Shloka 17
Adhyaya 50 — Mind-Born Progeny, Svayambhuva Manu’s Lineage, and Brahmā’s Ordinance to Duḥsaha (Alakṣmī’s Retinue)
प्रजापतिः स जग्राह तयोर्यज्ञः सदक्षिणः ।
पुत्रो जज्ञे महाभाग ! दम्पतीमिथुनं ततः ॥
prajāpatiḥ sa jagrāha tayor yajñaḥ sadakṣiṇaḥ | putro jajñe mahābhāga dampatī-mithunaṃ tataḥ ||
ఆ ప్రజాపతి ఆమెను భార్యగా స్వీకరించాడు; ఆ దంపతుల నుండి యజ్ఞుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు, అతనితో పాటు దక్షిణా (సహధర్మిణి) కూడా—ఇట్లు దంపతులుగా నిలిచారు.
FAQs
The verse presents yajña (sacrifice) as a foundational cosmic principle: order and prosperity arise when yajña is joined with dakṣiṇā (right offering/reciprocity). It implies that ritual, duty, and rightful giving are inseparable in sustaining dharma.
Primarily Sarga/Pratisarga-style genealogical creation (lineages of beings) and supports Manvantara narration by situating divine progeny within the Svāyambhuva era.
Yajña symbolizes transformative action offered to the cosmic whole; Dakṣiṇā symbolizes the ‘completion’ of action through right intent and right return. Their union encodes the teaching that spiritual work must be sealed by generosity and correctness.