Shloka 31
अक्षद्यूतप्रवेशः — Kali’s Entry and the Initiation of the Dice-Contest
Devanagari script
एतावदेव विबुधा यथावृत्तमुपाह्तम् मयाइशेषे प्रमाणं तु भवन्तस्त्रिदशेश्वरा:,देवताओ! दमयन्तीके महलका इतना ही वृत्तान्त है, जिसे मैंने ठीक-ठीक निवेदन कर दिया। देवेश्वरगण! अब इस सम्पूर्ण विषयमें आप सब देवतालोग ही प्रमाण हैं, अर्थात् आप ही साक्षी हैं
Transliteration
etāvad eva vibudhā yathāvṛttam upāhṛtam mayā | aśeṣe pramāṇaṃ tu bhavantas tridaśeśvarāḥ ||
Translation
హే విబుధులారా! దమయంతి మహలులో జరిగిన వృత్తాంతం ఇంతటితోనే; జరిగినట్లే నేను పూర్తిగా నివేదించాను. హే త్రిదశేశ్వరులారా! ఈ సమస్త విషయంలో మీరే ప్రమాణం—మీరే సాక్షులు.
Word by Word
एतावत्this much
एतावत्:
Karta
TypePronoun/Adjective
Rootएतावत्
FormNeuter, Nominative, Singular
एवonly/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
विबुधाःO gods, O wise ones
विबुधाः:
Sampradana
TypeNoun
Rootविबुध
FormMasculine, Vocative, Plural
यथाas/according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
वृत्तम्the event/account
वृत्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृत्त
FormNeuter, Accusative, Singular
उपाहृतम्has been presented/related
उपाहृतम्:
TypeVerb
Rootउप-आ-हृ (धातु: हृ)
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative, Singular
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormInstrumental, Singular
अशेषेin the entire/whole (matter)
अशेषे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअशेष
FormNeuter, Locative, Singular
प्रमाणम्authority/witness/valid proof
प्रमाणम्:
Karta
TypeNoun
Rootप्रमाण
FormNeuter, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
भवन्तःyou (honored ones)
भवन्तः:
Karta
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine, Nominative, Plural
त्रिदशेश्वराःO lords of the thirty (gods)
त्रिदशेश्वराः:
Sampradana
TypeNoun
Rootत्रिदश-ईश्वर
FormMasculine, Vocative, Plural
Speaker
नल उवाच
Characters & Entities
N
NalaT
the gods (Vibudhas)T
Tridaśeśvaras (lords of the thirty-three gods)D
Damayantī (implied by context)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes