + purāṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (title-compound)
athathen
atha:
Vākyārambha (वाक्यारम्भ)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; आरम्भ/अनन्तर (then/now)
uttara-kuru-kathanamthe narration of Uttara-Kuru
uttara-kuru-kathanam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootuttara (प्रातिपदिक) + kuru (प्रातिपदिक) + kathana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (uttarakurūṇāṃ kathanam)
nāmanamed
nāma:
Saṃjñā-bodhaka (संज्ञाबोधक)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; नाम-शब्दः (designation marker: ‘named’)
ekona-ṣaṣṭitamaḥfifty-ninth
ekona-ṣaṣṭitamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootekona (प्रातिपदिक) + ṣaṣṭitama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; संख्यावाचक-तत्पुरुषः (‘one-less-than-sixtieth’ = 59th)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
ṣaṣṭitamaḥsixtieth
ṣaṣṭitamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootṣaṣṭitama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
mārkaṇḍeyaḥMārkaṇḍeya
mārkaṇḍeyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmārkaṇḍeya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
yatwhich
yat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
tuindeed
tu:
Vākyasambandha (वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वय (but/indeed)
kiṃpuruṣamKiṃpuruṣa (name)
kiṃpuruṣam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkiṃpuruṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
varṣamregion/land (varṣa)
varṣam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvarṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
tatthat
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; निर्देश (that)
pravakṣyāmiI will explain
pravakṣyāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra√vac (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम्
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
dvijaO twice-born
dvija:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
yatrawhere
yatra:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्ध-देशवाचक (relative locative adverb: where)
āyuḥlifespan
āyuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootāyus (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
daśa-sāhasramten thousand
daśa-sāhasram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdaśa (प्रातिपदिक) + sāhasra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; द्विगु-समासः (daśa sahasrāṇi = ten thousand)
puruṣāṇāmof men
puruṣāṇām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootpuruṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
vapuṣmatāmof the embodied
vapuṣmatām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvapuṣmat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive adjective: ‘having a body’)
Mārkaṇḍeya (speaker within the narrative)

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Sacred geographyMythic anthropology (lifespans)Textual colophon/structuring

FAQs

Different realms reflect different conditions of embodied life; longevity is presented as environmentally and dharmically conditioned, not merely biological.

Cosmography and world-ordering (sarga/pratisarga adjunct), with anthropological notes (lifespan) typical of varṣa descriptions.

Ten-thousand-year lifespan motifs indicate a subtler density of embodiment and a slower karmic tempo—time itself appears graded across cosmic regions.