Shloka 88

युधिष्ठिरस्य अर्जुनप्रेषण-युक्तिवर्णनम् | Yudhiṣṭhira’s Rationale for Sending Arjuna and Request to Dhaumya

Devanagari script

तत्र चिह्न महद्‌ राजन्नद्यापि सुमहद्‌ भूशम्‌,राजन! वहाँ एक पर्वतपर चरनेवाली बछड़ेसहित कपिला गौका विशाल चरणचिह्न आज भी अंकित है। भरतनन्दन! बछड़ेसहित उस गौके चरणचिह्न आज भी वहाँ देखे जाते हैं

Transliteration

tatra cihnaṁ mahad rājan adyāpi sumahad bhūśam | rājan! tatra parvatopari carantyāḥ bacchā-sahitāyāḥ kapilā-gāvaḥ viśālaṁ caraṇa-cihnaṁ adyāpi aṅkitaṁ dṛśyate | bharata-nandana! bacchā-sahitāyāḥ tasyā gāvaḥ caraṇa-cihnāni adyāpi tatra dṛśyante ||

Translation

రాజా, అక్కడ భూమిపై నేటికీ ఒక మహా చిహ్నం కనిపిస్తుంది. ఆ పర్వతంపై దూడతో కూడి సంచరించిన కపిలా గోవు యొక్క విశాలమైన ఖురచిహ్నాలు నేటికీ దర్శనమిస్తాయి.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र

• चिह्नम्: mark, footprint/sign
• चिह्नम्: Karta
• Type: Noun
• Root: चिह्न
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• महत्: great, large
• Type: Adjective
• Root: महत्
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• अद्यापि: even today, still
• Type: Indeclinable
• Root: अद्यापि

• सुमहत्: very great, exceedingly large
• Type: Adjective
• Root: सु-महत्
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• भूशम्: ornament; (here) an imprint/mark (reading uncertain)
• Type: Noun
• Root: भूश
• Form: Neuter, Nominative, Singular

Speaker

घुलस्त्य उवाच

Characters & Entities

• घुलस्त्य (speaker)
• राजन् (the king addressed)
• भरतनन्दन (Bharata-descendant addressed)
• कपिला गौ (tawny cow)
• बछड़ा/वत्स (calf)
• पर्वत (mountain)
• चरणचिह्न (hoofprints)