Shloka 14
Sudeva Identifies Damayantī in Cedi (सुदेवेन दमयन्ती-परिचयः)
घोरान् नादान् विमुञ्चन्तो निपेतुर्धरणीतले । वृक्षेष्वारुह्मु संरब्धा: पतिता विषमेषु च,उनके बहुत-से ऊँट और घोड़े मारे गये और उस समुदायमें बहुत-से पैदल लोग भी थे। वे सब लोग उस समय भयसे चारों ओर भागते हुए एक-दूसरेसे टकराकर चोट खा जाते थे। घोर आर्तनाद करते हुए सभी लोग धरतीपर गिरने लगे। कुछ लोग बड़े वेगसे वृक्षोंपर चढ़ते हुए नीचेकी विषम भूमियोंपर गिर पड़ते थे
ghorān nādān vimuñcanto nipetur dharaṇītale | vṛkṣeṣv āruhya saṃrabdhāḥ patitā viṣameṣu ca ||
భయంకరమైన కేకలు వేస్తూ వారు నేలపై కూలిపోతూ ఉన్నారు. ఆతురతలో కొందరు చెట్లెక్కారు; కాని మళ్లీ జారి, అసమమైన ప్రమాదకర నేలపై పడిపోయారు—భయం క్రమశిక్షణను, ఆత్మనియంత్రణను ముంచెత్తింది.
बृहदश्चव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how fear and agitation (saṃrambha) collapse discernment: in panic, people harm themselves and others, and even attempts at safety (climbing trees) become causes of further injury. Ethically, it underscores the need for steadiness and self-control amid danger.
A terrified group is in chaos: they cry out loudly, fall to the ground, and in frantic attempts to escape they climb trees and then fall onto uneven ground, showing a scene of stampede-like confusion and distress.