
श्राद्धफलनिर्णयः (Śrāddha-phala-nirṇayaḥ)
Nature of the Self
ఈ అధ్యాయంలో మదాలస శ్రాద్ధఫల నిర్ణయాన్ని వివరిస్తుంది. చంద్రతిథులు, నక్షత్రాల ప్రకారం విధివిధానాలతో చేసిన శ్రాద్ధం పితృదేవతలకు తృప్తి, వంశవృద్ధి, ఆయుష్షు, ఆరోగ్యం, ధనం, కీర్తి పెరుగుదలను ఇస్తుంది; అనుచిత కాలంలో లేదా అవిధిగా చేస్తే ఫలం తగ్గుతుంది।
Verse 1
इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे श्राद्धकल्पो नाम द्वात्रिंशोऽध्यायः । त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः मदालसोवाच— प्रतिपद्धनलाभाय द्वितीया द्विपदप्रदा । वरार्थिनी तृतीया तु चतुर्थो शत्रुनाशिनी ॥
శ్రీ మార్కండేయ పురాణంలో ‘శ్రాద్ధ-కల్ప’ అనే ముప్పై రెండవ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు ముప్పై మూడవ అధ్యాయం ప్రారంభమవుతుంది. మదాలస చెప్పింది— ప్రతిపద తిథినాడు కామ్య శ్రాద్ధం చేస్తే ధనలాభం; ద్వితీయనాడు పశు/గోసంపద లభిస్తుంది; తృతీయ వరార్థులకు; చతుర్థి శత్రునాశకారి।
Verse 2
श्रियां प्राप्रोति पञ्चम्यां षष्ठ्यां पूज्यो भवेन्नरः । गणाधिपत्यं सप्तम्यामष्टम्यां वृद्धिमुत्तमाम् ॥
పంచమి నాడు సమృద్ధి లభిస్తుంది; షష్ఠి నాడు మనిషి పూజ్యుడవుతాడు. సప్తమి నాడు గణాలు/పరివారాలపై నాయకత్వం పొందుతాడు; అష్టమి నాడు ఉత్తమ వృద్ధి, అభ్యుదయం పొందుతాడు।
Verse 3
स्त्रियो नवम्यां प्राप्रोति दशम्यां पूर्णकामताम् । वेदांस्तथाप्नुयात् सर्वानेकादश्यां क्रियापरः ॥
నవమి నాడు స్త్రీలాభం (అంటే వివాహ/సహచర్యంలో విజయము) కలుగుతుంది; దశమి నాడు సమస్త కోరికల సంపూర్ణ సిద్ధి లభిస్తుంది. ఏకాదశి నాడు కర్మానుష్ఠానభక్తుడు సమస్త వేదఫలమును, అనగా సమగ్ర వైదిక జ్ఞానాన్ని పొందుతాడు।
Verse 4
द्वादश्यां जयलाभञ्च प्राप्रोति पितृपूजकः । प्रजां मेधां पशुं वृद्धिं स्वातन्त्र्यं पुष्टमुत्तमाम् ॥
ద్వాదశీ తిథిన శ్రాద్ధం చేసి పితృదేవతలను ఆరాధించువాడు విజయమును లాభమును పొందును; అతనికి సంతానం, బుద్ధి, పశు-ధనం, వృద్ధి-సమృద్ధి, స్వాతంత్ర్యం మరియు ఉత్తమ పుష్టి-బలం లభించును।
Verse 5
दीर्घमायुरथैश्वर्यं कुर्वाणस्तु त्रयोदशीम् । अवाप्रोति न सन्देहः श्राद्धं श्रद्धापरो नरः ॥
శ్రద్ధగల పురుషుడు త్రయోదశీ తిథిన శ్రాద్ధం చేయుటవలన దీర్ఘాయుష్షును మరియు సమృద్ధిని పొందును—ఇందులో సందేహము లేదు।
Verse 6
यथासम्भावितान्नेन श्राद्धसम्पत्समन्वितः । युवानः पितरो यस्य मृताः शस्त्रेण वा हताः ॥
శ్రాద్ధానికి తగిన ఉపకరణములతో సమ్యక్గా సిద్ధమై, తన సామర్థ్యానుసారంగా అన్నమును సమర్పించి—ఎవరి తల్లిదండ్రులు చిన్న వయసులో మరణించిరో లేదా ఆయుధఘాతంతో హతులైరో…
Verse 7
तेन कार्यं चतुर्दश्यां तेषां प्रीतिमभीप्सता । श्राद्धं कुर्वन्नमावास्यां यत्नेन पुरुषः शुचिः ॥
కాబట్టి వారి తృప్తిని కోరుచు శుచియైన మనిషి చతుర్దశీ తిథిన వారికి శ్రద్ధతో శ్రాద్ధం చేయవలెను; అమావాస్యన కూడా శ్రాద్ధం చేయవలెను।
Verse 8
सर्वान् कामानवाप्रोति स्वर्गञ्चानन्तमश्नुते । कृत्तिकासु पितॄन् अर्च्य स्वर्गमाप्रोति मानवः ॥
అతడు సమస్త కావ్యమైన వస్తువులను పొందును మరియు అంతులేని స్వర్గసుఖాన్ని అనుభవించును। కృత్తికా నక్షత్రంలో పితృదేవతలను పూజించువాడు స్వర్గాన్ని పొందును।
Verse 9
अपत्यकामो रोहिण्यां सौम्ये चोजस्वितां लभेत् । शौर्यमार्द्रासु चाप्रोति क्षेत्रादि च पुनर्वसौ ॥
సంతానకాముడు రోహిణీ నక్షత్రంలో శ్రాద్ధం చేయాలి; సౌమ్య (మృగశిర) నక్షత్రంలో బలము, తేజస్సు లభిస్తాయి. ఆర్ద్రలో శౌర్యం పొందుతాడు; పునర్వసులో క్షేత్రాది సంపదను పొందుతాడు.
