Shloka 21
द्रौपदी-भीमसेनसंवादः
Draupadī–Bhīmasena Dialogue on Suffering, Kāla, and Daiva
भीम! भयंकर गाण्डीव धनुष धारण करनेवाले वीर अर्जुनको अपने सिरपर केशोंकी चोटी धारण किये कन्याओंसे घिरा देख मेरा हृदय विषादसे भर जाता है ।। यस्मिन्नस्त्राणि दिव्यानि समस्तानि महात्मनि । आधार: सर्वविद्यानां स धारयति कुण्डले,जिस महात्मामें सम्पूर्ण दिव्यास्त्र प्रतिष्ठित हैं तथा जो समस्त विद्याओंका आधार है, वह आज कानोंमें (स्त्रियोंकी भाँति) कुण्डल धारण करता है
vaiśampāyana uvāca | bhīma! bhayaṅkara-gāṇḍīva-dhanuṣ-dhāraṇa-karam vīram arjunam sva-śirasi keśānāṁ coṭīṁ dhārayantam kanyābhiḥ parivṛtam dṛṣṭvā mama hṛdayaṁ viṣādena pūryate || yasminn astrāṇi divyāni samastāni mahātmani | ādhāraḥ sarva-vidyānāṁ sa dhārayati kuṇḍale ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—ఓ భీమా! భయంకరమైన గాండీవ ధనుస్సు ధరించిన వీర అర్జునుడు శిరస్సుపై వేణి/చూడా ధరించి కన్యలచే చుట్టుముట్టబడి ఉండటం చూచినప్పుడు నా హృదయం విషాదంతో నిండిపోతుంది. ఎవరిలో సమస్త దివ్యాస్త్రాలు స్థాపితమైయున్నవో, ఎవరు సమస్త విద్యలకు ఆధారమో—ఆ మహాత్ముడు ఈనాడు స్త్రీలవలె చెవుల్లో కుండలాలు ధరించుచున్నాడు.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the tension between inner excellence and outward appearance: a supreme warrior and repository of divine weapons adopts a feminized guise for a higher dharmic purpose (survival and protection during exile). It invites reflection on judging by externals versus recognizing steadfast capability and duty beneath disguise.
During the Pāṇḍavas’ incognito year in Virāṭa’s realm, Arjuna lives in disguise (as a dance/music teacher among women). Vaiśampāyana describes the poignant sight of Arjuna—normally the wielder of Gāṇḍīva and master of celestial weapons—wearing a topknot and earrings and being surrounded by maidens, which fills the observer with grief.