Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

Adhyaya 34Madālāsā’s Instruction on Sadācāra (Householder Conduct, Purity, and Daily Rites)

न गच्छन्न च तिष्ठन् वै विण्मूत्रोत्सर्गमात्मवान् ।

कुर्वोत नैव चाचामन् यत् किञ्चिदपि भक्षयेत् ॥

na gacchan na ca tiṣṭhan vai viṇ-mūtrotsargam ātmavān | kurvota naiva cācāman yat kiñcid api bhakṣayet ||

ఆత్మనియంత్రణ గలవాడు నడుస్తూ గానీ నిలబడి గానీ మలమూత్ర విసర్జన చేయకూడదు. అలాగే ఆచమనం చేయకుండా ఏదీ భుజించకూడదు.

not
:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
गच्छन्while going
गच्छन्:
क्रियाविशेषण (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषण-भाव (while going)
not
:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
and
:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
तिष्ठन्while standing
तिष्ठन्:
क्रियाविशेषण (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषण-भाव (while standing)
वैindeed
वै:
अवधारण (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/खलु-अर्थ (emphatic particle)
विण्मूत्रोत्सर्गम्evacuation of feces and urine
विण्मूत्रोत्सर्गम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविण् + मूत्र + उत्सर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी/तत्पुरुष-समास (विण्मूत्रयोः उत्सर्गः)
आत्मवान्a self-controlled man
आत्मवान्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआत्मवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; गुणवाचक-नाम (self-controlled person)
कुर्वीतshould do
कुर्वीत:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
not
:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
एवat all/indeed
एव:
अवधारण (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
and
:
समुच्चय (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
आचामन्while performing ācāmana (sipping water)
आचामन्:
क्रियाविशेषण (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ-चम् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/शानच्-प्रयोगसदृश; here as participial/gerundial sense), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषण-भाव (while sipping water/ācāmana)
यत्that which
यत्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
किञ्चित्anything
किञ्चित्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; अनिश्चितार्थ (something/anything)
अपिeven
अपि:
सम्बन्ध (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (even/also)
भक्षयेत्should eat
भक्षयेत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभक्ष् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
Dharmic instruction within the Markandeya Purana’s didactic discourse (speaker not specified in the provided extract)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "dharma", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaŚauca (purity)Bodily disciplineRitual cleanliness

FAQs

Dharma includes bodily mindfulness: proper posture and place for evacuation prevents harm, disrespect, and impurity. Ācamana before eating marks a transition from ordinary activity to sanctified consumption.

Ancillary dharma/ācāra content; not a pañcalakṣaṇa narrative unit.

Walking/standing evacuation symbolizes restless, uncontrolled life-force; the instruction aims at grounding and containment (saṃyama). Ācamana represents inner ‘reset’—purifying speech/breath before taking food that becomes the body.