Verse 10
पुष्टिं पुष्ये सदाभ्यर्च्य आश्लेषासु वरान् सुतान् । मघासु स्वजनश्रैष्ठ्यं सौभाग्यं फाल्गुनीषु च ॥
పుష్య నక్షత్రంలో పితృపూజ/శ్రాద్ధం చేస్తే పుష్టి, సమృద్ధి లభిస్తాయి; ఆశ్లేషలో ఉత్తమ పుత్రులు కలుగుతారు. మఘలో స్వజనుల మధ్య ప్రతిష్ఠ, ఫాల్గునీలలో సౌభాగ్యం పొందుతాడు.
Verse 11
प्रदानशीलो भवति सापत्यश्चोत्तरासु च । प्रयाति श्रेष्ठतां सत्यं हस्ते श्राद्धप्रदो नरः ॥
ఉత్తరా నక్షత్రాలలో (ఉత్తరఫాల్గుని మొదలైనవి) దానశీలుడై సంతానవంతుడవుతాడు; హస్త నక్షత్రంలో శ్రాద్ధం అర్పించిన పురుషుడు నిజంగా శ్రేష్ఠత/ప్రాధాన్యం పొందుతాడు.
Verse 12
रूपयुक्तश्च चित्रासु तथापत्यान्यवाप्नुयात् । वाणिज्यलाभदा स्वातिर्विशाखा पुत्रकामदा ॥
చిత్రా నక్షత్రంలో సౌందర్య/ఆకర్షణతో యుక్తుడై సంతానం పొందుతాడు. స్వాతీ వ్యాపార లాభాలను ఇస్తుంది; విశాఖా ఇష్టమైన పుత్రుని ప్రసాదిస్తుంది.
Verse 13
कुर्वन्तश्चानुराधासु लभन्ते चक्रवर्तिताम् । आधिपत्यञ्च ज्येष्ठासु मूले चारोग्यमुत्तमम् ॥
అనురాధ నక్షత్రంలో శ్రాద్ధం చేస్తే చక్రవర్తిత్వం పొందుతారు; జ్యేష్ఠలో ప్రభుత్వం, మూలలో ఉత్తమ ఆరోగ్యం లభిస్తుంది.
Verse 14
आषाढासु यशः प्राप्तिरुत्तरासु विषोकता । श्रवणे च शुभान् लोकान् धनिष्ठासु धनं महत् ॥
ఆషాఢా నక్షత్రాలలో కామ్య-శ్రాద్ధం చేసినవాడు కీర్తిని పొందుతాడు; ఉత్తరా నక్షత్రాలలో చేస్తే శోకముక్తి; శ్రవణంలో చేస్తే శుభలోకప్రాప్తి; ధనిష్ఠలో చేస్తే మహాధనలాభం కలుగుతుంది.
Verse 15
वेदवित्त्वमभिजिति भिषक्सिद्धन्तु वारुणे । अजाविकं प्रौष्ठपदे विन्देद् गास्तु तथोत्तरे ॥
అభిజిత్ నక్షత్రంలో (శ్రాద్ధం చేస్తే) వేదాధికారం/పారంగత్యం లభిస్తుంది; వారుణంలో వైద్యుడిగా సిద్ధి కలుగుతుంది; ప్రౌష్ఠపదంలో మేకలు, గొర్రెలు లభిస్తాయి; ఉత్తరాలో గోవులు లభిస్తాయి.
Verse 16
रेवतीषु तथा कुप्यमश्विनीषु तुरङ्गमान् । श्राद्धं कुर्वंस्तथाप्रोति भरणीष्वायुरुत्तमम् । तस्मात् काम्यानि कुर्वोत ऋक्षेष्वेतेषु तत्त्ववित् ॥
రేవతీ నక్షత్రంలో (శ్రాద్ధం చేస్తే) లోహాలు/పరికరాలు వంటి కుప్యాలు లభిస్తాయి; అశ్వినీలో గుర్రాలు లభిస్తాయి; భరణీలో శ్రాద్ధం చేసినవాడు ఉత్తమ దీర్ఘాయుష్షును పొందుతాడు. కాబట్టి తత్త్వజ్ఞుడు ఈ నక్షత్రాలలో కామ్యకర్మలు చేయాలి.
The chapter investigates how ritual timing (tithi and nakṣatra) functions as a disciplined ethical-ritual mechanism: śrāddha performed with śraddhā (faith), śauca (purity), and proper offering is presented as both a duty to the pitṛs and a regulated means for obtaining defined outcomes (phala).
It does not advance a Manvantara sequence or cosmic chronology; instead, it contributes to the Purāṇic dharma-analytic layer by codifying ancestral rites and their results within a calendrical framework.
This Adhyaya is outside the Devi Mahatmyam (Adhyāyas 81–93) and contains no śākta stuti, goddess-epithets, or battle narrative; its focus is pitṛ-ritual jurisprudence (śrāddha-kalpa/phala) delivered by Madālasa.