Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

विदुर-धृतराष्ट्रसंवादः

Vidura–Dhṛtarāṣṭra Dialogue on Rajadharma and Restitution

ध्रुवं विनाशो नृप कौरवाणां न वै श्रेयो धृतराष्ट्र: परैति । यथा च पर्णे पुष्करस्यावसिक्तं जल न तिषछेत्‌ पथ्यमुक्ते तथास्मिन्‌,राजन! राजा धृतराष्ट्र कल्याणकारी उपाय नहीं ग्रहण करते हैं, अत: यह निश्चय जान पड़ता है कि कौरवकुलका विनाश अवश्यम्भावी है। जैसे कमलके पत्तेपर डाला हुआ जल नहीं ठहर सकता, उसी प्रकार कही हुई हितकर बात राजा धृतराष्ट्रके मनमें स्थान नहीं पाती है

dhruvaṁ vināśo nṛpa kauravāṇāṁ na vai śreyo dhṛtarāṣṭraḥ paraiti | yathā ca parṇe puṣkarasyāvasiktaṁ jalaṁ na tiṣṭhet pathyam ukte tathāsmin, rājan |

రాజా! ధృతరాష్ట్రుడు శ్రేయస్కరమైన ఉపాయాన్ని స్వీకరించడు; అందువల్ల కౌరవుల వినాశం నిశ్చితం. కమలపత్రంపై పోసిన నీరు నిలవనట్లే, పథ్యమైన హితవాక్యం ధృతరాష్ట్రుని మనసులో నిలవదు.

ध्रुवम्certainly, surely
ध्रुवम्:
TypeAdjective
Rootध्रुव
FormNeuter, Accusative, Singular
विनाशःdestruction
विनाशः:
Karta
TypeNoun
Rootविनाश
FormMasculine, Nominative, Singular
नृपO king
नृप:
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Vocative, Singular
कौरवाणाम्of the Kauravas
कौरवाणाम्:
TypeNoun
Rootकौरव
FormMasculine, Genitive, Plural
not
:
TypeIndeclinable
Root
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
श्रेयःwelfare, good
श्रेयः:
Karta
TypeNoun
Rootश्रेयस्
FormNeuter, Nominative, Singular
धृतराष्ट्रःDhṛtarāṣṭra
धृतराष्ट्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Singular
परैतिgoes to, attains
परैति:
TypeVerb
Rootपरि-इ
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
and
:
TypeIndeclinable
Root
पर्णेon a leaf
पर्णे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपर्ण
FormNeuter, Locative, Singular
पुष्करस्यof a lotus
पुष्करस्य:
TypeNoun
Rootपुष्कर
FormNeuter, Genitive, Singular
अवसिक्तम्poured (down), sprinkled
अवसिक्तम्:
TypeVerb
Rootअव-√सिच्
FormPast Passive Participle, Neuter, Nominative/Accusative, Singular
जलम्water
जलम्:
Karta
TypeNoun
Rootजल
FormNeuter, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
तिष्ठेत्would stay, remain
तिष्ठेत्:
TypeVerb
Root√स्था
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
पथ्यम्wholesome, beneficial
पथ्यम्:
TypeAdjective
Rootपथ्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
उक्तेwhen (it is) spoken
उक्ते:
Adhikarana
TypeVerb
Root√वच्
FormPast Passive Participle, Neuter, Locative, Singular
तथाso, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
अस्मिन्in him (in this person)
अस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Locative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular

विदुर उवाच

V
Vidura
D
Dhṛtarāṣṭra
K
Kauravas
L
lotus leaf (puṣkara-parṇa)
W
water (jala)