Shloka 73
Adhyaya 45 — Jaimini’s Cosmological Questions and the Opening of Markandeya’s Account of Primary Creation
एतत्समस्तं जानीयात् क्षेत्रक्षेत्रज्ञलक्षणम् ।
इत्येष प्राकृतः सर्गः क्षेत्रज्ञाधिष्ठितस्तु सः ।
अबुद्धिपूर्वः प्रथमः प्रादुर्भूतस्तडिद्यथा ॥
etatsamastaṃ jānīyāt kṣetrakṣetrajñalakṣaṇam | ityeṣa prākṛtaḥ sargaḥ kṣetrajñādhiṣṭhitas tu saḥ | abuddhipūrvaḥ prathamaḥ prādurbhūtas taḍid yathā
ఇదంతా క్షేత్రం మరియు క్షేత్రజ్ఞుని లక్షణమని గ్రహించాలి. ఈ విధంగా క్షేత్రజ్ఞుని అధిష్ఠానంలో ఉన్నది ఈ ప్రాకృత సృష్టి; ఇది మొదటిది, బుద్ధి పుట్టకముందే ఉద్భవించి—మెరుపులా అకస్మాత్తుగా ప్రత్యక్షమైంది.
{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
Creation is not merely mechanical: it is ‘presided over’ by a knowing principle; therefore, knowledge (jñāna) is central to understanding reality and one’s place within it.
Directly Sarga (primary creation), concluding the prākṛta-sarga description and its supervision by kṣetrajña.
‘Like lightning’ suggests instantaneous manifestation from the causal level—analogous to sudden insight where the witness-principle is recognized prior to thought (abuddhipūrva).