Shloka 16
Vidura’s Recall from Kāmyaka-vana and Reconciliation with Dhṛtarāṣṭra (विदुरानयनम् / क्षमायाचनम्)
उवाच परमक्रुद्ध उद्यम्यात्मानमात्मना | अथो मम मतं यत् तु तन्निबोधत भूमिपा:,तब उसके आशयको समझकर कर्णने रोषसे अपनी सुन्दर आँखें फाड़कर दुःशासन, शकुनि और दुर्योधनकी ओर देखते हुए स्वयं ही उत्साहमें भरकर अत्यन्त क्रोधपूर्वक कहा --“भूमिपालो! इस विषयमें मेरा जो मत है, उसे सुन लो
vaiśampāyana uvāca | uvāca paramakruddha udyamyātmānam ātmanā | atho mama mataṃ yat tu tan nibodhata bhūmipāḥ ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—అప్పుడు అతడు ఘోర క్రోధంతో ఉప్పొంగి, తన సంకల్పంతోనే తన ఉత్సాహాన్ని రగిలించి ఇలా అన్నాడు—“ఓ భూపాలులారా! ఈ విషయంలో నా అభిప్రాయమేమిటో వినండి.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even when anger surges, the verse highlights deliberate self-mobilization (ātmanā ātmānam udyamya): counsel and decision should be presented with conscious resolve rather than uncontrolled impulse, especially before rulers responsible for dharma.
The narrator Vaiśampāyana reports that a speaker—burning with intense anger—collects himself and addresses the assembled kings, asking them to hear his considered opinion on the matter at hand.