Shloka 12

Adhyaya 32 — Sankhya Philosophy

Sanskrit

लशुनं गृञ्जनञ्चैव पलाण्डं पिण्डमूलकम् ।

करम्भं यानि चान्यानि हीनानि रसवर्णतः ॥

Transliteration

laśunaṃ gṛñjanaṃ caiva palāṇḍaṃ piṇḍamūlakam / karambhaṃ yāni cānyāni hīnāni rasavarṇataḥ

Translation

వెల్లుల్లి, గృంజనము, ఉల్లిపాయ, పిండమూలకము, కరంభము మరియు రుచి-వర్ణాలలో హీనమైన ఇతర పదార్థాలు—ఇవన్నీ వర్జించవలెను.

Word by Word

• लशुनम्: garlic
• लशुनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लशुन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• गृञ्जनम्: carrot (gṛñjana)
• गृञ्जनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गृञ्जन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एव: also/indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphatic particle)

• पलाण्डम्: onion
• पलाण्डम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पलाण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पिण्डमूलकम्: a round radish (piṇḍa-mūlaka)
• पिण्डमूलकम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड + मूलक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (पिण्डवत् मूलकम्)

• करम्भम्: karambha (a gruel/mixture)
• करम्भम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: करम्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• यानि: which (things)
• यानि: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; relative pronoun

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• अन्यानि: other
• अन्यानि: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying yāni)

• हीनानि: inferior/deficient
• हीनानि: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हीन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; predicate adjective

• रसवर्णतः: in respect of taste and color
• रसवर्णतः: Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान-अर्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: रस + वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb) = 'from the standpoint of'; base compound रसवर्ण (taste & color)

Speakers

• Dharmic instruction within the Markandeya Purana’s didactic discourse (speaker not explicit in the provided extract)

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "dharma", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes

• Dharma
• Śrāddha
• Pitṛ-pūjā
• Dietary restrictions

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Śrāddha is portrayed as a rite of refinement: offerings should be fitting in quality and character. Avoidance of pungent or ‘inferior’ items expresses a ritual aesthetic of purity and restraint.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Ancillary dharma/ritual guidance rather than a Pancalakṣaṇa category.

What is the esoteric significance?

Taste/color are proxies for guṇa-associations in ritual imagination; selecting ‘clean’ and pleasing substances symbolizes harmonizing the offering so it becomes an unobstructed vehicle of remembrance and gratitude.