Shloka 15
Omens in the Kuru Host and Droṇa’s Recognition of Arjuna (क्लीबवेषधारी पार्थ-परिज्ञानम्)
Devanagari script
तमाव्रजन्तं त्वरितं प्रभिन्नमिव कुड्जरम् । अन्वगच्छद् विशालाक्षी गजं गजवधूरिव,सुन्दर कटिप्रदेशवाली सखी उत्तराके ऐसा कहनेपर शत्रुओंको संताप देनेवाले अर्जुन अमितपराक्रमी राजकुमार उत्तरके समीप गये। मद टपकानेवाले गजराजकी भाँति शीघ्रतापूर्वक आते हुए अर्जुनके पीछे-पीछे विशाल नेत्रोंवाली उत्तरा भी आयी; ठीक उसी तरह, जैसे हथिनी हाथीके पीछे-पीछे जाती है
Transliteration
tam āvrajantaṁ tvaritaṁ prabhinnam iva kuñjaram | anvagacchad viśālākṣī gajaṁ gajavadhūr iva ||
Translation
అతడు వేగముగా ముందుకు సాగుచుండెను—మదజలము కారుచు దూసుకొనివచ్చే గజరాజువలె; అతని వెనుక విశాలనేత్రయైన ఉత్తరా కూడా, గజవధువు తన గజమును అనుసరించునట్లు, అనుసరించెను.
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
आव्रजन्तम्approaching/coming
आव्रजन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootआ-√व्रज्
FormPresent active participle, Masculine, Accusative, Singular
त्वरितम्swift, hurried
त्वरितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootत्वरित
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रभिन्नम्rushing/maddened (lit. split open; used of a must elephant)
प्रभिन्नम्:
Karma
TypeVerb
Rootप्र-√भिद्
FormPast passive participle, Masculine, Accusative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
कुञ्जरम्elephant
कुञ्जरम्:
Upamana
TypeNoun
Rootकुञ्जर
FormMasculine, Accusative, Singular
अन्वगच्छत्followed
अन्वगच्छत्:
TypeVerb
Rootअनु-√गम्
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
विशालाक्षीthe wide-eyed (lady)
विशालाक्षी:
Karta
TypeNoun
Rootविशाल-अक्षी
FormFeminine, Nominative, Singular
गजम्the elephant (i.e., him, figuratively)
गजम्:
Karma
TypeNoun
Rootगज
FormMasculine, Accusative, Singular
गजवधूःan elephant-cow (female elephant)
गजवधूः:
Upamana
TypeNoun
Rootगज-वधू
FormFeminine, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaA
ArjunaU
UttarāVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes