Shloka 7

Adhyaya 15 — Karmic Retribution: Rebirths After Naraka and the King’s Compassion in Hell

Sanskrit

विश्वासहन्ता च नरो मीनयोनौ प्रजायते । धान्यं यवांस्तिलान् माषान् कुलत्थान् सर्षपांश्चणान् ॥

Transliteration

viśvāsahantā ca naro mīnayonau prajāyate / dhānyaṃ yavāṃstilān māṣān kulatthān sarṣapāṃścaṇān

Translation

యెవడు విశ్వాసాన్ని ధ్వంసం చేస్తాడో అతడు చేప గర్భంలో జన్మిస్తాడు. మరియు యవం, నువ్వులు, మాషం, కుల్థం, ఆవాలు, శనగలు మొదలైన ధాన్యాలను దొంగిలించువాని ఫలం తదుపరి శ్లోకంలో చెప్పబడింది।

Word by Word

• विश्वास-हन्ता: one who betrays trust
• विश्वास-हन्ता: कर्ता (subject)
• Type: Noun
• Root: विश्वास (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) → हन्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वासस्य हन्ता = destroyer of trust)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• नरः: a man
• नरः: कर्ता (subject apposition)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मीन-योनौ: in a fish-womb/as a fish
• मीन-योनौ: अधिकरण (location/state)
• Type: Noun
• Root: मीन (प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मीनस्य योनि = fish-womb/species)

• प्रजायते: is born
• प्रजायते: क्रिया (verb)
• Type: Verb
• Root: प्र + जन् (धातु)
• Form: लट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• धान्यम्: grain
• धान्यम्: कर्म (object; list item)
• Type: Noun
• Root: धान्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• यवान्: barleys
• यवान्: कर्म (object; list item)
• Type: Noun
• Root: यव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• तिलान्: sesame seeds
• तिलान्: कर्म (object; list item)
• Type: Noun
• Root: तिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• माषान्: black gram beans
• माषान्: कर्म (object; list item)
• Type: Noun
• Root: माष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• कुलत्थान्: horse-gram
• कुलत्थान्: कर्म (object; list item)
• Type: Noun
• Root: कुलत्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• सर्षपान्: mustard seeds
• सर्षपान्: कर्म (object; list item)
• Type: Noun
• Root: सर्षप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• चणान्: chickpeas
• चणान्: कर्म (object; list item)
• Type: Noun
• Root: चण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (enclitic; from -श्च)

Speakers

• Not specified in input (didactic narration)

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes

• Dharma
• Trust and social order
• Theft (food staples)
• Karma and rebirth

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Trust is treated as a moral pillar; to break it is to ‘kill’ a social lifeline. Theft of staple foods is emphasized because it threatens livelihood and ritual hospitality.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Ancillary dharma instruction (karma-vipāka), not one of the five defining narrative-structural topics.

What is the esoteric significance?

Fish-birth can symbolize existence in a mute, submerged realm—life driven by instinct—mirroring the moral submergence of one who destroys trust.