Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

अध्याय ५८ — वानरध्वजस्य महेन्द्रास्त्रप्रयोगः

Chapter 58: Arjuna’s Deployment of the Indra-Weapon

उषिता: स्मो वने वासं प्रतिकर्म चिकीर्षव: । कोपं॑ नाहसि न: कर्तु सदा समरदुर्जय,“आचार्य! युद्धमें आपपर विजय पाना सर्वथा कठिन है। हमलोग बहुत वर्षोतक वनमें रहकर कष्ट उठाते रहे हैं। अब शत्रुओंसे बदला लेनेकी इच्छासे आये हैं; अतः आप हमलोगोंपर क्रोध न करें। अनघ! मैं तो आपपर तभी प्रहार करूँगा, जब पहले आप मुझपर प्रहार कर लेंगे। मेरा यही निश्चय है, अत: आप ही पहले मुझपर प्रहार करें”

vaiśampāyana uvāca | uṣitāḥ smo vane vāsaṃ pratikarma cikīrṣavaḥ | kopaṃ nāhasi naḥ kartuṃ sadā samaradurjaya | anagha! ahaṃ tu tvāṃ tadā prahariṣyāmi yadā pūrvaṃ tvaṃ mām prahariṣyasi | mamaiva niścaya eṣa; tvaṃ hi pūrvaṃ mām prahara ||

“ఆచార్యా! మేము ఎన్నో సంవత్సరాలు వనవాసంలో కష్టాలు అనుభవించాము; ఇప్పుడు శత్రువులకు ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలనే సంకల్పంతో వచ్చాము. మీరు సమరంలో సదా అజేయులు; కాబట్టి మాపై కోపపడకండి. అనఘా! మీరు ముందుగా నాపై ప్రహారం చేయకపోతే నేను మీపై ప్రహారం చేయను—ఇది నా దృఢనిశ్చయం; అందువల్ల మీరు ముందుగా నాపై దాడి చేయండి.”

उषिताःhaving dwelt
उषिताः:
Karta
TypeVerb
Rootउषित (√वस्)
Formक्त (past passive participle used actively), Masculine, Nominative, Plural
स्मःwe are (indeed)
स्मः:
Karta
TypeVerb
Rootअस्
Formलट् (present), 1, Plural, परस्मैपद
वनेin the forest
वने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Locative, Singular
वासम्dwelling, residence
वासम्:
Karma
TypeNoun
Rootवास
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रतिकर्मretaliation, counter-action
प्रतिकर्म:
Karma
TypeNoun
Rootप्रतिकर्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
चिकीर्षवःwishing to do
चिकीर्षवः:
Karta
TypeAdjective
Rootचिकीर्षु (√कृ)
Formउ (desiderative adjective), Masculine, Nominative, Plural
कोपम्anger
कोपम्:
Karma
TypeNoun
Rootकोप
FormMasculine, Accusative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
अर्हसिyou ought, you should
अर्हसि:
TypeVerb
Root√अर्ह्
Formलट् (present), 2, Singular, परस्मैपद
नःof us / towards us
नः:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Plural
कर्तुम्to do, to make
कर्तुम्:
TypeVerb
Root√कृ
Formतुमुन् (infinitive)
सदाalways
सदा:
TypeIndeclinable
Rootसदा
समर-दुर्जयO hard-to-conquer in battle
समर-दुर्जय:
TypeAdjective
Rootसमर + दुर्जय
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Ā
ācārya (the preceptor addressed)
F
forest (vana)