Shloka 19
दमयन्ती-शपथः वायोः साक्ष्यं च
Damayantī’s Oath and Vāyu’s Testimony
सा शड्-कमाना भर्तरं बाहुकं पुनरिज्ञितैः । केशिनीं श्लक्षणया वाचा रुदती पुनरब्रवीत्,चेष्टाओंद्वारा उसके मनमें यह प्रबल आशंका जम गयी कि बाहुक मेरे पति ही हैं। फिर तो वह रोने लगी और मधुर वाणीमें केशिनीसे बोली--“सखि! एक बार फिर जाओ और जब बाहुक असावधान हो तो उसके द्वारा विशेषविधिसे उबालकर तैयार किया गया फलोंका गूदा रसोई घरमेंसे शीघ्र उठा लाओ।” केशिनी दमयन्तीकी प्रियकारिणी सखी थी। वह तुरंत गयी और जब बाहुकका ध्यान दूसरी ओर गया तब उसके उबाले हुए गरम-गरम फलोंके गूदेमेंसे थोड़ा-सा निकालकर तत्काल ले आयी
sā ṣaḍ-kāmānā bhartāraṃ bāhukaṃ punar ijñitaiḥ | keśinīṃ ślakṣaṇayā vācā rudatī punar abravīt ||
ఆరు విధాల కోరికలు, అనుమానాల కలకలితో ఆమె బాహుకునిలో భర్తను మళ్లీ గుర్తించింది. అప్పుడు కన్నీళ్లతో, మృదువైన స్వరంతో కేశినితో మరల చెప్పింది—“సఖీ, ఇంకొకసారి వెళ్లు; బాహుకుడు అప్రమత్తంగా లేనప్పుడు, వంటశాల నుంచి అతడు ప్రత్యేకంగా సిద్ధం చేసి బాగా మరిగించిన పండ్ల గుజ్జులో కొంత భాగాన్ని త్వరగా ఇక్కడికి తెచ్చి పెట్టు.”
बृहृदश्चव उवाच
Educational Q&A
When truth is emotionally charged, one should seek confirmation through careful, non-harmful means. Damayantī’s approach avoids rash accusation and relies on a distinctive, verifiable sign—balancing personal longing with ethical restraint.
Damayantī strongly suspects that the servant-cook Bāhuka is actually her lost husband Nala. She asks her confidante Keśinī to discreetly obtain a sample of Bāhuka’s specially prepared boiled fruit pulp, using his unique culinary skill as evidence to confirm his identity.